|
Plenumvergadering |
Séance
plénière |
|
van Donderdag 16 april 2026 Namiddag ______ |
du Jeudi 16 avril 2026 Après-midi ______ |
De vergadering wordt geopend om 14.18 uur en voorgezeten door de heer Peter De Roover, voorzitter.
La séance est ouverte à 14 h 18 et présidée par M. Peter De Roover, président.
De voorzitter: De vergadering is geopend.
La séance
est ouverte.
Een reeks
mededelingen en besluiten moeten ter kennis gebracht worden van de Kamer. U
kunt die terugvinden op de webstek van de Kamer en in het integraal verslag van
deze vergadering of in de bijlage ervan.
Une série de communications et de décisions doivent être portées à la connaissance de la Chambre. Elles seront reprises sur le site web de la Chambre et insérées dans le compte rendu intégral de cette séance ou son annexe.
Aanwezig bij de opening van de vergadering is de minister van de federale regering:
Ministre du gouvernement fédéral présent lors de l'ouverture de la séance:
Bart De Wever.
Overeenkomstig het advies van de Conferentie van voorzitters van 15 april 2026 hebt u een gewijzigde agenda voor de vergadering van vandaag ontvangen.
Conformément à l’avis de la Conférence des présidents du 15 avril 2026, vous avez reçu un ordre du jour modifié pour la séance d'aujourd'hui.
Zijn er dienaangaande
opmerkingen?
Y a-t-il une observation à ce sujet?
Motion de modification
de l'ordre du jour
Ik heb een motie ontvangen van de voorzitters van de meerderheidsfracties opdat de Kamer in de plenaire vergadering van vandaag zou overgaan tot de toevoeging aan de agenda van:
- het ontwerp van programmawet, nr. 1378/1-32;
- het wetsvoorstel (Steven Matheï, Sophie De Wit, Pierre Jadoul, Aurore Tourneur, Nele Daenen, Leentje Grillaert) tot wijziging van de wet van 23 maart 2019 betreffende de organisatie van de penitentiaire diensten en van het statuut van het penitentiair personeel, nr. 1418/1-7.
J’ai reçu une motion de la part des présidents des groupes de la majorité demandant l’ajout à l’ordre du jour de la séance plénière:
- du projet de loi-programme, n° 1378/ 1-32;
- et de la proposition de loi (Steven Matheï, Sophie De Wit, Pierre Jadoul, Aurore Tourneur, Nele Daenen, Leentje Grillaert) modifiant la loi du 23 mars 2019 concernant l'organisation des services pénitentiaires et le statut du personnel pénitentiaire, n° 1418/1-7.
We kunnen ons hierover uitspreken bij zitten en opstaan, maar ik neem aan dat de motie wordt gesteund door voldoende leden, gezien de ondertekenaars van de motie?
Mevrouw Bertrand vraagt het woord.
01.01 Alexia Bertrand (Anders.): Mijnheer de voorzitter, ik heb u gisteren om 18.00 uur een brief bezorgd om de aanwezigheid van de minister van Financiën en Pensioenen te vorderen. U wilt vandaag de programmawet bespreken. Waar gaat het over? Het gaat over talrijke nieuwe belastingen, maar onder andere ook over de centenindex, de VVPRbis, de verzekeringstaks en de vliegtaks, maar de minister is afwezig. Dat kan toch niet? Zouden we dan de begroting bespreken zonder de minister van Begroting of de State of the Union zonder de premier? Geef toe, collega’s, dat is totaal absurd.
Ik hoor dat de minister van Defensie hem moet vervangen. Iemand die in zijn eigen bevoegdheid al het verschil niet kan maken tussen een drone en een politiehelikopter komt ons nu uitleggen hoe de centenindex werkt en hoe het VVPRbis-systeem werkt. Dat is toch niet ernstig? Wij vragen dat de minister van Financiën en Pensioenen hier aanwezig is voor dat debat en we hebben daarvoor een motie ingediend. Ik vraag om daar rekening mee te houden en om dit debat niet te houden zonder de bevoegde minister.
De voorzitter: Voor de correctheid van het debat, de minister is in Washington voor een vergadering van het IMF. Ik geef dat gewoon technisch mee als verklaring voor zijn afwezigheid, maar dat ontneemt u niet het recht om hem te vorderen.
01.02 Alexia Bertrand (Anders.): Voor de correctheid van het debat, ik heb die brief gisteren om 18.00 uur gestuurd. Toen was het in Washington 12.00 uur. U weet dat vluchten naar Washington ongeveer zeven tot acht uur duren, dus de minister had voldoende tijd om de beslissing te nemen om terug te komen.
De voorzitter: Puur technisch hebt u gelijk. Ik geef enkel de reden voor zijn afwezigheid mee.
01.03 Sarah Schlitz (Ecolo-Groen): Concernant la demande d'ajout, nous demandons un vote nominatif.
De voorzitter: Dan zullen wij stemmen.
01.04 Nabil Boukili (PVDA-PTB): Monsieur le président, nous voterons en effet sur l'ajout, mais cet ajout est problématique en soi, car il s'agit de la loi-programme et que l'avis du Conseil d'État sur celle-ci a été reçu lundi soir, mais transmis aux députés seulement mercredi matin, leur faisant ainsi perdre une journée pour l'analyser.
Cet avis du Conseil d'État dénonce ou, du moins, remet en question des amendements votés en commission en vue de l'ajout des articles 152 et 153, jugés irrecevables par le Conseil d'État. Cette loi-programme aurait dès lors dû revenir en commission pour y être corrigée.
Troisièmement, vous voulez discuter d'une loi-programme dans laquelle on parle d'accises et de taxes alors que le ministre des Finances n'est même pas présent.
Je ne comprends donc vraiment pas pourquoi le gouvernement insiste pour ajouter aujourd'hui cette loi-programme, alors que tous les signaux indiquent qu'elle ne doit pas être discutée aujourd'hui, mais bien être reportée à plus tard.
De voorzitter: De vraag van mevrouw Schlitz om tot een naamstemming over te gaan dient te worden gesteund door acht leden. Wie steunt de vraag van mevrouw Schlitz?
Ten minste acht leden steunen de vraag om
over te gaan tot een naamstemming.
Au moins huit membres soutiennent la demande
visant à procéder à un vote nominatif.
Dan gaan we nu over tot de stemming over de agendawijziging.
Nous allons donc procéder au vote sur la modification de l'ordre du jour.
Vraagt u een aparte stemming over beide
toevoegingen? (Ja)
Demandez-vous un vote scindé sur les deux
ajouts? (Oui)
Wij stemmen eerst over de toevoeging aan de agenda van het wetsvoorstel van de heer Matheï cs, nr. 1418.
Nous votons d'abord sur l'ajout à l'ordre du jour de la proposition de loi de M. Matheï, n° 1418.
Begin van de stemming / Début du vote.
Heeft iedereen gestemd
en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?
Einde van de stemming / Fin du vote.
Uitslag van de stemming / Résultat du vote.
|
(Stemming/vote 1) |
||
|
Ja |
77 |
Oui |
|
Nee |
0 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
|
Totaal |
77 |
Total |
Bijgevolg is het wetsvoorstel nr. 1418 toegevoegd aan de agenda.
En conséquence, la proposition de loi n° 1418 est ajoutée à l'ordre du jour.
Wij stemmen vervolgens over de toevoeging aan de agenda van het wetsontwerp nr. 1378.
Nous votons ensuite sur l'ajout à l'ordre du jour du projet de loi n° 1378.
Begin van de stemming / Début du vote.
Heeft iedereen gestemd
en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?
Einde van de stemming / Fin du vote.
Uitslag van de stemming / Résultat du vote.
|
(Stemming/vote 2) |
||
|
Ja |
77 |
Oui |
|
Nee |
15 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
|
Totaal |
92 |
Total |
Bijgevolg is het wetsontwerp nr. 1378 toegevoegd aan de agenda.
En conséquence, le projet de loi n° 1378 est ajouté à l'ordre du jour.
02.01 Pierre-Yves Dermagne (PS): Monsieur le premier ministre, monsieur le vice-premier ministre, chers collègues, alors que les prix de l'énergie explosent, alors que le coût de la vie est de plus en plus élevé pour des millions de Belges, alors que des travailleurs s'appauvrissent et perdent de l'argent chaque matin en allant au boulot, alors que nous avons des petites et moyennes entreprises, des indépendants qui tremblent de devoir mettre la clé sous le paillasson et de fermer boutique, à quoi sommes-nous en train d'assister? Tout d'abord, depuis quelques jours, à du show, à de la mauvaise communication politique par médias interposés ou sur les réseaux sociaux, avec des postures viriles: "On exige!", "Il faut baisser les accises!", "Il faut des mesures de soutien au pouvoir d'achat des travailleurs et des travailleuses!" Or, depuis le début de la crise, pas un euro – que dis-je, pas un centime d'euro! – n'a été débloqué par ce gouvernement, par cette majorité, pour aider les millions de Belges qui en ont aujourd'hui besoin, que ce soient des citoyens ou des citoyennes, que ce soient des entrepreneurs, des indépendants, des patrons de petites et moyennes entreprises. Pas un centime n'a été débloqué pour faire en sorte que ceux-là qui, aujourd'hui, n'arrivent plus à garder la tête hors de l'eau puissent survivre.
Et surtout, monsieur le président, chers collègues, on assiste à de l'entêtement de la part de ce gouvernement, de la part de cette majorité, à vouloir continuer à avancer avec deux mesures symboliques et concrètes, qui vont attaquer le pouvoir d'achat de millions de Belges: un double saut d'index partiel, qui va s'appliquer à un travailleur sur deux et à un pensionné sur deux dans ce pays, et une augmentation des taxes sur l'énergie.
Alors, pour être très clair, monsieur le président, chers collègues, monsieur le premier ministre, monsieur le vice-premier ministre, nous ne pouvons pas accepter de vous laisser avancer avec ces mesures destructrices du pouvoir d'achat et de l'économie de notre pays en ces temps de crise. Il nous paraît impensable de vous laisser avancer avec ces dispositions.
Par contre, comme nous l'avons fait depuis le début, nous menons une opposition constructive. Et si la majorité, si ceux qui plaident pour le pouvoir d'achat et qui se présentent comme les grands défenseurs du pouvoir d'achat des travailleurs et des travailleuses sont conséquents et qu'ils retirent de la loi-programme les éléments relatifs à l'augmentation des taxes sur l'énergie et à un double saut d'index partiel – en raison desquels nous avons déposé les amendements à cette loi-programme et pour lesquels nous sollicitons un renvoi au Conseil d'État – il est bien clair que, si les partis au sein de la majorité qui se prétendent être les défenseurs du pouvoir d'achat joignent les actes à la parole et aux déclarations, le groupe PS laissera la majorité avancer avec le reste de la loi-programme, même si elle contient toute une série de mesures que nous dénonçons et que nous continuerons de combattre.
Le président: Monsieur Dermagne, vous demandez donc que les amendements soient envoyés au Conseil d'État?
02.02 Pierre-Yves Dermagne (PS): Monsieur le président, nous avons en effet déposé de nouveaux amendements à la loi-programme, en tenant compte notamment des éléments rendus par le Conseil d'État dans son avis; en tenant compte aussi d’autres éléments liés au contexte de la crise énergétique et des prix de l’énergie qui flambent.
Nous demandons donc de voir s’il y a suffisamment de membres au sein de cette assemblée pour envoyer ces amendements au Conseil d'État.
De voorzitter: Zijn er nog tussenkomsten over de eventuele verwijzing naar de Raad van State?
02.03 Barbara Pas (VB): Mijnheer de voorzitter, ik vraag reeds twee Vragenuurtjes op rij de premier naar maatregelen zoals die in heel veel andere landen worden genomen. Zij nemen tijdelijke maatregelen om de accijnzen op brandstoffen te verlagen, omdat heel veel mensen het vandaag moeilijk hebben om de prijzen aan de pomp te betalen. Hier ligt echter een programmawet voor waarin men plant om die accijnzen nog te verhogen. Dat is in deze tijden onaanvaardbaar, zeker op een moment waarop de regering nog altijd geen concreet plan heeft om in te grijpen op de energieprijzen. Daarom zullen wij de adviesvraag aan de Raad van State over die amendementen vandaag zeker zullen steunen. Het is immers onaanvaardbaar om nu met zulke extra taksen aan te komen voor de Vlamingen, die al voldoende worden uitgeperst.
Een tweede element heb ik gisteren aangehaald in de conferentie, mijnheer de voorzitter. In het advies dat we hebben gekregen over onze amendementen stelt de Raad van State dat die amendementen niet kunnen worden aangenomen als er geen verplicht advies wordt gevraagd aan de Douaneraad van de BLEU. Ik stel voor dat u dat ondertussen vraagt. Dankzij een eventueel uitstel door de Raad van State kunnen die adviezen opgevraagd worden en kan de programmawet, samen met alle ingediende amendementen, ten minste met volledige kennis van zaken worden behandeld.
02.04 Alexia Bertrand (Anders.): Mijnheer de voorzitter, ik kom niet tussen voor een verwijzing naar de Raad van State. We hebben amendementen ingediend en daarop antwoorden gekregen. We zullen amendementen indienen, maar we hebben voldoende elementen van de Raad van State ontvangen om die te verbeteren en opnieuw in te dienen.
We vragen echter wel de aanwezigheid van de minister bij deze bespreking. Ik heb een motie ingediend en vraag een stemming over de motie om de aanwezigheid van de minister te vorderen. Dit debat vandaag voeren zonder de aanwezigheid van de minister is totaal absurd. Ik vermoed dat u zich als voorzitter van deze Kamer ook achter dat idee schaart, mijnheer de voorzitter.
De voorzitter: Ik laat de Kamer daarover oordelen, maar ik stel voor dat we de minister pas vorderen wanneer we weten of het debat zal plaatsvinden.
02.05 Nabil Boukili (PVDA-PTB): Monsieur le président, chers collègues, ce n’est un secret pour personne que cette loi‑programme constitue une véritable attaque contre les travailleurs et les travailleuses. C’est une trahison de toutes les promesses que ce gouvernement avait faites en affirmant qu’il allait récompenser le travail. Il prétend récompenser le travail en imposant un saut d’index et de mieux protéger le pouvoir d’achat augmentant les accises. On augmente les primes d’assurance automobile et on augmente la TVA. Le pire dans tout cela, ce n’est pas seulement que vous avez menti, mais que vous persistez dans ces mensonges et maintenez ces plans.
Pourtant, depuis que cette loi a été déposée au mois de février, le monde a évolué. Une guerre, une agression illégale des États‑Unis et d’Israël est en cours contre l’Iran et le Liban. L’inflation est en hausse. Les prix des carburants augmentent. Et vous ne faites rien! Vous n’apportez ni aide ni réponse concrète. De plus, alors que toutes les sociétés pétrolières se font de l’argent sur le dos des travailleurs, il n’y a aucune taxe sur ces surprofits et aucune initiative pour répondre aux besoins de la population.
Aujourd’hui, nous voyons que les masques tombent et, avec cette loi‑programme, nous faisons face à une attaque frontale de la part de ce gouvernement contre les travailleurs qui font tourner le pays.
Que ce soient ceux du Conseil National du Travail (CNT) concernant l’index ou ceux du Bureau du Plan concernant le vol des pensions, ce gouvernement ne suit aucun avis. Il ne tient compte d’aucune analyse et ne respecte aucune concertation.
Monsieur le président, nous avons déposé de nouveaux amendements pour lesquels nous sollicitons l’avis du Conseil d’État. Ce sont trois amendements concernant le saut d’index, deux amendements sur la taxe d’embarquement, un amendement sur les subsides salariaux aux entreprises et un amendement relatif aux conditions de travail dans le rail. Nous avons besoin de l’avis du Conseil d’État afin de pouvoir agir en toute connaissance de cause.
Je vous remercie.
02.06 Sarah Schlitz (Ecolo-Groen): Monsieur le président, je pensais que M. Ronse avait demandé la parole avant moi. J’imagine toutefois qu’il souhaite clôturer le débat.
Cette loi, on l'a déjà dit, intervient au pire moment. Je veux dire par là qu'on voudrait faire pire qu'on ne s'y prendrait pas autrement. Il s'agit à la fois de bloquer les salaires de la moitié des travailleurs ainsi que les pensions et d'augmenter, dans une telle période de crise, les prix de l'énergie. Il est vraiment inconcevable d'aller, de la sorte, écraser les citoyens dans une période où la situation est extrêmement compliquée pour une grande partie des Belges.
Cela n'aurait aucun sens de voter cette loi-programme alors qu'on nous annonce enfin des décisions en matière de soutien aux citoyens en matière d'énergie. Je pense donc qu'il faut remettre les choses dans le bon ordre: prendre une décision logique pour soutenir les citoyens qui en ont besoin et, ensuite, adopter les mesures que vous souhaitez prendre. On ne peut pas, d’un côté, continuer à tergiverser dans la presse par communiqués interposés, sans prendre aucune décision, tout en disant qu'il faut aider et, de l’autre, augmenter les prix de l’énergie. C’est inacceptable.
Je ne résiste pas au plaisir de partager un élément amusant, qui pourra certainement alimenter les discussions du kern de demain. Je suis retombée sur un communiqué de presse de 2022 qui proposait trois mesures et commençait par ces mots: "Les différents partis du gouvernement ne cessent de se marcher sur les pieds avec des déclarations dans tous les sens sur la manière dont ils comptent faire face à l’explosion des prix de l’énergie."
Première mesure préconisée: une baisse d'impôt générale. Tournée générale! Deuxième mesure, sur les factures d’énergie: "Nous remettons sur la table notre proposition de loi visant à permettre à tous ceux qui n’ont pas droit aux tarifs sociaux de bénéficier d’une réduction d’impôt de 500 euros directement perceptible via le précompte professionnel. Cette proposition peut être votée cette semaine." Troisième proposition: réduire les prix à la pompe via le cliquet inversé. Essayez d’en deviner l'auteur!
L'avez-vous reconnu?
(…): (…)
02.07 Sarah Schlitz (Ecolo-Groen): C'était la N-VA! Voilà, les amis, la cohérence de la N-VA! Une fois que la N-VA passe au gouvernement, il n’y a plus d’argent parce que la Vivaldi a vidé les caisses. C’est ce qu’on entend en boucle en ce moment. Alors qu’à l’époque, dans les solutions proposées, il y avait de la générosité.
Actuellement, de la générosité, on en voit beaucoup du côté du ministre de la Défense, qui dépense l'argent des Belges sans compter, n’importe comment. Cela, par contre, cela fonctionne.
Chers collègues, je pense qu'il est temps que vous ayez une bonne discussion entre vous sur les priorités et sur la façon dont vous dépensez l'argent des citoyens, parce que cela ne vous appartient pas.
Nous déposons un amendement afin d’adapter l'entrée en vigueur qui était prévue le 1er avril. Vous conviendrez que maintenir une telle date n'a plus vraiment de sens. Nous demandons que cet amendement soit soumis à l’avis du Conseil d’État.
02.08 Axel Ronse (N-VA): Ik sta ervan versteld dat een aantal mensen hier nog denken hun waardigheid te kunnen behouden. Kijk eens naar de fierheid waarmee, bijvoorbeeld, de PS dit spel aankondigt, nadat die partij ons de voorbije legislatuur heeft achtergelaten met een dikke, vette schuld, waar we nu gigantisch veel intresten op moeten betalen, mijnheer Dermagne, onder meer door het helikoptergeld dat u door ramen en deuren hebt gesmeten, en zelfs door drones is gesmeten, zo wordt mij hier ingefluisterd. U zou eigenlijk diep beschaamd moeten zijn.
Op het moment dat een generatie politici van Les Engagés, de MR, de N-VA, Vooruit en cd&v moedige maatregelen neemt om uw stal uit te mesten, begint u het Reglement van het Kamer te misbruiken om alles stil te leggen, om vooral niet te hervormen. U steekt ons stokken in de wielen en verhindert dat er een eerlijk intellectueel debat kan plaatsvinden en dat er maatregelen kunnen worden genomen.
U kunt dat enkel en alleen doen met de steun
van het Vlaams Belang. Het Vlaams Belang kiest ervoor om de extreemlinkse
klasse in Wallonië – de PS, de PTB en Ecolo-Groen – volop te steunen. Dat is de
keuze van het Vlaams Belang. Ik zou zeggen: chapeau aan het Vlaams Belang. U
doet hier een heel goede zaak voor de hardwerkende Vlaming. Dank u wel.
02.09 Aurore Tourneur (Les Engagés): Chers collègues, que prévoit cette loi-programme qui est conspuée par l'opposition aujourd'hui? Elle prévoit un doublement de la taxe sur les comptes-titres, s'attaquant ainsi aux épaules les plus larges. Elle prévoit un bonus à l'emploi avec une réduction des cotisations sociales sur les salaires les plus bas, s'occupant ainsi des personnes en situation de précarité. On limite de manière ciblée l'indexation qui protège les pensions les plus modestes. On lutte contre la fraude sociale sur les chantiers. On modernise la sécurité sociale avec e-Gov 3.0.
On est à la veille d'un contrôle budgétaire où on devra trouver 4 à 5 milliards d'euros et, aujourd'hui, l'opposition instrumentalise nos institutions judiciaires qui ont autre chose à faire et qui, par ailleurs, ont déjà rendu un avis positif. Le report de la loi programme nous a déjà coûté 9,1 millions d'euros!
Ce que vous organisez n'est donc pas du tout un
débat démocratique, c'est de l'irresponsabilité et le report de décisions. À
force de refuser toutes les réformes, on ne défend pas les citoyens. Ce qu'on
fait, c'est du statu quo. Peut-être est-ce lié au fait que le vendredi
est justement le jour off des députés et qu'ils n'ont pas envie de
travailler demain. Bref, c'est lamentable! La maison Belgique brûle et il y en
a qui mettent de l'huile sur le feu. Franchement, dat is een schande!
De voorzitter: Collega’s, Ik meen dat we voldoende zijn geïnformeerd om met kennis van zaken te oordelen over de vraag van collega Dermagne en andere collega’s over de eventuele verzending naar de Raad van State.
De voorzitter is verplicht het advies te vragen wanneer het voorstel tot raadpleging gesteund wordt door ten minste vijftig leden.
Le président est tenu de demander l'avis lorsque la proposition de consultation est appuyée par au moins cinquante membres.
Ten minste 50 leden steunen het verzoek
om advies van de Raad van State.
Au moins 50 membres soutiennent la demande
d'avis au Conseil d'État.
Bijgevolg zal ik het advies van de Raad van State vragen met toepassing van artikel 98, § 3, van het Reglement.
En conséquence, je demanderai l'avis du Conseil d'État en application de l'article 98, § 3, du Règlement.
Collega's, ik zal daar meteen de andere ingediende amendementen aan toevoegen, zodat de Raad van State zijn huiswerk in zijn totaliteit kan doen.
De amendementen nrs. 81 tot 115 zullen
voor advies naar de Raad van State worden verzonden.
Les amendements nos 81 à 115
seront envoyés au Conseil d’État pour avis.
Mevrouw Bertrand, ik neem aan dat u de minister niet wenst te vorderen voor een debat dat vandaag niet plaatsvindt?
02.10 Alexia Bertrand (Anders.): Dat klopt, maar we rekenen erop dat hij de volgende keer wel aanwezig zal zijn. Ik verwittig u al dat we hem anders opnieuw zullen vorderen.
De voorzitter: Mevrouw Bertrand, ik zie dat uw verzoek trouwens niet is gedateerd. Ik kan het u dus teruggeven, zodat u het de volgende keer opnieuw kunt indienen.
De heer Seuntjens vraagt nog het woord met betrekking tot de interpellaties aan minister Vandenbroucke.
02.11 Oskar Seuntjens (Vooruit): Mijnheer de voorzitter, ik wil vragen om de interpellaties van de PVDA- en de PS-fractie gericht aan minister Vandenbroucke, te verschuiven naar volgende week, omdat hij niet aanwezig kan zijn.
De voorzitter: Ik heb begrepen dat dit gebeurt met akkoord van de desbetreffende fracties.
Vraagt iemand de stemming over die vraag? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il de voter sur cette
demande? (Non)
Dan worden die interpellaties uitgesteld naar volgende week.
Ces interpellations sont donc reportées à la semaine prochaine.
Na enig heen en weer hebben we een agenda die eerst is uitgebreid, vervolgens weer ingekrompen en daarna verder ingekrompen. U zult dus zeer snel thuis zijn. Of toch iets vroeger dan verwacht.
02.12 Barbara Pas (VB): Mijnheer de voorzitter, ik heb nog een vraag in verband met het vragenuurtje, waartoe we nu kunnen overgaan. Er zijn vandaag twee vragen gericht aan de premier. De minister van Buitenlandse Zaken, minister Prévot, is niet aanwezig. De vragen over buitenlandse bevoegdheden werden dus gericht aan het hoofd van de regering, aan de premier. Ik stel vast dat De Wever wel bereid is om te antwoorden op de vraag van een regeringspartij, maar dat de vraag van de oppositie wordt doorgeschoven, met alle sympathie voor minister Crucke, naar een minister wiens bevoegdheid dat helemaal niet is.
Ik weet dat de regering zelf kiest en dat u daaraan niets kunt veranderen, maar aangezien de premier hier is, had ik graag geweten waarom de ene buitenlandse zaak wel het beantwoorden waard is door hem persoonlijk en de andere niet.
De voorzitter: U hebt terecht opgemerkt dat ik daar weinig greep op heb, dus ik kan daarop niet antwoorden.
03.01 Michel De Maegd (Les Engagés): Monsieur le premier ministre, la guerre en Iran entraîne des conséquences dramatiques pour la population iranienne, opprimée de manière effroyable par son régime et qui est désormais sous les bombes. Ceux ici qui ont naïvement cru que Trump, lorsqu'il affirmait vouloir libérer le peuple iranien allait le faire en scandant "Make Iran Great Again" en sont pour leurs frais, lui qui affirmait quelques jours plus tard qu'une civilisation entière allait mourir! C'est également dramatique pour nos partenaires du Golfe se trouvant sous les tirs iraniens et dont l'économie s'effondre, et bien sûr pour l'État et le peuple libanais, pris bien malgré eux dans une nouvelle confrontation majeure.
Le choc est mondial: le blocage du détroit d'Ormuz se répercute immédiatement sur les marchés de l'énergie avec un impact sur la vie de nos concitoyens. Dans cette période de tension maximale, je déplore que l'Union européenne soit inaudible. Il y a certes des initiatives comme celle portée par la France et le Royaume-Uni pour sécuriser le trafic maritime dans le détroit d'Ormuz, mais l'Union européenne en tant que telle reste en retrait. En tant qu'Européen convaincu, je regrette de devoir vous le dire, notre Union européenne semble incapable d'adopter une position commune pour ses intérêts, ses valeurs et le droit international.
Monsieur le premier ministre, lors du Conseil européen de la semaine prochaine, quelle position défendrez-vous pour renforcer la crédibilité de l'Union européenne face à cette crise? Quelles pressions diplomatiques et économiques envisagez-vous pour ramener les partis à la raison?
Concernant le Liban martyrisé, quand l'Europe définira-t-elle enfin des lignes rouges et agira-t-elle pour protéger les populations civiles sacrifiées? Je vous rappelle tout de même qu'un ministre européen des Affaires étrangères – le nôtre, Maxime Prévot – a pu constater de très près les dérives de la riposte israélienne, mais là encore, silence radio de la part de l'Union européenne.
03.02 Bart De Wever, premier ministre: Cher collègue, comme vous le savez, la situation au Moyen-Orient reste très volatile.
Au niveau européen deux débats ont lieu en ce moment sur la gestion des conséquences du conflit. Premièrement, la Commission européenne travaille sur l'élaboration d'une boîte à outils de mesures ciblées, temporaires et sur mesure (targeted, temporary and tailored) que les États membres pourront mettre en œuvre afin d'atténuer les effets de la hausse des prix de l'énergie de la manière la plus intelligente possible. Ce projet devrait être présenté dans le courant de la semaine prochaine. Lors du sommet informel de la semaine prochaine à Chypre, cette boîte à outils fera également l'objet d'une discussion à laquelle je participerai activement, aussi dans le cadre de nos propres mesures. Ces dernières doivent bien entendu être accompagnées de mesures structurelles visant à renforcer notre sécurité énergétique à long terme; le gouvernement y travaille également.
Deuxièmement, une réunion hybride se tiendra, demain à Paris, à l'initiative de la France et du Royaume-Uni, où plus de 80 pays et organisations internationales ont été invités. J'y participerai au nom de notre pays.
Cette réunion vise à garantir la liberté de navigation, en particulier dans le détroit d'Ormuz qui est crucial pour l'approvisionnement énergétique d'une grande partie du monde.
Les efforts diplomatiques seront également abordés. Comme vous le savez, notre pays est prêt à contribuer à la sécurisation du détroit dans un cadre international et lors d'un cessez-le-feu durable. Ce n'est pas encore le cas aujourd'hui, mais nous devons nous y préparer.
D'ici là, il faut espérer que les parties au conflit s'engagent sur la voie de la désescalade. Seul un cessez-le-feu durable permettra le retour au calme et à la stabilité. Espérons que cela aura lieu dans un avenir proche.
03.03 Michel De Maegd (Les Engagés): Monsieur le premier ministre, merci de nous rassurer sur l'action résolue de la Belgique.
Chers collègues, ce qui se joue aujourd'hui autour de l'Iran est un point de bascule stratégique, avec des conséquences directes pour notre population. Le blocage du détroit d'Ormuz représente une menace concrète sur le transport mondial, sur notre approvisionnement, sur les prix de l'énergie et donc sur le pouvoir d'achat des Belges. Derrière les cartes et les analyses, il y a des familles, des entreprises; il y a notre économie fragilisée.
Pourtant, une fois de plus, jusqu'ici, l'Europe était en retard. Elle analyse, elle consulte, elle condamne, mais il faut agir, décider, imposer. Nous avons longtemps cru que le droit et la stabilité allaient de soi. Ce n'est évidemment plus le cas. Dans ce contexte tendu, la Belgique a une voix crédible sur la scène européenne. Elle doit plus que jamais l'utiliser, et je compte bien entendu sur vous, monsieur le premier ministre.
Oui, il faut protéger nos citoyens. Oui, il faut agir pour la désescalade. Mais surtout, il faut que l'Europe cesse d'être spectatrice de sa propre sécurité. La levée de l'accord d'association EU-Israël est un levier qui peut être utilisé dans la (…)
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
(Minister Vandenbroucke wuift de
uitgestoken hand van de heer Bergers weg.)
04.01 Jeroen Bergers (N-VA): Mijnheer de minister, ik zal u nu geen hand geven, maar misschien wel zondag op de betoging van de Vlaamse Volksbeweging bij het Sint-Pietersziekenhuis in Brussel, waar ik aanwezig zal zijn en u hopelijk ook.
Het is hallucinant dat het anno 2026 in onze hoofdstad Brussel niet mogelijk is voor Vlamingen, voor Nederlandstaligen, om zorg, spoedhulp en bijstand in het Nederlands te krijgen. De problematiek bestaat al lang, maar er worden te weinig maatregelen genomen. Specifiek in de Brusselse ziekenhuizen gaat het van kwaad naar erger. Die starten zelfs juridische procedures op om patiënten te verplichten daarheen te gaan, in plaats van dat ze hun wettelijke verplichtingen nakomen om zorg in het Nederlands te voorzien. Mijnheer de minister, hoe zult u ervoor zorgen dat de Brusselse ziekenhuizen hun patiënten in het Nederlands helpen?
Vroeger konden inwoners in heel Vlaanderen de twaalfminutenregel inroepen, waarbij zij ervoor konden kiezen om niet naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te gaan, maar naar een ziekenhuis waar Nederlands werd gesproken, op voorwaarde dat dat minder dan twaalf minuten vertraging opleverde. Die regeling was zeer goed. In 2024 alleen al hebben 2.000 inwoners van Vlaanderen daarvan gebruikgemaakt om betere zorg in het Nederlands te krijgen. Die regel bestaat nu niet meer, omdat u die regeling niet hebt bevestigd.
Mijnheer de minister, u hebt een aantal maanden geleden gezegd dat u ervoor zou zorgen dat die regel heringevoerd zou worden. Wat is de stand van zaken? Wanneer zult u ervoor zorgen dat die regel eindelijk weer van toepassing wordt, zodat Nederlandstaligen in België in 2026 spoedhulp in het Nederlands kunnen krijgen?
04.02 Barbara Pas (VB): Mijnheer de minister, gisteren nog ondervroeg ik de eerste minister over de taalwetgeving in dit land. Uit zijn antwoord bleek overduidelijk dat de regering-De Wever helemaal niets zal doen tegen het massaal overtreden van de taalwetten door de Brusselse besturen. De eerste minister wist wel te zeggen dat de naleving van de taalwetten inzake het garanderen van zorg in de eigen taal voor hem en zijn regering en dus ook voor u de hoogste prioriteit heeft.
Dat staat alvast in schril contrast met wat we tot hiertoe hebben gezien. Nog geen twee maanden geleden werd in de provincieraad van Vlaams-Brabant een motie ingediend om de inspanningen voor tweetalige spoeddiensten te ondersteunen en om u aan te zetten op te treden tegen de Brusselse ziekenhuizen die de taalwetgeving aan hun laars lappen, maar die motie mocht niet eens ter stemming komen.
De Raad van State vernietigde intussen de twaalfminutenregel, waardoor patiënten uit de Rand bij dringende hulp niet langer expliciet naar een Nederlandstalig ziekenhuis gebracht mogen worden, als het iets langer rijden is. U beloofde nochtans begin februari dat u ter zake maatregelen zou nemen.
In maart vroeg het Toekomstforum Halle-Vilvoorde wanneer die ministeriële beslissing dan zou komen. We zijn nu weer een maand verder. Wanneer komt u, mijnheer de minister, met uw beslissing die garandeert dat inwoners van de Vlaamse Rand daadwerkelijk Nederlandstalige zorg krijgen? Wanneer komt u met een wetgevend initiatief dat de taalcomponent in de dringende geneeskundige hulpverlening formeel verankerd?
Wat zult u ondernemen om de massale overtredingen van de taalwetgeving in de zorg in Brussel tegen te gaan? Bent u bereid, zoals vele groepen ter zake vragen, de ziekenhuisfinanciering te koppelen aan de naleving van de taalwetten? Ik ben zeer benieuwd naar uw antwoord.
04.03 Minister Frank Vandenbroucke: Mijnheer Bergers, het schudden van een hand behoort volgens mij niet tot de parlementaire procedure; u zult alleszins kunnen vaststellen dat we inhoudelijk wel degelijk twee handen op één buik zijn.
Goede zorg betekent inderdaad dat mensen elkaar begrijpen, dat de zorgverlener de patiënt begrijpt en dat de patiënt de zorgverlener begrijpt. Taal is daarin essentieel, zeker in dringende zorg. Dat is de reden waarom ik het in 2023, via de zogeheten twaalfminutenregel, mogelijk heb gemaakt dat inwoners van Vlaams-Brabant kunnen aangeven dat ze door een ambulance naar een Nederlandstalig ziekenhuis willen worden gevoerd, in plaats van naar een Franstalig ziekenhuis, zelfs als dat laatste misschien iets dichterbij ligt, uiteraard onder voorwaarden, zonder gevaar voor de patiënt zelf of zonder dat de hulp aan andere patiënten in de uitgekozen spoeddienst in het gedrang zou komen.
Ik ben dus heel blij met uw erkenning dat de twaalfminutenregel een uitstekende regeling is, want de auteur daarvan ben ik. Die regel is niet formeel bekrachtigd. Een aantal Brusselse ziekenhuizen heeft de twaalfminutenregel bij de Raad van State gecontesteerd, wat ik, net als u, ten zeerste betreur, en de Raad van State heeft hen gevolgd. Daarom heb ik vervolgens aan de Provinciale Commissie voor Dringende Geneeskundige Hulpverlening van Vlaams-Brabant gevraagd om opnieuw een dergelijk twaalfminutenprotocol vast te leggen. Dat hernieuwde protocol heb ik inmiddels via een ministerieel besluit wel formeel bekrachtigd.
Op die manier kom ik tegemoet aan de opmerking van de Raad van State, die oordeelde dat de regeling niet formeel was bekrachtigd. Dat ontwerp van ministerieel besluit ligt nu voor advies bij de afdeling Wetgeving van de Raad van State. Ik neem dus al mijn voorzorgen, wetende dat sommige ziekenhuizen helaas alle mogelijke juridische procedures aanwenden om hun gelijk te halen. Ik hoop zo snel mogelijk een advies te ontvangen en vervolgens dat besluit effectief te kunnen nemen. Dan keren we terug naar de toepassing van de fameuze twaalfminutenregel.
In dezelfde beweging heb ik mijn administratie echter ook gevraagd om te onderzoeken of er meer structurele oplossingen mogelijk zijn om de taalkeuze van patiënten te waarborgen in geval van dringende geneeskundige hulpverlening, niet alleen in Vlaams-Brabant, maar ook in andere taalgrensregio’s.
Dat is immers essentieel. Mensen moeten elkaar begrijpen en dus elkaars taal spreken. Elke inwoner van ons land heeft daarop recht. We moeten daarvoor een structurele en robuuste oplossing uitwerken. Die kanttekening zult u ongetwijfeld ondersteunen.
De kwestie die door de twaalfminutenregel ondertussen pragmatisch is opgelost en die ik zo snel mogelijk opnieuw robuust in de plaats wil stellen, raakt aan een groter probleem dat ik als inwoner van Vlaams-Brabant maar al te goed ken. De kennis van het Nederlands in Brusselse ziekenhuizen is onvoldoende en dat geldt niet alleen voor de spoeddiensten. Vlamingen moeten zich verzekerd weten er terecht te kunnen in hun moedertaal. Die garantie is er vandaag helaas niet, ondanks inspanningen van sommige ziekenhuizen. Dat moet absoluut beter.
We moeten dat probleem met alle bevoegde beleidsniveaus opnemen. Het ligt ook voor in het regeerakkoord en moet dus worden aangepakt.
04.04 Jeroen Bergers (N-VA): Mijnheer de minister, ik hoop dat u er even nauwgezet op zult toezien dat de taalwet in de Brusselse ziekenhuizen wordt nageleefd, als u toeziet op de naleving van het protocol van de Kamer. Als dat gebeurt, zitten we goed.
Ik reken erop dat u de stok achter de deur effectief harder zult gebruiken om de Brusselse ziekenhuizen te dwingen eindelijk de taalwetgeving te respecteren. Dat geldt inderdaad niet alleen voor Brusselse ziekenhuizen. De uitzonderingsregeling in Vlaams-Brabant zou eigenlijk in heel Vlaanderen moeten gelden, want er zijn aan de taalgrens meer problemen dan alleen in de Rand, waar ze het prangendst zijn.
Mevrouw Pas, ik weet dat u graag lessen geeft aan de regering. Ik ben blij dat u na weken van cheerleaden voor Viktor Orbán de weg terug naar Vlaanderen hebt gevonden. We hebben in ieder geval geen lessen nodig over het Nederlands van een partij die enkele weken geleden nog een wettekst heeft weggestemd waardoor rechters van het Grondwettelijk Hof Nederlands zouden moeten leren.
04.05 Barbara Pas (VB): Mijnheer de minister, het is hoog tijd dat u de regeringsprioriteit op papier inruilt voor een taalgarantie in de praktijk. Komende zondag zullen militanten van de Vlaamse Volksbeweging, van het Taal Aktie Komitee en ook van mijn partij samenkomen aan het Sint-Pietersziekenhuis in Brussel om te manifesteren, omdat Nederlandstalige zorg een basisrecht is.
Blijkbaar zullen er ook parlementsleden van de meerderheid aanwezig zijn. Dat is prima, maar hun eerste taak is om de naleving van de taalwet hier in het halfrond af te dwingen. Wanneer alle partijen die zeggen dat ze voor de naleving van de taalwetgeving zijn, de daad bij het woord voegen, dan is er daarvoor een grote meerderheid. Ik roep hen dus op om volgende week de politieke moed aan de dag te leggen en mijn motie ter zake goed te keuren in de plenaire vergadering.
Mijnheer de minister, wie zorg in eigen taal belooft, moet ook de politieke moed hebben om de ziekenhuisfinanciering te koppelen aan de naleving van de taalwetgeving.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
05.01 Julie Taton (MR): Pour le MR, notre solidarité et notre sécurité sociale doivent être vraiment concentrées sur les malades – ceux qui en ont vraiment besoin, et non pas ceux qui abusent. On parle beaucoup des maladies de longue durée, mais on ne parle pas assez des abus concernant les maladies de courte durée, qui fragilisent tout autant notre système de sécurité sociale.
En effet, ces abus désorganisent le travail, pèsent sur les collègues et coûtent cher à notre système. Les chiffres sont clairs: en 2025, l'absentéisme pour maladie est resté très élevé en Belgique. Un absentéisme de courte durée représente à lui seul un coût de 1 608 euros par travailleur à temps plein. Pour une société de 100 travailleurs, cela équivaut à près de 160 000 euros.
Le but ici n'est pas de faire la chasse aux sorcières – aux malades –, mais bien de garantir le bon fonctionnement de notre système pour pouvoir aider les personnes qui sont vraiment dans le besoin.
Le gouvernement a pris et prend toujours des mesures en matière de remise au travail. Au vu la situation, voici mes questions.
Comment analysez-vous très concrètement l'évolution récente de l'absentéisme de courte durée dans notre pays? Quelles mesures comptez-vous prendre?
Comment veillez-vous à ce que la politique de responsabilisation de tous les acteurs ne produise pas des effets pervers tels que l'augmentation des certificats de courte durée?
Pouvez-vous préciser également quelles actions vous entendez mener pour lutter contre ces certificats de complaisance?
Quel est aussi votre avis sur la possibilité pour un travailleur d'être absent sans certificat médical, qui est passée de 3 à 2 jours par an? Pourrait-on également revoir ce système, selon vous?
05.02 Frank Vandenbroucke, ministre: Chère madame Taton, les certificats de complaisance nuisent bien sûr à la crédibilité de l'assurance maladie, mais également aux patients. À mon sens, l'inactivité ne contribue pas nécessairement au rétablissement. Je partage donc votre préoccupation. J'aimerais toutefois nuancer, car je suis convaincu que la grande majorité de nos médecins font preuve de professionnalisme.
Néanmoins, nous avons pris des mesures. Depuis le 1er juin de l'année dernière déjà, les employeurs peuvent signaler les cas frauduleux au point de contact du Service d'Information et de Recherche Sociale. C'est une première mesure.
Deuxièmement, depuis le 1er janvier de cette année, la banque de données GAOCIT (Gestion des Assurés et Organisation des Certificats d'Incapacité de Travail) permet à l'INAMI de détecter des schémas d'attestation inhabituels émanant de prescripteurs individuels et d'assurer un suivi ciblé.
Plus positivement et, selon moi, plus significativement pour tous les médecins, nous avons élaboré et mis en œuvre le concept de la fit note, qui renverse la perspective.
05.03 Julie Taton (MR): Monsieur le ministre, je vous remercie pour ces réponses très précises. Je voulais aussi préciser que nous n'étions pas non plus là pour pointer une espèce de malveillance en ce qui concerne les médecins. Nous sommes tout à fait d'accord.
Par contre, au vu de la situation, il était effectivement important de dire que la problématique doit être vue dans son ensemble: l'abus des maladies de longue durée et de courte durée. Nous sommes, bien entendu, à 100 % pour la solidarité, mais pas pour les abus.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
06.01 Alexia Bertrand (Anders.): Mijnheer de minister, ik heb een kleine quizvraag, maar zoals in iedere quiz zijn er soms ook strikvragen, dus goed opletten. Mijnheer de minister, welke regering is erin geslaagd om de slechtste begroting van de hele eurozone af te leveren? Het is een strikvraag, want het antwoord is: deze arizonaregering. In 2023 zei toenmalig collega Loones nog dat zelfs Zuid-Europa het beter deed, maar vandaag doet iedereen het beter: Slovakije, Frankrijk, Griekenland. België is gewoon de slechtste leerling van de klas.
Wat zijn de vooruitzichten? Ook in 2026, 2027 en de volgende jaren zal dat het geval zijn. Nochtans zou deze regering orde op zaken stellen en van de begroting de prioriteit bij uitstek maken. Wat zijn echter de feiten? We zitten met een tekort van 5,3 % en een schuld die blijft stijgen.
De Nationale Bank zegt dat we tegen 2035 naar een tekort van 8 % en een schuld van 133 % gaan, omdat 2025 een verloren begrotingsjaar was en 2026 eigenlijk ook. U bent nog bezig met de begroting van 2025 uit te voeren. Tot heel recent zaten we nog met de voorlopige twaalfden. Van een begrotingscontrole is zelfs geen sprake meer.
Ik weet het, mijnheer Van der Donckt, u gaat verwijzen naar het verleden, maar laat dat over aan de minister van Begroting. We kennen dat riedeltje. Mijnheer de minister, het is echter een feit dat deze dramatische begroting en de groeiende schuld uw verantwoordelijkheid zijn.
Mijn vraag is heel simpel: wanneer gaat u eraan beginnen?
06.02 Minister Vincent Van Peteghem: Mevrouw Bertrand, jarenlang waren de signalen duidelijk. Jarenlang wisten we dat de situatie zou ontsporen. Jarenlang is er ook niet ingegrepen. Die erfenis vertaalt zich vandaag in een primair begrotingstekort, dat de komende jaren de motor van onze schuld zal blijven en de bron van onze interestlasten, zoals ook vastgesteld werd door het IMF.
Deze regering doet het anders en trekt een streep onder het verleden, met keuzes die onze overheidsfinanciën op lange termijn duurzaam zullen versterken. Met hervormingen op het vlak van pensioenen, fiscaliteit en in de arbeidsmarkt is de bocht ingezet.
Dat is een absolute voorwaarde om onze sociale zekerheid betaalbaar te houden.
Tegelijkertijd blijven we investeren in veiligheid. We investeren opnieuw in justitie en in defensie. Dat zijn natuurlijk investeringen die extra druk zetten op ons budget, maar nietsdoen is geen optie.
Wie verder kijkt dan vandaag ziet dat we fundamenteel de juiste weg opgaan. Dat is waar degelijk begrotingsbeleid exact om draait.
We zullen die ombuiging versterken bij de komende begrotingsopmaak. Bij de controle voor het reces hebben we daarover al duidelijke en bindende afspraken gemaakt. Want een duurzame stabilisering van onze schuldgraad kan alleen door het primaire tekort af te bouwen. Dat is de koers die deze regering aanhoudt voor de toekomst van onze kinderen en van onze kleinkinderen. Die toekomst moet en zal morgen beter zijn.
06.03 Alexia Bertrand (Anders.): Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de minister. Ach, was u er maar bij geweest in de vorige legislatuur. Was u maar bevoegd geweest voor de schuld, mijnheer de minister, dan zou het allemaal zo erg niet geweest zijn.
Maar ooit stopt het verwijzen naar het verleden. Ik meen dat we nu eindelijk op dat punt zijn. Deze cijfers zijn immers uw cijfers. Het slechtste rapport van de eurozone is uw rapport.
Ja, u hervormt op een aantal vlakken, mijnheer de minister, dat klopt, maar u bespaart niet, u ontvet niet, niets in de gezondheidszorg of groeinorm, niets op het vlak van de verhoogde tegemoetkomingen, niets bij de vakbonden, en wat de heractivering van langdurig zieken inhoudt, hebben we deze week nog gezien, niets, niets, niets.
Het is tijd dat er keuzes gemaakt worden.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
(Het antwoord zal door de minister van
Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie, belast met Duurzame Ontwikkeling
worden gegeven / La réponse sera donnée par le ministre de la Mobilité, du
Climat et de la Transition environnementale, chargé du Développement durable)
07.01 Britt Huybrechts (VB): Mijnheer de minister, ik had deze vraag graag aan de premier gericht, maar hij stuurt opnieuw zijn kat. Ik heb dus een kader bij me met zijn foto. Op die manier is hij er toch een beetje bij.
De voorbije week horen we steeds luidere stemmen binnen de regering om de unanimiteitsregel in de EU af te bouwen. Ook de minister van Buitenlandse Zaken pleit openlijk voor een systeem waarbij lidstaten hun vetorecht verliezen. Nochtans is die unanimiteit net de fundamentele garantie dat kleinere landen, zoals België, niet simpelweg overstemd worden door de grotere lidstaten.
Als dat principe verdwijnt, dreigt een situatie waarin we geen echte beslissingsmacht meer hebben, maar verplicht worden om beslissingen te volgen die elders worden genomen. Dan evolueren we van samenwerking tussen soevereine staten naar een systeem waarin men blind moet luisteren naar wat Brussel, in het bijzonder Ursula von der Leyen, ons oplegt.
De premier profileerde zich jarenlang als Vlaams nationalist en als verdediger van het zelfbeschikkingsrecht, maar wat we vandaag zien, is het tegenovergestelde.
Hoe rijmt de premier de uitspraken van de minister met het regeerakkoord, dat expliciet voorziet in het behoud van de unanimiteit? Hoe garandeert hij dat België als kleinere lidstaat niet verwordt tot een volgzame uitvoerder van beslissingen die voornamelijk door grotere landen of door von der Leyen worden opgelegd? Is hij als voormalig Vlaams nationalist nog bereid om op te komen voor het zelfbeschikkingsrecht van natiestaten, of kiest hij ervoor om zonder verzet mee te gaan in deze machtsverhouding, in de hoop dat dat later beloond wordt met een postje binnen de EU?
07.02 Minister Jean-Luc Crucke: Geachte collega, u moet misschien oppassen met katten, want naar het schijnt hebben zij een goed geheugen. Iedereen doet natuurlijk wat hij wil.
In het regeerakkoord staat: ʺOm efficiënter te kunnen optreden, bepleiten we een hervorming van de besluitvorming op het vlak van het Europese buitenlandse beleid. Daarbij stellen we voor het strategische kader, de strategische belangen en beginselen en de algemene richtsnoeren, inclusief het veiligheids- en defensieoptreden, bij unanimiteit vast te stellen, maar uitvoeringsbesluiten en sancties met gekwalificeerde meerderheid te nemen.ʺ Einde citaat. Deze regering heeft de deur geopend naar pragmatische benaderingen, omdat in de Raad van de Europese Unie de gekwalificeerde meerderheid het principe is en unanimiteit de uitzondering. Voor het buitenlandse beleid geldt helaas precies het omgekeerde, met geblokkeerde besluitvormingsprocessen en een Europa dat steeds minder weegt op het internationale toneel en niet in staat is met krachtige stem te spreken over de grote mondiale conflicten als gevolg. De geopolitieke situatie vereist evenwel juist dat Europa zich geëngageerd opstelt en tegenover zijn gesprekspartners kracht en geloofwaardigheid toont. Dat is een echte handicap die ons verzwakt. Bovendien richten derde landen zich steeds vaker tot de Verenigde Staten om een conflict te laten beslechten of op te lossen. Daarnaast ontstaan steeds meer coalitions of the willing om het frequente obstakel van de unanimiteit bewust te omzeilen. We willen dat nu corrigeren.
07.03 Britt Huybrechts (VB): Minister, nadat de N-VA de onverkozen keizerin von der Leyen steunde in het Europees Parlement, zet De Wever nu de deur open naar een Europese superstaat, ondanks de verkiezingsbelofte. ʺZo dicht mogelijk bij de Vlaming beslissenʺ, zegt eerste minister De Wever. Hij trekt nu echter zo ver mogelijk weg van die burger, want het vetorecht opgeven betekent dat kleinere landen zoals België, en zeker Vlaanderen, niets meer te zeggen zullen hebben. Laten we eerlijk zijn, De Wever heeft zijn principes - als hij die nog had - vorig jaar ingeruild om premier te kunnen worden. Vandaag verkoopt hij niet alleen zijn overtuiging, maar ook Vlaanderen aan de Europese Unie, in de hoop daar later voor beloond te worden met een postje. Daar zal het Vlaams Belang, als enige echte Vlaams-nationalistische partij van dit land, zich altijd tegen verzetten.
Ik had de vraag graag aan eerste minister De Wever zelf gesteld, maar opnieuw lijkt democratie hem niet te interesseren.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
08.01 Staf Aerts (Ecolo-Groen): Mijnheer de minister, ik ben blij dat ik niet opnieuw naar een lege stoel moest kijken zoals gisteravond want er zijn heel veel vragen. Er zijn heel veel vragen in Pano en bij de bevolking over uw rol tijdens de dronecrisis.
Ten eerste, u hebt hier verschillende keren in het Parlement verklaard dat u niet actief hebt gecommuniceerd over de dronecrisis. U hebt dat zelfs herhaald. Wat blijkt nu uit de reportage van Pano? Er zijn twee bronnen die stellen dat u dat wel hebt gedaan en dat u de beelden van een drone die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn, naar HLN hebt gestuurd. Twee bronnen geven dat aan, waarvan er één zelfs uw eigen kabinet is. Dat is opmerkelijk want hier in het Parlement beweert u dat dat niet van u komt en dat u dat niet doet.
Als u dat wel doet, is dat natuurlijk paniek zaaien. Aan dat paniek zaaien, hing ter zake een prijskaartje van 50 miljoen euro want het moest snel gaan. Er werd gebruikgemaakt van een noodprocedure zonder concurrentie tegen het advies van de Inspectie van Financiën in om snel 50 miljoen euro uit te kunnen geven. Er werd materiaal aangekocht bij een bevriend bedrijf. Dat was te duur materiaal voor die drones dat op dat moment nog niet eens werkte zoals het moest werken.
De veiligheid van ons land staat op het spel, maar evengoed moeten wij het geld zorgvuldig besteden. Daarom heb ik een heel aantal vragen voor u.
Was u de hooggeplaatste veiligheidsbron die de pers met foute informatie heeft gevoed?
Hebt u te veel betaald voor de verkeerde antennes?
Is er nu eigenlijk al een bewijs voor de Russische betrokkenheid die u op dat moment zo graag rondbazuinde?
U doet zich graag voor als een sterke man, maar voor mij bent u op dit moment vooral een minister die de controle kwijt lijkt te zijn en die het hoofd niet koel kan houden in deze woelige tijden. Ik herhaal dus mijn belangrijkste vraag. Hebt u de video van de politiehelikopter al dan niet aan HLN bezorgd?
08.02 Peter Mertens (PVDA-PTB): Mijnheer de minister, u bent kwaad op de VRT en Pano en beschuldigt hen van sfeerschepping, maar wie heeft de afgelopen maanden de hele tijd aan sfeerschepping gedaan? U ziet ze vliegen, de Russische drones. Niemand anders ziet ze vliegen, maar u wel. Het is zelfs niet duidelijk of het wel drones zijn. Volgens twee bronnen stuurde u beeldmateriaal naar de kranten die het bewijs van drones zouden aantonen, maar Pano ontdekte dat het helemaal geen drones waren, maar wel een politiehelikopter. U doet dus aan sfeerschepping om duur en nutteloos militair materiaal aan te kopen, ten koste van onze pensioenen en onze sociale zekerheid.
U zegt boos te zijn op de VRT vanwege het woord vriendjespolitiek, maar in de commissie van 5 november zei u dat het om professionelen ging die niet via gewone radiofrequenties werkten. Wat deed u echter twee dagen later? U bestelde antennes voor radiofrequenties, precies het tegenovergestelde. En waar werd dat dan besteld? Bij uw wandelvriend in Lubbeek, zonder openbare aanbesteding en vier keer duurder dan elders. Mijnheer de minister, als het klinkt als vriendjespolitiek, als het in de bossen van Lubbeek wandelt als vriendjespolitiek en als het zeven miljoen euro betaalt als vriendjespolitiek, dan is het waarschijnlijk ook vriendjespolitiek.
In de deontologische code van deze regering staat dat een minister elke situatie moet vermijden die aanleiding kan geven tot een belangenconflict of redelijkerwijs als dusdanig kan worden gepercipieerd. Na de Pano-uitzending van gisteren is het duidelijk. Vandaag moet u niet de VRT of het Parlement met de vinger wijzen, maar moet u antwoorden geven over dat belangenconflict.
08.03 Annick Ponthier (VB): Mijnheer de minister, drones, drones, drones, iedereen zag ze vliegen en u wist schijnbaar onmiddellijk waar ze vandaan kwamen. U zei dat onrust zaaien het stramien is van de Russische Federatie. U stelde ook dat er duidelijk spionage werd gepleegd, een acute veiligheidsdreiging dus. Er waren echter geen beelden, wel veel valse meldingen en dus ook veel onduidelijkheid.
Toch kondigde u een antidroneplan aan ten bedrage van 50 miljoen euro. Dat zat al in de pijplijn, dat weet ik, maar het moest nu met hoogdringendheid en zonder openbare aanbesteding worden doorgeduwd in de commissie Legeraankopen en -verkopen.
Ik moet wel zeggen dat uw plan onmiddellijk effect had. Sinds de goedkeuring zijn er geen dronemeldingen meer in de pers. Ze zijn verdwenen. Tot gisteren, toen de Pano-reportage insloeg als een bom. Na zes maanden onderzoek was er geen enkel bewijs van vijandige drones uit Rusland of elders. Er is sprake van een bestelling die schijnbaar vier keer te duur is en dat bij een zogenaamd bevriend bedrijf. Procedures werden dus onrechtmatig omzeild.
Mijnheer de minister, het minste wat we kunnen zeggen, is dat dit potje stinkt. Ik heb daarom een aantal concrete vragen voor u.
Op basis van welke criteria sprak u destijds van een acute dreiging vanuit Rusland? Waarom was alles zo hoogdringend? Klopt het dat u zelf beelden hebt verspreid van een drone die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn?
Waarom volgde u de correcte procedure inzake legeraankopen niet en negeerde u dus het negatieve advies van de Inspectie van Financiën? Wie profiteert hiervan? Hoe zit het met die twee bevriende bedrijven? Waarom hebben onze burgers veel te veel betaald voor een antidroneplan zonder aantoonbare dreiging?
08.04 Kjell Vander Elst (Anders.): Mijnheer de minister, de bevolking moet vertrouwen hebben in wie aan de knoppen zit van onze veiligheidsdiensten. Eerlijk gezegd begin ik daar sterk aan te twijfelen. U communiceert immers sneller dan uw eigen schaduw. Ongeveer een jaar geleden stelde u dat we de arm van president Zelensky moesten omwringen in de Russische oorlog. Nog niet zo lang geleden verklaarde u dat de oorlog in Iran absoluut gerechtvaardigd is. Leg dat nu maar eens uit aan de mensen die met hun auto naar het werk moeten en aan de pomp staan.
Gisteren bleef u in de Pano-reportage muisstil, oorverdovend stil. U vond het niet opportuun om te reageren. Mijnheer de minister, verplaats u eens in de mensen die naar die reportage hebben gekeken. We vragen vandaag heel wat inspanningen van de bevolking, terwijl u als minister een chequeboek krijgt om ons defensieapparaat opnieuw op te bouwen, terecht. Wij steunen een sterke defensie en de heropbouw daarvan, maar niet met een blanco cheque, niet op basis van plannen die uit de lucht gegrepen lijken. U moet zorgvuldig nadenken over de besteding van die middelen en er verantwoord mee omgaan.
Bovendien verneem ik dat via u of via uw kabinet fakebeelden aan de pers zijn bezorgd om angst te zaaien en paniek te creëren, waardoor u het draagvlak bij de bevolking voor de defensie-uitgaven volledig onderuithaalt.
Vandaar drie vragen, mijnheer de minister. Heeft de belastingbetaler veel te veel geld betaald voor het aangekochte materieel? Als het dan toch zo dringend was, waar is dat dronematerieel vijf maanden na de aankoop dan in godsnaam naartoe? Ten slotte, hebt u of uw kabinet die beelden aan de pers gelekt, terwijl u in het Parlement hebt gezegd dat er geen contact was?
08.05 Koen Van den Heuvel (cd&v): Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, de dronecrisis van eind 2025 en de Pano-reportage zorgen voor onrust bij de bevolking. Was er wel degelijk een dronecrisis en, vooral, worden de defensiemiddelen correct en efficiënt besteed? Wanneer zulke bezorgdheden bestaan bij de bevolking, is het de opdracht van de regering, en dus ook van u als minister van Defensie, om kalmte te prediken, correcte informatie te verschaffen en de bevolking gerust te stellen. Dat is echter niet gebeurd.
Integendeel, er ontstond extra verwarring rond een drone boven de luchthaven van Zaventem die uiteindelijk een helikopter blijkt te zijn. Vergissen is misschien menselijk, mijnheer de minister, maar zodra u over correcte informatie beschikt, verwachten wij dat die ook gedeeld wordt met de bevolking. Dat is niet onmiddellijk gebeurd.
De internationale context vraagt om een performante defensie met extra uitgaven, en daar staan wij ook achter. Daarvoor is echter ook een draagvlak nodig bij onze bevolking. Dossiers zoals dit, die de defensie-uitgaven in een slecht daglicht stellen, kunnen we missen als kiespijn. Gelet op de internationale spanningen zijn investeringen in een sterke defensie en in een sterker Europa noodzakelijk. In deze tijd van budgettaire krapte, waarin de premier ons bijna elke dag zegt dat het geld op is, moeten die defensie-uitgaven correct en efficiënt gebeuren.
Voor cd&v betekent efficiënt minder versnippering en meer Europa. Correct betekent voldoende controles en checks in het hele proces.
Daarom heb ik twee vragen, mijnheer de minister. Wat is uw uitleg over het drone-helikopterincident in Zaventem? Hoe zult u in de toekomst zorgen voor correcte en efficiënte (…)
De voorzitter: Bedankt, mijnheer Van den Heuvel.
08.06 Axel Weydts (Vooruit): Mijnheer de minister, veel mensen hebben gisteren met verbazing gekeken naar de Pano-reportage over de drones gekeken. Die reportage toonde aan dat er bij de dronecrisis van vorig jaar toch heel wat vragen te stellen zijn, vragen die u als minister van Defensie in die reportage blijkbaar niet wilde beantwoorden.
Ik vind dat bijzonder jammer. We leven immers in geopolitiek enorm uitdagende tijden. De mensen maken zich zorgen. De mensen beseffen ook dat investeringen in onze veiligheid noodzakelijk zijn. Deze regering, met Vooruit, investeert dan ook, want in tegenstelling tot andere partijen weten wij dat investeren in onze veiligheid echt noodzakelijk is wanneer de wereld in brand staat.
Die investeringen moeten dan wel eerlijk, juist, en transparant plaatsvinden. Onze begroting is er slecht aan toe. Deze regering vraagt aan iedereen inspanningen. Elke euro moet niet één of twee keer, maar drie keer omgedraaid worden. Als we dat verwachten van de mensen, mogen we dat ook verwachten van onze Defensie.
Mijnheer de minister, u hebt om een of andere reden geweigerd omo mee te werken aan die Pano-reportage, wat ik betreur, maar de mensen blijven wel met vragen zitten. In antwoord op die vragen is duidelijkheid nodig. Daarom leg ik ze u nog eens voor.
Klopt het dat u zelf een filmpje verspreidde van een helikopter, terwijl beweerd werd dat het om een drone ging? Hebt u op die manier geprobeerd om de hoogdringendheid in te roepen, om de procedures inzake overheidsopdrachten te omzeilen?
Waarom hebt u de concurrentie niet laten spelen? Ook andere Belgische bedrijven waren bereid om deel te nemen aan de aanbestedingen.
Hebben we niet te veel betaald?
Mijn belangrijkste vraag, gaan die vele miljoenen wel naar de juiste dronetechnologie? Detectie voor RF-signalen is één zaak, maar wat doen die tegen de nieuwe, modernere drones die niet met RF werken?
Dat zijn mijn vragen, mijnheer de minister. Ik hoop dat u er hier in het Parlement wel antwoorden op kunt geven en dat u duidelijkheid kunt scheppen voor de belastingbetaler.
08.07 Peter Buysrogge (N-VA): Mijnheer de minister, collega’s, op het vlak van drones en counterdrones blonk de vorige regering uit in een gebrek aan realiteitszin. Er was geen bewapening van onze drones, geen counterdronestrategie en geen deftig luchtafweersysteem, met dank aan het veto van de groene partijen. De regering-De Wever heeft die naïviteit gelukkig onmiddellijk afgelegd. Er wordt versneld uitvoering gegeven aan een degelijke dronestrategie. Dat is nodig, zowel in binnen- als buitenland. In Oekraïne bijvoorbeeld zijn drones vandaag al bepalend en vormen ze de toekomst van de oorlogsvoering. Ook het afgelopen najaar bleek dat uit heel wat incidenten in Europese luchthavens en andere kritieke infrastructuur.
De verdachtmakingen gisteren en vandaag slaan wat mij betreft kant noch wal, alsof onze minister van Defensie verantwoordelijk zou zijn voor de tijdelijke sluiting van luchthavens in Duitsland, Denemarken, Noorwegen en Spanje of voor de honderden meldingen in ons land.
Met betrekking tot de procedure dan, iemand – ik zeg niet dat u het was, mijnheer Aerts – heeft te kwader trouw gehandeld en bewijst het Parlement geen dienst door documenten te lekken uit de vertrouwelijke vergaderingen van de commissies voor Landsverdediging en Legeraankopen. De defensiestaf bood in die commissie wel degelijk tegenwerking bij het ongunstig advies van IF.
Ik kan drie zaken concluderen. Ten eerste, de wetgeving inzake overheidsopdrachten werd niet omzeild. Ten tweede er wordt niet alleen in radiofrequentie en counterdronetechnologie geïnvesteerd. Het gaat hier om een meerlagig systeem. Ten derde, de betaalde prijs is marktconform. Kortom, het gaat hier om een goede aankoop.
Mijnheer de minister, wat is uw reactie op de verschillende aantijgingen uit de Panoreportage van Groen?
08.08 Minister Theo Francken: Mijnheer de voorzitter, beste Kamerleden, sta me toe de context van oktober en november vorig jaar te schetsen. Toen stelden verschillende actoren, waaronder Defensie, effectief een duidelijke en uitzonderlijke piek vast in het aantal drone-incidenten in ons land. Zoals we altijd hebben gezegd, ook hier in het Parlement, ging een aanzienlijk deel om vals-positieven. Er waren echter ook tientallen meldingen waarvan grondig onderzoek door ADIV uitwees dat het met grote waarschijnlijkheid wel degelijk om drones ging. Die waarnemingen deden zich niet geïsoleerd voor, maar maakten deel uit van een bredere context waarin gelijktijdig ook een toename werd vastgesteld van DDoS-cyberaanvallen, gelijkaardige drone- en veiligheidsincidenten in andere Europese landen, een verscherpte dreigingscontext gelinkt aan Euroclear, de aanwezigheid in Brussel van meerdere Russische oppositiefiguren en de aanwezigheid in onze wateren van een gekend Russisch schip dat in verband wordt gebracht met spionage en hybride activiteiten. Het onderzoek van het parket naar de attributie loopt nog.
In die context zijn Defensie en ik meermaals bevraagd door verschillende media over drones, zeker op de avond dat de luchthaven van Zaventem meermaals werd gesloten door skeyes. Er is een groot verschil tussen proactief communiceren over dronemeldingen en reactief informatie bezorgen aan media en journalisten. Dat laatste hebben we wel gedaan door de niet-geclassificeerde beelden van die avond van de sluiting van de luchthaven van Zaventem door skeyes de dag nadien aan een journalist te bezorgen. Die beelden werden toen bij ons bevestigd als een drone. Later bleek dat het om een politiehelikopter ging die op zoek was naar de drone waarvoor de luchthaven eerder was gesloten. Dat incident heeft geen link met de hoogdringendheid van het aankoopdossier, voor alle duidelijkheid, mijnheer Weydts. Die hoogdringendheid werd al ingeroepen na de eerste meldingen van drones boven het militair domein van Elsenborn door de VRT begin oktober, dus vele weken voordien. Er is dus geen sprake van een lek, laat staan van een leugen of het zaaien van paniek.
Wat de dronecrisis wel heeft aangetoond, is dat Defensie, onder andere door de houding van Groen in de vorige legislatuur, geen enkele investering heeft mogen doen in drone- en counterdronemiddelen. Daardoor beschikte Defensie niet over voldoende middelen om drones te detecteren en te neutraliseren. De informatie over droneactiviteiten was bovendien verspreid over verschillende instanties en er bestond geen centraal systeem om die informatie te verzamelen. Daarom werd een urgent actieplan opgesteld met vier actielijnen. Omdat die maatregelen op zeer korte termijn moesten worden ingevoerd, werd gebruikgemaakt van de onderhandelingsprocedure zonder bekendmaking, zoals voorzien in de wet van 2011 op de aankoop van materieel. Die procedure kan worden gebruikt wanneer urgentie het onmogelijk maakt een klassieke aanbesteding te organiseren.
Kortom, er is geen enkele wet omzeild. Dat dossier werd vervolgens volgens de procedure integraal, inclusief het advies van de Inspectie van Financiën zoals het hoort, overgemaakt aan de commissie voor de Controle op de Legeraankopen en -verkopen.
Deze parlementaire commissie gaf, op één onthouding na, een unaniem positief advies op dit dossier, waarna de ministerraad de aankoop goedkeurde.
Finaal werden bestellingen geplaatst bij vier Belgische firma’s en een buitenlandse firma. Tijdens de Pano-reportage werden bepaalde prijsvergelijkingen gemaakt die geenszins correct zijn. Defensie heeft marktconforme en gecontroleerde geaudite prijzen betaald. Zo berekent Pano de prijs van de BLAZE interceptor drone aan de hand van een raming van de prijs van Iraanse Shaded-drones gedeeld door 10 en insinueert daarmee dat Defensie meer dan 6 keer de werkelijke kostprijs heeft betaald. Il faut le faire.
De realiteit is anders. Wat Defensie aankoopt, is meer dan een interceptor, maar een compleet systeem, alsook training en ondersteuning. Defensie heeft trouwens referentiefacturen van andere landen, waaruit blijkt dat de prijs die we betaalden zelfs lager ligt. Daarnaast vroeg Oekraïne in het kader van het steunpakket 2026 aan België om dit type drone voor hen aan te kopen, wat toch duidelijk aantoont dat deze drone battle proven is. Ook hier is er een marktconforme prijscontrole geweest.
De radiofrequentieantennes van Senhive die Defensie heeft aangekocht, zijn niet de basisversie waarvan sprake in de Pano-reportage. Defensie heeft een heel andere versie besteld en de betaalde prijs is correct, aangezien deze antennes ook gebruikt worden binnen het CaMo-project en we hier via het partnerland details en prijscontrole hebben gekregen.
Ten slotte, ik ga inderdaad regelmatig wandelen met interessante mensen uit verschillende sectoren. De wandeling waarnaar in de Pano-reportage wordt verwezen, vond echter plaats op 14 januari 2025, dus vóór ik minister van Defensie werd en op het moment dat de huidige CEO van Senhive nog fulltime wetenschapper van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) was en niets met Senhive te maken had.
Als men op basis hiervan de aantijging doet dat het over vriendjespolitiek of zelfs corruptie zou gaan, dan is dat laag-bij-de-gronds en compleet ongefundeerd. Als ik dan bovendien nog moet lezen dat Defensie heel gevoelig is voor corruptie, is dat bovenal een aanval op vele duizenden militairen die zich elke dag opnieuw op een integere manier inzetten voor (…)
08.09 Staf Aerts (Ecolo-Groen): Mijnheer de minister, u verklaart hier in het Parlement dat u niet voor paniek hebt gezorgd en dat u dat niet doet. U hebt niet proactief gecommuniceerd, maar u hebt wel beelden van een drone bezorgd die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn. U hebt op geen enkel moment de nood gevoeld om dat recht te zetten. Daarvoor was een factcheck nodig van de VRT-dienst. Dat is misschien ook een groene dienst? Ik weet het niet. Dat toont echter typisch aan waar u naartoe wilt, namelijk de hele reportage in het belachelijke trekken hoewel alle fracties daar terecht pertinente vragen over hebben.
Politici horen van Defensie geen speeltuin te maken zoals u doet. Het belangrijkste is niet stokebrand spelen, maar rust en kalmte bewaren. Dat is niet wat u doet door dronebeelden door te sturen die achteraf politiehelikopters blijken te zijn. Dat is geen manier van werken.
Het gaat hier immers niet over 50 miljoen euro, maar over een bedrag van 11 miljard euro op jaarbasis dat u zult mogen uitgeven. Mensen hebben recht op een rechtvaardige besteding van die middelen.
08.10 Peter Mertens (PVDA-PTB): Mijnheer de minister, als de wereld in brand staat, moet u niet nog meer olie op het vuur gooien door de brand in Iran van bij het begin hartstochtelijk aan te wakkeren of door nog meer angst te zaaien rond fake drones uit Rusland. Dat is waarmee u bezig bent en dat is een minister van Defensie onwaardig. U moet hier de kalmte bewaren in plaats van de mensen op te jagen om dure aankopen te doen.
Als het dan gaat over vriendjespolitiek en over uw contacten met wapenfabrikanten en trafikanten, gaat het natuurlijk over het feit dat uw kabinet 34 miljard euro te besteden heeft. Het gaat niet alleen over die 50 miljoen euro nu, maar ook over de 34 miljard euro die nog zullen volgen.
Welke transparantie kan het Parlement verwachten op basis van uw antwoord? Was uw antwoord voor iedereen overtuigend, met name dat u vanaf nu transparant, goedkoop en efficiënt zult werken? Dat was het absoluut niet. U hebt niets ontkend over de contacten met Senhive. U hebt niets ontkend over het lekken (…)
08.11 Annick Ponthier (VB): Mijnheer de minister, u speelt de vermoorde onschuld, maar de feiten zijn wat ze zijn. U hebt de hele dronesaga misbruikt om de mensen bang te maken. Het is geen toeval dat deze film zich afspeelde in een periode waarin deze regering geen begrotingsakkoord kon bereiken. Het was een ideaal afleidingsmanoeuvre, net op het moment waarop deze regering zoveel offers vraagt van de burgers. Er is geen geld om de dure energiefactuur te verzachten, maar wel voor dubieuze legeraankopen. Dat is onaanvaardbaar.
Het Vlaams Belang vraagt de oprichting van een onafhankelijke controlecommissie voor legeraankopen. Wij vragen dat in dit dossier de onderste steen wordt bovengehaald. Uw partij en alle andere partijen die vandaag aan het woord waren, hebben tegen ons voorstel voor meer transparantie, voor meer inzage en voor een correcte toepassing van de procedures gestemd. Dat is betreurenswaardig.
08.12 Kjell Vander Elst (Anders.): Mijnheer de minister, dat u hier toegeeft dat u dat beeld hebt doorgestuurd zonder het te controleren, maakt het nog hallucinanter, want daarmee creëert u paniek en angst. Anderhalf jaar geleden zat u nog in de oppositie. Wat zou u toen hebben gezegd? Wat zou u toen hebben gedaan als mevrouw Dedonder met dit verhaal naar voren was gekomen? U had haar afgemaakt, haar ontslag gevraagd en haar aan de schandpaal genageld, mijnheer de minister.
Uw antwoord volstaat niet. Daarvoor is de situatie te ernstig. Het gaat over belastinggeld, over fake news en over angst zaaien. Dat moet tot op het bot worden uitgezocht.
Mijnheer de minister, collega’s, we hebben geen nood aan een pyromaan, we hebben nood aan koelbloedigheid. We hebben geen nood aan een paniekzaaier, we hebben nood aan verantwoordelijkheid. We hebben geen nood aan een nieuwe Rambo 2.0, we hebben nood aan geloofwaardigheid. Die hebt u vandaag verspeeld.
08.13 Koen Van den Heuvel (cd&v): Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Ik zal ingaan op de lessons learned van vandaag. In mijn ogen zijn dat er twee.
Ten eerste, inzake communicatie denk ik dat het goed is dat mensen zoals u, de minister van Defensie, in tijden van onrust en bezorgdheid bij de bevolking rust en kalmte prediken en niet voor extra verwarring zorgen. Dat moet in de toekomst absoluut worden vermeden.
Ten tweede, investeringen in defensie zijn nodig, maar ze moeten correct en efficiënt gebeuren. Voor ons betekent efficiëntie meer Europa. Dat moet absoluut de boodschap zijn. We verwachten dat u daar extra inspanningen voor levert en dat u uw geloof in een sterker Europa ook af en toe duidelijk communiceert.
Correctheid blijft daarbij essentieel. Een versnelling van procedures mag niet leiden tot het in het gedrang brengen van de correcte besteding van overheidsmiddelen. Ook controle achteraf moet mogelijk blijven. Dat is heel belangrijk.
08.14 Axel Weydts (Vooruit): Mijnheer de minister, ik blijf het jammer vinden dat u niet hebt meegewerkt aan de reportage van Pano. U had misschien al een groot deel van de antwoorden kunnen geven die u vandaag hier hebt gegeven. Het is echter heel duidelijk dat die antwoorden niet iedereen geruststellen.
Vooruit staat achter de investeringen in defensie en in onze veiligheid, maar wel op een eerlijke, juiste en transparante manier. Dat is absoluut noodzakelijk om het draagvlak bij de bevolking te behouden.
Er zullen de komende jaren nog veel uitgaven volgen voor defensie. Het zal volgens ons noodzakelijk zijn om de aankoopdiensten structureel te verbeteren en te versterken en eventueel zelfs een kwaliteitscontrole te laten uitvoeren op de aankoopdiensten. Dat kan de procedures alleen maar ten goede komen en de transparantie ten aanzien van de burger en de belastingbetaler, van wie wij heel veel verwachten, alleen maar versterken. Wij dringen daar sterk op aan en zullen daarop terugkomen in de commissie voor Landsverdediging.
08.15 Peter Buysrogge (N-VA): Mijnheer de minister, dank voor uw antwoord. Hoge drones vangen blijkbaar veel wind. Als u niet zou investeren in drones, dan was het kot hier te klein. Nu investeert u wel in drones, terecht, na jaren van wanbeleid, en nu is het opnieuw niet goed.
Collega Aerts, er moet mij toch het volgende van het hart. U roept hier al sinds gisterenmiddag dat er tekst en uitleg moet worden gegeven in het Parlement. Daarmee maakt u uw eigen bijzondere commissie voor Legeraankopen en -verkopen – u bent daar immers voorzitter van – belachelijk. We hebben wel degelijk uitleg gehad. Op basis daarvan hebben we, zonder tegenstem op één onthouding na, een positief advies verleend. Zelfs mevrouw Ponthier heeft dat gedaan. We hebben dus een positief advies gegeven bij de procedure.
Dat uw partij die dag niemand heeft afgevaardigd, is uw verantwoordelijkheid, niet de mijne. Met alle gratuite verdachtmakingen van vandaag plaatst u uzelf en iedereen in een slecht daglicht. Daartegen zal ik mij altijd tegen verzetten.
Fait personnel
De voorzitter: De heer Aerts wil een persoonlijk feit inroepen.
08.16 Staf Aerts (Ecolo-Groen): Ik pik die beschuldiging niet. Ik was inderdaad niet aanwezig tijdens die vergadering, maar dat was wegens ziekte. Dat weet de heer Buysrogge zeer goed. Ik mocht mij op dat moment niet laten vervangen, waardoor niemand van onze fractie aanwezig kon zijn. Dat is punt een.
Ten tweede, de commissievergadering vond plaats achter gesloten deuren. Ik ben zeer blij dat vandaag veel mensen weten wat er allemaal is misgegaan. Dat is immers belangrijk. Dat is geen bekentenis, maar een vaststelling.
Ik vind het van belang dat onderzoeksjournalisten op zoek gaan, hun werk doen en dat aan het licht komt wat hier vandaag moest worden blootgelegd.
08.17 Peter Buysrogge (N-VA): We hebben die dag een goede commissievergadering gehad. Er was een ongunstig advies van IF. De mensen van Defensie hebben dat op een correcte manier weerlegd. In de pers wordt nu van alles geïnsinueerd. Als commissielid kunnen we daar eigenlijk niet op reageren, terwijl wij wel de correcte informatie hebben gekregen. U insinueert hier van alles en zegt tegelijk dat u geen antwoorden krijgt op die insinuaties.
Het is echter een sterk dossier. Daar is iedereen van overtuigd. U blijft echter beschuldigingen rondstrooien. U had zich trouwens wel kunnen laten vervangen. Ik ken uw persoonlijke situatie en heb daar alle respect voor, maar uw fractie had gedurende die maanden perfect een ander lid kunnen aanduiden om de werkzaamheden te volgen. Kom dus niet af met die treut. Stop daarmee.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
(Het antwoord zal door de minister van
Defensie, belast met Buitenlandse Handel worden gegeven / La réponse sera
donnée par le ministre de la Défense, chargé du Commerce extérieur)
09.01 Kim De Witte (PVDA-PTB): Mijnheer de minister, mijn vraag gaat over een heel ander thema, maar er is wel een raakpunt met de vorige vragen, namelijk het permanente fake news dat de N-VA verspreidt. Minister Jambon schrijft in zijn wetsontwerp dat de pensioenhervorming de armoede bij ouderen zal verlagen, dus minder armoede bij ouderen. Collega’s, wij hebben de cijfers opgevraagd. Wat blijkt? De lage pensioenen zullen met deze hervorming dubbel zo veel verliezen als de hoge pensioenen. Dubbel zoveel. De armoede zal stijgen, de ongelijkheid zal stijgen. Hoe komt dat? Dat staat vandaag in De Standaard. Twee op drie mensen die een pensioenmalus zullen krijgen, hebben een minimumpensioen. Dat zijn mensen met een pensioentje van 1.700 euro per maand, en daar zult u nog eens tot een vierde van afknippen.
Collega’s van Vooruit, u bent in de regering gestapt om de minimumpensioenen te redden. Uw voorzitter zei dat u de minimumpensioenen zou redden. Nu vindt evenwel de grootste aanval ooit op de minimumpensioenen plaats. Ik vraag u om te stoppen met het steunen van die hervorming.
Mijnheer de minister, meerdere van uw collega’s hebben de voorbije weken in de commissie gezegd dat men door slechts een paar maanden extra te werken geen malus zou krijgen. Een paar maanden. Ook dat hebben wij opgevraagd. Wat blijkt? Men moet gemiddeld 2,8 jaar langer werken om geen malus te krijgen, dus niet een paar maanden.
De premier heeft duidelijk gezegd dat als bepaalde groepen harder worden geraakt, de hervorming zal worden aangepast. Welnu, vrouwen worden harder geraakt en mensen met een minimumpensioen worden harder geraakt. Mijnheer de minister, zal uw regering de hervorming aanpassen?
09.02 Ludivine Dedonder (PS): Les pensions belges sont parmi les plus basses d’Europe. Plus de la moitié de la population touche une pension mensuelle inférieure à 1 700 euros net. Et que fait ce gouvernement? Une réforme qui va appauvrir encore un peu plus ceux qui ont travaillé toute leur vie. Et cela, à un moment où tout augmente: l’énergie, les médicaments, les loyers ou encore les courses.
Cette semaine, le Bureau du Plan a indiqué dans son rapport qu'il faudra travailler plus longtemps – sinon vous aurez un malus – pour gagner moins.
Est‑ce cela, votre récompense pour le travail de toute une vie? Toute une vie à cotiser pour espérer avoir une pension digne. MR et Engagés, vos promesses se sont envolées; une fois au pouvoir, vous avez changé de ton radicalement.
Au total, vous réalisez 4 milliards d’économies sur le dos des pensionnés, soit une perte annuelle moyenne de 1 500 euros pour chacun d’eux. Cette perte sera de 15 % pour les fonctionnaires, 7 % pour les salariés et de 3 % pour les indépendants. La moitié des pensionnés actuels verront leur indexation plafonnée. De plus, vous creusez les inégalités entre les pensions les plus basses et les plus hautes (+ 9 %).
Et évidemment, vous les creusez aussi entre les hommes et les femmes. Une femme sur trois sera pénalisée par le malus. Une aide‑ménagère qui a débuté sa carrière à 20 ans, qui a travaillé toute sa vie à temps partiel non choisi et qui est usée à 63 ans, perdra plusieurs centaines d’euros par mois à cause de votre réforme.
Vous supprimez également tous les mécanismes qui permettaient de tenir compte de la pénibilité. Votre règle est la suivante: peu importe le métier, la fatigue ou l’usure, il faut tenir pour gagner moins.
Cette réforme fera très mal. Personne n’en veut! Allez‑vous enfin écouter la population qui vous a élus et y renoncer?
09.03 Minister Theo Francken: Collega’s, eerst en vooral, de premier heeft zich wel degelijk aan zijn eerdere belofte gehouden om na de eerste lezing van het ontwerp van pensioenwet in het Zomerakkoord van juni 2025 in de tweede lezing van eind 2025 een aantal aanpassingen aan het wetsontwerp te doen, na het uitgebreide politieke en maatschappelijke debat hierover. Zo werden in de tweede lezing onder meer alle ziekteperiodes gelijkgesteld met gewerkte periodes voor de vrijwaring van de pensioenmalus en werd voor het eerste loopbaanjaar het criterium van 104 dagen behouden. Er was dus geen verhoging naar 156 dagen per loopbaanjaar.
Daarnaast wil ik er ook op wijzen dat uw uitgesproken negatieve lezing van de resultaten van het nieuwe rapport van het Federaal Planbureau wel heel erg afwijken van de effectieve resultaten in dit rapport. Als ik uw kritiek goed begrijp, zouden door de nieuwe pensioenwet zowel de genderkloof als de ongelijkheid en de armoede fors toenemen.
Je le dis clairement, quiconque lit ce rapport avec sérieux ne peut que constater que ce n’est de toute évidence pas le cas. Au contraire, le rapport met clairement en évidence que la réforme réduit l’écart entre les pensions des hommes et des femmes parmi les retraités actuels. Chez les nouveaux retraités salariés et indépendants, on constate une légère hausse de l’écart de pension entre les sexes, mais cette évolution est compensée par une baisse chez les fonctionnaires. Il n’est donc aucunement question d’un impact significatif sur l’écart entre la pension des hommes et des femmes.
Om de impact van de hervorming op het armoederisico en de ongelijkheid te berekenen, is het aangewezen niet te kijken naar het bruto pensioen van een individueel persoon, maar naar het equivalent beschikbaar inkomen op huishoudniveau na belastingen, zoals dit ook internationaal de standaardpraktijk is.
Uit deze berekening door het Planbureau blijkt dat de impact op de ongelijkheid zeer klein is. Zo stijgt de zogenaamde Gini-coëfficiënt slechts met 0,5 % à 1,5 %, wat zeer beperkt is.
Ne perdons pas de vue l'essentiel. Cette réforme des pensions est indispensable pour garantir qu'elles restent soutenables pour nos enfants et petits-enfants, mais aussi pour rétablir une véritable justice en renforçant le lien entre le travail effectivement presté et la constitution des droits à la pension.
Daar slaagt deze hervorming glansrijk in, zo blijkt uit dat nieuwe rapport van het Planbureau. De kosten voor de vergrijzing dalen door de pensioenhervorming tegen 2070 met 1,3 procentpunt van het bbp. Dat is een daling van de vergrijzingskosten met een derde.
Met deze hervorming herstellen we het budgettaire en maatschappelijke … van deze eerste pensioenpijler. Dat is voor ons als politici geen gemakkelijke of dankbare opdracht, maar het is wel onze verdomde plicht en het is iets waar onze kinderen en kleinkinderen ons later dankbaar voor zullen zijn.
De voorzitter: Deze vraag was inderdaad gesteld aan minister Jambon die, zoals gezegd, momenteel in Washington is.
09.04 Kim De Witte (PVDA-PTB): Mijnheer de minister, u zegt dat de hervorming noodzakelijk is, aangezien er geen geld voor onze pensioenen is. U wilt de komende 10 jaar meer uitgeven aan oorlogswapens van Trump & co dan de extra uitgaven voor onze pensioenen in de komende 45 jaar. U wilt 2,2 % van ons bbp extra uitgeven aan militarisering, terwijl de pensioenen zonder uw hervorming met 1,8 % van het bbp zullen stijgen.
Stop dus met liegen. Die hervorming is
helemaal niet noodzakelijk. Het is een politieke keuze die u maakt, om geld te
verschuiven van de gepensioneerden naar oorlogswapens. Wij zeggen heel
duidelijk dat we niet akkoord kunnen gaan met die keuze. Dat zijn de feiten en dit is onaanvaardbaar.
09.05 Ludivine Dedonder (PS): Décidément, je pense que ce gouvernement a un problème avec la compréhension des chiffres. Oui, le coût des pensions est surmontable! C'est 1,8 % du PIB à l'horizon 2050. Cela veut dire 0,07 % du PIB par an. Sur un budget de 1 000 euros, c'est 70 centimes. Je pense que c'est effectivement surmontable.
Vous dites aux gens de se débrouiller. Vous dites aux femmes de changer de comportement. Mais, quand il s'agit de trouver des millions, ce gouvernement les trouve sans problème, n'est-ce pas, monsieur le ministre de la Dépense nationale? C'est facile de dire "débrouillez-vous" quand on a vidé les poches des citoyens, des travailleurs, des pensionnés et des malades pour financer des avions de chasse et financer l'industrie américaine!
Je pense que les pensionnés ont aujourd'hui bien compris qu'ils n'auront pas 500 euros de plus, mais 500 euros de moins. Et je vous le dis, ce n'est pas à la population de payer vos excès! Cette réforme n'est pas encore votée. Il est temps de reculer, chers collègues!
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
10.01 Gilles Foret (MR): Madame la ministre, l'État est actionnaire de référence de plusieurs entreprises publiques autonomes. En dehors de la SNCB, l'État de s'est jamais donné les moyens de garantir un socle minimal de service aux citoyens en cas de grève prolongée ou de perturbation majeure. À ce jour, un cadre existe pour le rail mais pas pour bpost, ni pour Proximus, ni pour skeyes.
Dans un pays aussi dépendant de ses réseaux postaux, télécoms et aériens, ce décalage de régimes n'est plus acceptable. Le contraste est d'autant plus frappant que dans tous ces secteurs, il s'agit de services stratégiques et essentiels. Pour le rail, on considère aujourd'hui normal de garantir la continuité du service. Pour d'autres infrastructures tout aussi vitales, on laisse encore les citoyens et les entreprises sans protection comparable.
Le cas de bpost est aujourd'hui l'illustration la plus visible de cette incohérence. Dans de nombreuses communes, essentiellement wallonnes et bruxelloises, plus de courrier, plus de colis, plus de résultats médicaux, plus de convocations au tribunal, plus de factures, plus de documents administratifs essentiels! Les boîtes aux lettres restent désespérément vides. Pour les ménages, les indépendants et les petites entreprises, les inconvénients sont de plus en plus dommageables.
Comme vous le savez, bpost assume une mission de service universel sur l'ensemble du territoire dans le cadre de la loi relative aux services postaux et du contrat de gestion conclu avec l'État, qu'il sera d'ailleurs bientôt nécessaire de renouveler. Aucun cadre clair n'organise pourtant aujourd'hui un tel service postal garanti. Nous respectons pleinement le droit de grève, mais il ne peut pas conduire à l'arrêt quasi complet des missions essentielles assurées par des entreprises publiques autonomes.
Madame la ministre, comment évaluez-vous à ce stade l'impact concret de cette grève prolongée sur les citoyens, les indépendants, les petites entreprises qui dépendant chaque jour des services de bpost? Êtes-vous prête à travailler avec le Parlement à un cadre légal instaurant un véritable service postal garanti?
10.02 Nabil Boukili (PVDA-PTB): Monsieur le président, il y a une question sur bpost, alors que des interpellations ont été déposées!
De voorzitter: Ik merk op dat de minister het recht heeft om desgevallend uitsluitend te antwoorden op vragen over aspecten die niks te maken hebben met de interpellatie die straks plaatsvindt. Zij hoeft op die interpellatie nu niet in te gaan.
10.03 Nabil Boukili (PVDA-PTB): C'est exactement le même sujet.
De voorzitter: Ik herhaal dat het de minister vrij staat om de inhoud van de interpellaties voor straks te bewaren.
10.04 Nabil Boukili (PVDA-PTB): Monsieur le président, c’est donc une jurisprudence dont je tiendrai compte à l’avenir. Il y aura plus tard deux interpellations sur bpost. Cette question orale traite du même sujet, même si c’est de manière masquée. On parle de la même chose. Cela a été accepté. Cela fait donc jurisprudence; parce que la règle, normalement, est que, quand il y a des interpellations, on ne peut pas interroger le ministre sur le même sujet pendant le question time.
De voorzitter: Mijnheer Boukili, ik heb daarover contact gehad met de MR-fractie. Zij heeft mij op het hart gedrukt dat de inhoud van de vraag anders was dan de interpellatie. De vraag, zoals gesteld, hebben wij nu kunnen vernemen. Het woord is nu aan de minister en zij heeft de volledige vrijheid om de vraag niet te beantwoorden in de mate waarin ze interfereert met de interpellatie.
10.05 Vanessa Matz, ministre: Monsieur le député, concernant le service minimum dans les entreprises sur lesquelles j’exerce la tutelle, à savoir Proximus et bpost – et non skeyes –, l’accord de gouvernement ne prévoit pas la mise en place de ce type de mécanisme. Cela ne correspond pas non plus à mon intention, qui a toujours été – et continuera d’être – de mener un dialogue social dans toutes les entreprises publiques autonomes dont j'ai la tutelle.
Sachez que malgré la grève, un plan de contingence a été activé au sein de bpost pour assurer la distribution des plaques et certificats d’immatriculation. Dans le contexte actuel, la résolution du conflit constitue la priorité absolue afin de trouver des solutions équilibrées en faveur de l’entreprise, des travailleurs et des citoyens.
En ce qui concerne les autres éléments relatifs à la grève au sein de bpost, permettez-moi de vous renvoyer aux interpellations de ce jour qui portent sur ce sujet d’actualité.
10.06 Gilles Foret (MR): Madame la ministre, je vous remercie pour votre réponse, mais elle reste évidemment en deçà de l’urgence que vivent aujourd’hui nos concitoyens. Il est quand même étonnant qu’en 2026, seule la SNCB dispose d’un véritable cadre de service garanti, alors que bpost, Proximus et skeyes restent sans filet de sécurité comparable.
Sur le terrain, on ne parle plus de simples perturbations. Dans de nombreuses communes, le service est quasiment à l’arrêt: plus de courrier, plus de recommandés, plus de colis. Je ne voudrais pas que cela arrive également aux autres services rendus par les entreprises publiques autonomes. Ce que nous attendons du gouvernement, ce n’est pas seulement un rappel des principes, c’est une protection concrète pour les citoyens lorsque le conflit se durcit. Au MR, nous soutenons la modernisation de bpost. Nous défendons aussi un socle minimal de service en cas de perturbation. C’est dans cet esprit que je déposerai prochainement une proposition de loi visant à mettre en place un service postal garanti.
De voorzitter: Ik nodig alle leden natuurlijk altijd uit om zich aan te sluiten bij een interpellatie wanneer het thema heel sterk aanschurkt bij een vraag. Wij hebben daarstraks een communicatie gehad, zowel met de minister als met de fractie. Ik denk dat we hier in een grijze zone zaten.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
De voorzitter: Deze kwestie bekommert menigeen, want er zijn acht vragen over.
11.01 Patrick Prévot (PS): Monsieur le ministre, cela fait un mois et demi que les prix de l'énergie explosent, un mois et demi que vous regardez passer la tempête, les bras croisés, un mois et demi, surtout, que vous abandonnez les ménages et les entreprises. Monsieur le ministre, un Belge sur deux dit aujourd'hui qu'il ne sait pas comment il va faire si les carburants continuent à augmenter. Un sur deux, ce n'est plus un épiphénomène, c'est un véritable cri d'alarme. Partout en Europe, les gouvernements agissent, ils amortissent, ils protègent, ils anticipent et vous, vous communiquez. Vous essayez d'imposer votre récit mais malheureusement pour vous, monsieur le ministre, plus personne ne vous croit.
Le 3 avril, vous nous avez annoncé avoir trouvé un accord pour soutenir les ménages, et pour prendre des mesures pour les entreprises. Et puis votre gouvernement est parti en vacances, pendant que les gens comptaient les kilomètres. Nous sommes 15 jours plus tard, monsieur le ministre, et toujours rien. Pas un euro pour les familles, pas un euro pour les travailleurs et pas un euro pour les indépendants. Après des semaines d'inaction, votre plan: 42 millions d'euros pour 11 millions de Belges, ça fait moins de 4 euros par personne. Ce n'est même pas deux litres de mazout, c'est une aumône, c'est une gifle, et je prends même cela pour de la provocation. Et pendant ce temps-là, le prix du plein dépasse les 110 euros. Les travailleurs ne font pas un seul plein par mois, ils en font plusieurs par mois pour aller bosser.
Monsieur le ministre, ce que vous proposez, ce n'est pas une réponse, c'est un aveu d'impuissance. C'est surtout un choix politique indigne. Et ça, personne ne l'oubliera!
J'ai deux questions simples. Quand allez-vous sortir de la communication pour entrer dans l'action? Quand allez-vous enfin protéger celles et ceux qui travaillent, qui roulent et qui se chauffent?
11.02 Marc Lejeune (Les Engagés): Monsieur le ministre, chers collègues, en pleine crise énergétique majeure, avec des prix du pétrole, du mazout et du gaz qui explosent, ENGIE continue patiemment de démonter Tihange 1. Et pourtant, que nous reste-t-il sinon l'électricité et notre indépendance énergétique pour faire face à nos besoins?
L'électrification de nos usages fait partie de LA solution pour répondre à nos besoins en énergie. Elle est compatible avec la transition énergétique et constitue un levier essentiel pour renforcer notre indépendance et notre souveraineté. Alors même que nous n'en avons jamais eu autant besoin, la Belgique connaîtra cette année la production d'électricité nucléaire la plus faible de son histoire avec pour conséquence, bien évidemment, une hausse des importations.
Pendant ce temps, ENGIE poursuit à marche forcée le démantèlement de Tihange 1. C'est difficilement compréhensible et, dans ce contexte de crise, est-ce bien cohérent? L'une de vos grandes priorités pourtant, monsieur le ministre, et vous savez que nous la soutenons pleinement, est ce renforcement du nucléaire, dont la prolongation de Tihange 1 fait partie.
Notre part nucléaire est déjà fortement réduite. Il ne nous reste plus que Tihange 3 et Doel 4, en activité prolongée. Vous avez vous-même évoqué la nécessité de maintenir d'autres capacités. Ne finirons-nous pas par atteindre des failles irréversibles dans ce démantèlement?
Monsieur le ministre, envisagez-vous de conserver au minimum la disponibilité de Tihange 1 et, le cas échéant, de suspendre ce démantèlement au regard du contexte énergétique actuel, voire d'examiner aussi la situation de Doel 1 et de Doel 2? Avez-vous des informations à nous fournir quant aux phases d'avancement du démantèlement de Tihange 1?
J'attends vos réponses, et je vous en remercie déjà.
11.03 Oskar Seuntjens (Vooruit): Al langer dan een maand is er een oorlog bezig in Iran. Al langer dan een maand zien de mensen de prijzen aan de pomp stijgen. Al langer dan een maand wachten de mensen op perspectieven.
Tegelijkertijd begrijpen de mensen heel goed wat de budgettaire situatie van ons land is, mijnheer de minister. Ze begrijpen dat we niet aan iedereen massa’s geld kunnen geven, omdat we het eenvoudigweg niet hebben.
U zult het wel met mij eens zijn dat er mensen zijn die niet een beetje, maar extreem hard getroffen worden door die oorlog, zonder dat ze er ook maar iets aan kunnen doen. U moet zich eens inbeelden dat u een dokwerker bent en dat u elke dag naar de haven van Antwerpen moet rijden. U hebt geen alternatief voor de wagen. Elke keer betalen de dokwerkers aan de pomp de volle pot. Of u moet zich inbeelden dat u een alleenstaande moeder bent en de luxe niet hebt om uw appartement beter te isoleren, laat staan een warmtepomp te installeren.
Wat moeten die mensen denken als ze zien dat er anderen zijn, dat er bedrijven zijn, energiebedrijven, die hun broek niet scheuren, maar integendeel hun zakken vullen met oorlogsgeld?
Mijnheer de minister, daar is maar één woord voor. Dat is onrechtvaardig.
Daarom vragen wij met Vooruit opnieuw een overwinstbelasting in te voeren voor de energiebedrijven, opdat we die middelen kunnen gebruiken om ze te geven aan de mensen die alweer de dupe zijn van de Trumps, de Poetins, en de Netanyahus van deze wereld.
Ik heb goed nieuws. Europa heeft gezegd dat het mag. Er is dus geen enkel excuus meer, mijnheer de minister. De vraag is vooral: zult u het ook doen?
11.04 Steven Matheï (cd&v): Mijnheer de minister, de energieprijzen aan de pomp zijn historisch hoog. Dat is pijnlijk voor wie absoluut de auto nodig heeft om de kinderen naar school of naar de kinderopvang te brengen of om te gaan werken, omdat men geen alternatief heeft, omdat men vroeg moet beginnen of te ver van het station af woont en er eerst naartoe moet rijden. De vraag is hoe we hen kunnen tegemoetkomen, gelet op de precaire budgettaire situatie. (…)
(De heer Steven Matheï wordt onwel en
verlaat onder begeleiding het halfrond.)
De voorzitter: We schorsen vanzelfsprekend even de zitting.
De vergadering wordt geschorst van 16.19 uur tot 16.28 uur.
La séance est suspendue de 16 h 19 à 16 h 28.
We hervatten de zitting. Collega Matheï
krijgt alle nodige zorgen. We
wensen hem natuurlijk het allerbeste.
Monsieur le ministre, comme en 2022, notre pays et son gouvernement se retrouvent surpris par une crise de l'énergie qui nous rappelle l'incroyable dépendance de l'Europe en matière énergétique.
Au-delà des mesures que le gouvernement finira peut-être enfin par prendre, il est temps d'avancer sur la vision stratégique nucléaire que votre parti, le MR, a tant vantée en campagne et dont on ne voit toujours pas le début d'un atome depuis un an.
Mais on avance, puisque vous annoncez, je cite, "une feuille de route concrète sur le nucléaire pour le 21 juillet". Nous voilà sauvés, si du moins cette feuille de route lève les contradictions de votre politique.
Premièrement, sur Doel 1, Doel 2, Tihange 1, votre feuille de route proposerait de demander à l'AFCN de rouvrir de sa propre initiative les dossiers de prolongation de ces réacteurs. Or vous avez admis vous-même ici que l'AFCN exige qu'un tel dossier soit déposé par l'exploitant. Rappelons aussi que le CEO d'ENGIE martèle depuis longtemps que Tihange 1 est une discussion du passé et que sa prolongation est impensable.
Deuxièmement, votre feuille de route évoquerait le dégagement de moyens pour renforcer la capacité d'action de l'autorité fédérale afin de se muscler face à ENGIE. Pourtant, vous avez évoqué, encore ici même, que les accords Phœnix limitent votre marge de manœuvre.
Et puis, il y a l'urgence du calendrier, monsieur le ministre. Vous promettez un plan pour juillet; mais les permis de démolition pour les tours de refroidissement de Tihange 1 et 2 ont déjà été octroyés. Le démantèlement commencera bientôt. Juillet, ce sera trop tard.
Confirmez-vous que cette feuille de route contiendra enfin des mesures contraignantes pour stopper les démolitions et un calendrier de négociations pour la prolongation de Doel 4 et Tihange 3 à 20 ans, avec ou sans ENGIE?
Monsieur le ministre, vous vous êtes vous-même fait surnommer Atomic Boy. Je crois qu'il est grand temps qu'Atomic Boy sorte de son carton d'emballage et nous montre ce qu'il sait faire. Merci.
Monsieur le ministre, depuis l’attaque illégale des États‑Unis et d’Israël contre l'Iran et le Liban, les prix de l’énergie explosent. Cela fait des semaines que les Belges voient leurs factures s’envoler. Et votre gouvernement ne fait rien. Pire encore, depuis quelques jours, nous assistons à un spectacle assez triste et assez lamentable au sein de votre majorité.
D’un côté, nous constatons des menaces de blocage de votre président de parti, des sorties médiatiques et des tensions internes. De l’autre, votre premier ministre répète qu'il n'y a pas d'argent pour aider les ménages face à l’explosion des prix de l’énergie. En revanche, c'est le jackpot pour M. Francken, ses drones, ses avions et ses armes de guerre. Pendant que votre gouvernement se divise, les factures continuent d’augmenter. Les gens n’ont pas le luxe d’attendre. Ils paient encore et toujours plus cher.
Monsieur le ministre, j'aimerais comprendre. En ce moment, cinq pays européens demandent à la Commission européenne de réactiver une taxe sur les surprofits des entreprises énergétiques. Un rapport de Greenpeace indique, du reste, noir sur blanc que les compagnies pétrolières engrangent 2,3 millions de surprofits par jour sur le dos des citoyens, des citoyennes et des petites entreprises; et cela, sans compter les profits issus de la spéculation.
Avec le gouvernement précédent, nous avions mis en place cette taxe sur les surprofits. Elle avait rapporté des milliards en 2022. Taxer les surprofits est une mesure concrète. Cela permet de financer des aides ciblées, en allant chercher l’argent là où il est, sans faire payer une fois de plus les citoyens. La Vivaldi – qui n’était pas parfaite, mais que vous aimez bien critiquer – avait également élargi le tarif social, protégeant ainsi un million de ménages belges face à la hausse des prix de l’énergie.
Le gouvernement se réunit demain pour discuter des mesures à prendre afin de soulager les factures de nos concitoyens et concitoyennes. Monsieur le ministre, la Belgique va‑t‑elle mettre en place cette taxe sur les surprofits? Assumez‑vous votre choix de protéger les grandes compagnies pétrolières plutôt que les ménages? Votre gouvernement est‑il aujourd’hui trop divisé pour prendre des mesures fortes afin de faire baisser le prix de l’énergie?
Je vous remercie pour vos réponses.
11.07 Bert Wollants (N-VA): Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, we zijn al een aantal weken bezig over de vraag of er al dan niet energiesteun moet worden ingezet in het kader van de hoge energieprijzen. Tegelijk weten we dat de budgettaire situatie niet rooskleurig is en dat er geen middelen zijn. We weten ook dat experts afraden om brede energiesteun in te zetten, omdat dit de situatie nog erger zou kunnen maken. We zitten bovendien aan het einde van het stookseizoen, wat maakt dat het allemaal iets minder precair is. Daarnaast zien we een aantal evoluties op de energiemarkt die in de juiste richting gaan. De prijzen zijn iets minder hoog. Voor verwarmingsbrandstoffen liggen de huidige prijzen bijvoorbeeld 20 tot 30 % lager dan een aantal weken geleden, toen ze een piek bereikten.
We lazen vandaag in de krant dat de Nationale Bank het riedeltje ontkracht dat de overheid slapend rijk wordt met deze crisis. Integendeel, in de komende jaren zullen we wellicht een stuk meer moeten uitgeven om bepaalde kosten als gevolg van die energiecrisis te dekken. Mijn fractie heeft steeds aangehaald dat als er energiesteun moet komen, die zeer doelgericht moet zijn. Die kan alleen terechtkomen bij mensen die het absoluut nodig hebben en moet ook beperkt zijn in de tijd.
Mijnheer de minister, u hebt de opdracht gekregen om een aantal maatregelen voor te bereiden. Ik denk aan verwarming voor kwetsbare gezinnen en maatregelen voor woon-werkverkeer. Het is dan ook op zijn plaats om te vragen wat de stand van zaken is. Op welke manier kunnen we daarmee omgaan? Hoe kijkt u vandaag naar het concept van energiesteun en wat moet dat inhouden? Welke scenario’s hebt u voorbereid en over welke grootteorde spreken we dan?
11.08 Roberto D'Amico (PVDA-PTB): Monsieur le président, j'ai tout d'abord une pensée pour mon collègue Steven Matheï.
Monsieur le ministre, depuis un mois et demi, les prix de l'énergie augmentent à la suite de l'agression des États-Unis et d'Israël sur l'Iran et le Liban. La grande majorité des pays européens ont déjà pris des mesures, 18 pays européens sur 27. En Belgique, rien, nada, que dalle! Vous allez même augmenter les accises sur le gaz et le mazout. On vient d'en apprendre le report, c'est un minimum! Il faut supprimer définitivement cette hausse de taxes.
Depuis des semaines, on vous interroge et on vous appelle à prendre des mesures. À chaque fois, c'est la même chose. Vous monitorez, vous observez, mais en fait vous regardez aveuglément. Monsieur le ministre, vous rendez-vous compte que, chaque semaine, c'est plus de 100 euros pour faire un plein? Plus de 100 euros! Vous rendez-vous compte que les travailleurs paient de plus en plus pour aller bosser?
Monsieur le ministre, vous faites partie de la task force Énergie autour du premier ministre pour "proposer" des mesures. Je voudrais vous poser deux questions très simples.
Premièrement, j'ai lu dans la presse qu'une baisse des accises sur le carburant n'est plus sur la table. Confirmez-vous que cette piste est abandonnée? Répondez tout simplement par oui ou non et ne venez pas avec une longue tirade pour noyer le poisson. Je veux simplement un oui ou un non sur la baisse des accises.
Deuxièmement, si on se limite aux gains faits par l'État, l'aide sera insuffisante. Ce n'est pas à l'État de s'endetter pour bloquer les prix à la pompe. Ce sont les profiteurs de guerre qui doivent payer: Total, Shell, Exxon, etc. Ce sont eux qui font du surprofit. On compte déjà plus de 8 milliards de surprofit depuis le début de la guerre. Dès lors, une taxe sur les surprofits est-elle sur la table du gouvernement? Continuerez-vous à les regarder augmenter sans rien faire?
À ces deux questions, monsieur le ministre, je vous demande de répondre par oui ou non. Pas plus!
11.09 Mathieu Bihet, ministre: Monsieur le président, comme mes collègues, j'ai évidemment tout d'abord une pensée pour le collègue Matheï, en espérant qu'il recouvre la santé le plus vite possible.
Chers collègues, voici mes réponses à vos différentes questions sur le volet aide.
Zoals de premier gisteren heeft aangegeven, is het de bedoeling dat de regering morgen op de ministerraad beslissingen neemt over gerichte energiesteun. Zoals de premier benadrukte, moeten die maatregelen beperkt, tijdelijk en doelgericht zijn. Concreet gaat het, zoals voor de paasvakantie in het kernkabinet werd afgesproken, over steun voor kwetsbare huishoudens die hun woning verwarmen met fossiele brandstoffen en voor mensen die voor hun woon-werkverkeer uitsluitend op hun eigen wagen zijn aangewezen.
Hier, les cabinets se sont réunis pour détailler les diverses mesures proposées et mises sur la table par l'ensemble des partis de la majorité, et se pencher sur elles. Ces échanges ont été fructueux et portaient sur différents aspects: tout d'abord les mesures de soutien aux ménages et aux travailleurs, mais aussi les mesures visant à garantir l'offre et celles travaillant sur la demande. Je ne peux pas anticiper les mesures qui seront décidées demain par le Conseil des ministres, mais je suis confiant que le Conseil des ministres pourra trancher et prendre des mesures soutenant tant les ménages que les travailleurs.
J'en viens
aux surprofits.
Op aandringen van onder meer België zal de Europese Commissie uiterlijk op 22 april haar toolbox ter ondersteuning van consumenten en bedrijven voorstellen. Die zal vervolgens worden besproken tijdens de informele Europese Raad van staatshoofden en regeringsleiders op 23 en 24 april.
Ce qui circule aujourd'hui notamment au sujet d'une éventuelle taxe sur les surprofits relève d'un projet de texte incomplet ayant fuité. La Commission indique, à ce stade, qu'elle examinera des initiatives nationales sans pour autant esquisser la mise en place d'une taxe sur les surprofits, pilotée au niveau européen. Par ailleurs, des éléments cruciaux font encore défaut et le texte doit encore faire l'objet de discussions internes entre commissaires par exemple, de sorte que des modifications restent encore, à ce stade, très probables.
Zodra we het voorstel ontvangen, zal meteen worden geschakeld, voortbouwend op de reeds lopende coördinatie en in nauwe afstemming met onze buurlanden.
Pour ce qui est de l'offre, l'ambition de ce gouvernement est d'inscrire l'énergie nucléaire dans une perspective durable en Belgique. L'intention de ce gouvernement n'est pas d'en faire une politique conjoncturelle qui va s'arrêter à la fin de la législature, comme ce fut trop souvent le cas, mais bien d'un choix structurant pour les décennies à venir.
Dans ce contexte, après avoir consulté l'ensemble des parties prenantes et des meilleures expertises et spécialistes disponibles en Belgique, nous avons décidé de nous inscrire dans l'approche méthodologique recommandée par l'Agence internationale de l'énergie atomique (AIEA), qui constitue, à ce jour, la référence internationale en la matière. C'est robuste et sérieux.
Concrètement, cette approche implique au minimum trois éléments essentiels. Je les résumerai vu le temps de parole qui m'est imparti. Tout d'abord, l'élaboration d'un projet de programme nucléaire pour la Belgique; ce projet de programme sera notre plan Messmer. Ensuite, la mise en place en place d'un encadrement législatif permettant l'adoption et, surtout, encadrant les conséquences liées à l'adoption effective de ce programme nucléaire national. Enfin, la création d'un acteur dédié pour piloter ces travaux. Vous avez prévu cet outil dans l'article 25 de la loi du 17 mai 2025. Vous m'avez donné les instruments, que je vais donc utiliser. Je vais mobiliser cette disposition légale pour mettre en place un EPIO. Un budget a d'ailleurs été débloqué à l'occasion du dernier contrôle budgétaire et nous allons l'utiliser. Cette structure de nature institutionnelle aura pour première mission de proposer ledit projet – le nouveau programme nucléaire belge – et de définir cette base légale permettant son adoption. Les travaux préparatoires sont en cours et mes équipes ont déjà des réunions avec l'AIEA. Je mettrai les bases en place pour l'opérationnalisation de cet EPIO à brève échéance. C'est une priorité.
Soyons lucides, tous les pays qui relancent aujourd'hui le nucléaire ont engagé ces démarches avant nous; je pense aux Pays-Bas, à la Suède, à la Pologne ou encore à l'Estonie. Oui, il fallait lever les interdictions il y a dix ans déjà et oui, il fallait préparer ce nouveau programme il y a cinq ans déjà.
Monsieur le ministre, sans transition, c’est trop tard, c’est trop peu et c’est trop mou. Vous paradez, vous communiquez, vous surcommuniquez, vous lancez des ultimatums. Il fallait encore voir, cette semaine, votre président de parti, Georges-Louis Bouchez, déclarer: "Je vais bloquer le gouvernement s'il ne prend pas de mesures", avant d’être, quelques heures plus tard, renvoyé à ses chères études par le premier ministre, qui a indiqué qu’il s’agirait de mesures limitées, temporaires et ciblées.
Vous nous dites qu’un groupe de travail s’est penché sur la question hier, mais vous aviez déjà annoncé vous pencher sur cette question à la sortie du Conseil des ministres du 3 avril. Qu’avez-vous fait entre-temps? Certains membres de votre gouvernement sont partis en vacances, tandis que, dans le même temps, le prix à la pompe explose, que les gens ne savent plus se chauffer et qu’aucun euro n’a été dégagé pour les ménages, pour les travailleurs, pour les PME ni pour les entreprises. Quand allez-vous arrêter de communiquer?
11.11 Marc Lejeune (Les Engagés): À mon tour, mes pensées vont à notre collègue Matheï. J’espère qu’il se porte mieux et je forme des vœux pour sa santé.
Monsieur le ministre, j’ai compris que vous ne pouvez pas nous en dire beaucoup plus sur vos négociations avec Engie. J’en profiterai pour rappeler que nous devons éviter toute action qui pourrait être irréversible et compromettre notre sécurité d’approvisionnement à l’avenir. Le contexte actuel nous montre clairement la nécessité de réduire autant que possible notre dépendance aux énergies fossiles et aux importations. Nous n’avons pas d’autre choix que de renforcer notre autonomie si nous voulons garantir un approvisionnement fiable et des prix soutenables pour nos concitoyens et nos entreprises.
Nous savons déjà que, dans le domaine de l’électricité, le "tout, partout et tout le temps" est terminé et que les dix prochaines années seront particulièrement exigeantes en matière d’équilibre du système. Dans ce contexte, l’enjeu est simple: préserver les capacités pilotables dont nous disposons encore. J’ai entendu que cette question faisait partie de vos priorités et que des travaux se poursuivaient. Je l’espère. Je vous remercie de suivre ces travaux. Nous les suivrons avec vous.
11.12 Oskar Seuntjens (Vooruit): Mijnheer de minister, soms hoeven wij het niet moeilijker te maken dan het is. De vorige regering, waarvan u ook deel uitmaakte, heeft ook de overwinsten van de energiebedrijven kunnen belasten. Die maatregel was toen heel erg belangrijk voor Vooruit. Vandaag, nu er een nieuwe energiecrisis is, stelt Europa opnieuw dat dat kan en dat wij de overwinsten van energiebedrijven mogen belasten.
Daarom legt Vooruit de maatregel opnieuw op tafel, omdat ze logisch en rechtvaardig is. De energiebedrijven krijgen nu immers extra winsten, zonder dat ze daarvoor extra moeten werken. Het zou veel rechtvaardiger zijn, mochten wij die winsten gebruiken om aan de mensen te geven die het geld vandaag het meest nodig hebben.
Vooruit zal daarvoor blijven vechten.
11.13 François De Smet (DéFI): Merci, monsieur le ministre. Première information: le MR a abandonné le cliquet inversé. Pendant trois semaines, vous en parliez ici à chaque séance. Pour la première fois, vous n’en parlez plus. Vous avez donc perdu et abandonné. Cela ne figurera pas dans l’accord de demain. C’est dommage, parce que c’est sans doute l’outil – que nous soutenions – qui permet le plus de faire face à l’imprévisibilité.
Deuxièmement, sur le nucléaire: sur le long terme, je vous crois et je vous soutiens. Vous mettez vraiment ce qu'il faut en place. Pour le moyen et le court termes, vous ne répondez pas. Rien sur la manière d'empêcher le démantèlement des réacteurs actuels. Rien sur la prolongation après 2035 de Doel 4 et Tihange 3. Rien sur la relation que ce gouvernement entretient ou non avec ENGIE. Allez-vous essayer de leur forcer la main? Négociez-vous? Faites-vous semblant de négocier?
On le sait: hier, c'était l'Ukraine; aujourd'hui, c'est l'Iran. Demain, ce sera encore autre chose. Nous devons absolument sortir de la dépendance aux énergies fossiles avec du nucléaire et du renouvelable. Cela se prépare dès maintenant, pour le long terme, mais aussi pour le court terme.
11.14 Rajae Maouane (Ecolo-Groen): Monsieur le ministre, merci pour vos réponses, mais elles sont vraiment loin d'être à la hauteur. Nous sommes en pleine crise. Des civils au Liban et en Iran meurent sous les bombes israéliennes et américaines. Pendant que nos concitoyens, ici, se privent pour se chauffer, pour se nourrir, pour aller bosser, vous continuez à ne rien faire.
Les Belges réclament des solutions; et il y en a un paquet! Je vous en ai donné quelques-unes: restaurer le tarif social, taxer les surprofits de guerre, investir dans les énergies renouvelables. La Commission européenne, d'ailleurs, dit que c'est aux États membres d'avancer. La Belgique peut donc avancer. Eh bien, avançons! Je vous donne ici une solution en or. C'est du concret. Elle ne coûte pas un balle. Elle va rapporter des milliards pour protéger les Belges. Allez-y! Avançons! Je vous mets au défi.
11.15 Bert Wollants (N-VA): Dank u wel voor uw antwoorden, mijnheer de minister. Ik meen dat het van zeer groot belang is dat er morgen op een rationele manier naar dit dossier gekeken wordt.
Ik hoor heel veel mensen die de zaak aan het opkloppen zijn en die aan het proberen zijn bijvoorbeeld voor verwarmingsbrandstoffen dingen te krijgen die ze in de vorige legislatuur bij de huidige prijzen zelf niet in gang gezet hebben. Die dingen zijn pas veel later gekomen en bij veel hogere prijzen. Laat u alstublieft niet door hen leiden. Laat u leiden door wat rationeel is en door wat absoluut nodig is in dit verhaal.
Als het gaat over de nucleaire piste weet u dat we daar een zeer grote voorstander van zijn. We zullen u daar altijd in steunen. Er moeten stappen vooruit gezet worden. U hebt heel duidelijk aangegeven dat u die stappen aan het zetten bent. Uiteraard begrijpen we dat u niet kunt onderhandelen met de fanfare op kop. We weten dat. Zo is dat nu eenmaal. We steunen u dus in uw gesprekken die ervoor moeten zorgen dat we op het juiste punt uitkomen en dat we onze toekomst veiligstellen.
11.16 Roberto D'Amico (PVDA-PTB): Monsieur le ministre, vous dites que les mesures seront ciblées. Par là même, vous reconnaissez publiquement que la baisse des accises ne sera pas sur la table du gouvernement. Et le MR de crier partout dans la presse, à la radio – pas plus tard qu'avant-hier – que vous baisserez les taxes sur les carburants.
En réalité, vous confirmez que vous comptez les maintenir.
Vous vous dites contre les taxes? Je veux bien vous croire, mais contre les taxes de qui? Celles des multinationales, ceux qui sont en train de réaliser des profits énormes grâce à la guerre. Là, vous êtes contre les taxes. C'est même un tabou pour vous que d'imaginer taxer ces gens-là.
Vous invoquez l'Union européenne. Mais l'Union européenne vous donne l'autorisation. Elle vous y autorise, lisez bien.
Par contre, quand il s'agit de taxer la classe travailleuse, plus de problème. Si l'on vous laissait faire, vous parleriez même d'augmenter encore ces taxes. Le MR, s'il vous plaît, cessez votre hypocrisie!
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
Le président: Ceci clôture la séance de questions orales.
Voorstel ingediend
door:
Proposition déposée par:
Benoît Lutgen, Xavier
Dubois, Aurore Tourneur, Jean-François Gatelier.
Discussion
générale
De algemene bespreking is geopend.
La
discussion générale est ouverte.
De rapporteur, mevrouw Francesca Van
Belleghem, verwijst naar het schriftelijk verslag.
12.01 Francesca Van Belleghem (VB): Mevrouw de minister, collega’s, tot mijn verbazing deed de vivaldiregering het op één vlak beter dan de regering-De Wever. De vorige regering pretendeerde transparant te willen zijn over de asiel- en migratiecijfers. De eer Mahdi, hier niet aanwezig, en mevrouw de Moor, hier zeker niet aanwezig, spraken altijd over het fact based migratiebeleid om fake news tegen te gaan. Dat fact based beleid is er nooit gekomen, maar ze pretendeerden ten minste dat te willen doen. Op dat vlak deden ze het dus zeker.
De regering-De Wever doet dat dus niet en ik geef u twee voorbeelden. Een eerste is de studie over de bevolkingsgroei. Vorig jaar bij de start van de regering kondigde de minister van Asiel en Migratie aan dat er een studie naar realistische scenario's voor de bevolkingsgroei in de komende decennia en de rol die migratiestromen daarin zouden spelen, zou worden uitgevoerd door de Nationale Bank van België, Statbel en het Federaal Planbureau en voegde hij eraan toe dat zij daar reikhalzend naar uitkeek. We zijn intussen meer dan een jaar later en die studie werd zelfs nog niet eens besteld. Cijfers en feiten zijn dus blijkbaar niet relevant.
Het tweede voorbeeld is de website over de migratiecijfers. Op 1 april stelde minister Van Bossuyt dat de DVZ niet meer verder zou werken aan de website over de migratiecijfers wegens budgettaire krapte, een website die onder de vorige regering al bijna volledig klaar was en door haar net voor de eindmeet was stopgezet. Dat is compleet onverantwoord. Honderdduizenden euro’s zijn dus gewoon in de vuilnisbak gegooid.
We hebben vernomen dat Myria de website verder zou ontwikkelen. Terwijl de DVZ daar volgens de minister geen geld voor heeft, heeft Myria, het orgaan dat het Vlaams Belang wil afschaffen, daar plots wel geld voor gevonden. In plaats van dat geld aan Myria te geven, zouden we Myria kunnen afschaffen en die taak verder toevertrouwen aan de DVZ. Dat lijkt mij efficiënter.
Ziedaar twee voorbeelden van het feit dat de regering geen fact based beleid voert. Als twee regeringen klungelen en vechten om één been, de website, dan loopt een derde ermee heen. Het Vlaams Belang heeft het heft in eigen handen genomen en zelf een website gemaakt over migratiecijfers.
Fake nieuws over rooskleurige migratiecijfers door de regering moet natuurlijk worden bestreden. Daarom stel ik voor dat alle collega’s, zeker de Vlaams-liberale collega’s die hier voorwaar talrijk aanwezig zijn – ik zie toch minstens één iemand –,naar de website superdiversiteit.be surfen, want die is eigenlijk geïnspireerd op Bart Somers.
Met enige verbazing moest ik al meermaals vaststellen dat Franstalige partijen grote voorstander zijn van de regularisatie van illegalen en de versoepeling van de criteria. Onze collega’s van Les Engagés hebben dat al vaak bepleit. Vandaar dat ik, toen onderhavig wetsvoorstel aan de orde kwam, mijn hart al vasthield, want wij zijn daar absoluut geen voorstander van. Wij vinden dat de 200.000 illegalen in dit land naar hun land van herkomst terug moeten worden gestuurd, want ze maken dit land kapot. Wie schetst dan ook mijn verbazing toen ik kennisnam van het wetsvoorstel en ik kon concluderen dat het een goed wetsvoorstel is. Dat kan dus ook gebeuren. Het wetsvoorstel wil namelijk een oplossing bieden voor het feit dat de cijfers over de humanitaire visa onvoldoende worden gepubliceerd.
Het Vlaams Belang is voor alle duidelijkheid geen voorstander van meer humanitaire regularisaties, maar we zijn wel voorstander van de publicatie van nauwkeurige cijfers, zodat we ze kunnen gebruiken om de leugens over de rooskleurige migratiecijfers te doorprikken.
Président: Wouter Vermeersch,
vice-président.
Voorzitter: Wouter Vermeersch,
ondervoorzitter.
12.02 Xavier Dubois (Les Engagés): Monsieur le président, chers collègues, nous examinons, aujourd'hui, une proposition de loi qui vise à renforcer concrètement la transparence administrative en matière de politique migratoire. Soyons clairs, en matière migratoire, trop souvent le débat public est parasité par des approximations, des perceptions et parfois même des fantasmes.
Face à cela, notre responsabilité politique est simple mais exigeante: remettre les faits au centre car une politique migratoire efficace ne se construit ni sur des slogans, ni sur des postures. Elle se construit sur des données fiables, sur des chiffres objectivés, et sur une compréhension fine de la réalité du terrain. Cette exigence passe nécessairement par une transparence accrue. Une transparence qui ne peut pas être partielle, une transparence qui ne peut pas être sélective, une transparence qui doit, au contraire, être la plus large possible, y compris lorsqu'il s'agit de décisions prises par le ou la ministre dans le cadre de ses compétences discrétionnaires.
Et c'est précisément dans cet esprit que nous nous inscrivons aujourd'hui. Ce travail ne date pas d'hier. Dès 2019, à l'initiative de mes collègues Georges Dallemagne et Vanessa Matz, nous avons posé un jalon important avec l'adoption de l'article 94/1. Cet article impose à l'Office des étrangers d'établir un rapport d'activité annuel détaillé couvrant l'ensemble de ses domaines d'action et de le transmettre au Parlement fédéral. C'était une avancée majeure pour le contrôle démocratique et pour la qualité du débat.
Mais nous le savons, il faut bien entendu aller plus loin, et c'est tout le sens de la proposition de loi qui nous occupe aujourd'hui. Elle vise à étendre cette exigence de transparence à un domaine particulièrement sensible, celui des décisions de délivrance ou de refus de visa humanitaire pour les MENA, bénéficiaires de la protection subsidiaire, qui souhaitent faire venir leurs parents.
Concernant ces questions humaines délicates, souvent chargées d'émotions, il est d'autant plus essentiel de disposer d'une information claire, complète et objectivée, non seulement pour garantir la cohérence de l'action publique, mais aussi pour renforcer la confiance des citoyens dans nos institutions. Ainsi, le rapport annuel de l'Office des étrangers devra désormais reprendre des informations précises relatives à ces demandes, en ce compris les motifs de refus d'octroi, sans remettre en cause le pouvoir discrétionnaire de la ou du ministre.
Renforcer la transparence, ce n'est pas fragiliser l'action politique. Au contraire, c'est la légitimer, c'est lui donner une base solide, compréhensible et vérifiable. C'est aussi permettre à ce Parlement d'exercer pleinement son rôle de contrôle. Je veux donc ici remercier l'ensemble des collègues pour leur esprit constructif et leur soutien à ce texte et je me réjouis que cette proposition de loi ait été adoptée à l'unanimité en commission. C'est un signal fort qui montre que sur ces enjeux, du moins, nous sommes capables de dépasser les clivages pour avancer dans l'intérêt général.
De voorzitter:
Vraagt nog iemand het woord? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il encore la parole? (Non)
De algemene bespreking is gesloten.
La discussion générale est close.
Discussion des
articles
We vatten de bespreking van de artikelen
aan. De door de commissie aangenomen tekst geldt als basis voor de bespreking. (Rgt 85, 4) (1309/3)
Nous passons à la discussion des articles. Le
texte adopté par la commission sert de base à la discussion. (Rgt 85, 4) (1309/3)
Het wetsvoorstel telt 2 artikelen.
La
proposition de loi compte 2 articles.
Er werden geen amendementen ingediend.
Aucun amendement n'a été déposé.
De artikelen 1 en 2 worden artikel per artikel aangenomen.
Les articles 1 et 2 sont adoptés article par article.
De bespreking van de artikelen is gesloten. De stemming over het geheel zal later plaatsvinden.
La discussion des articles est close. Le vote sur l'ensemble aura lieu ultérieurement.
Voorstel ingediend door:
Proposition
déposée par:
Michel De Maegd, Pierre Kompany, Benoît Lutgen,
Aurore Tourneur, Els Van Hoof.
Discussion
De bespreking is geopend.
La
discussion est ouverte.
De rapporteurs, de dames Ellen Samyn en Annick
Lambrecht, verwijzen naar het schriftelijk verslag.
Les rapporteurs, Mmes Ellen Samyn et Annick
Lambrecht, renvoient au rapport écrit.
13.01 Ellen Samyn (VB): Collega’s, voor ons ligt een belangrijk voorstel van resolutie over een conflict dat al te lang aansleept, namelijk dat tussen Armenië en Azerbeidzjan. Wie ons parlementair werk volgt, weet dat de Armeense kwestie onze fractie nauw aan het hart ligt. De bedoeling van deze tekst is het vredesproces te ondersteunen en in te zetten op diplomatie, mensenrechten en de internationale rechtsorde. Die doelstellingen delen wij en daarom zullen wij dit voorstel van resolutie steunen.
Laat ons echter eerlijk zijn, deze tekst blijft wat ons betreft nog te veel steken in diplomatieke voorzichtigheid, terwijl de realiteit ter plaatse allesbehalve evenwichtig is. Wat hier wordt voorgesteld als een klassiek vredesproces tussen twee partijen, is in werkelijkheid een fundamenteel asymmetrisch conflict. We spreken hier niet over twee gelijkwaardige actoren. Het gaat over één partij, Azerbeidzjan, die haar militair overwicht heeft misbruikt om een hele bevolking uit haar historisch thuisland te verdrijven.
Nagorno-Karabach of Artsach is vandaag niet zomaar een conflictzone. Het is een regio waar de Armeense aanwezigheid is weggevaagd, waar cultureel en religieus erfgoed onder druk staat en waar een bevolking massaal is verdreven. Die realiteit komt in het voorstel van resolutie onvoldoende scherp tot uiting. Ook over de Armeense gevangenen moeten we eerlijk zijn. Het voorstel van resolutie verwijst intussen, na amendering, naar hun situatie en naar het recht op eerlijke en transparante processen. Dat is natuurlijk beter dan te zwijgen, maar tussen verwijzen en daadwerkelijk politieke druk uitoefenen op Azerbeidzjan is nog altijd een heel groot verschil.
Wie de mensenrechten ernstig neemt, moet ook benoemen dat het hier gaat om illegale detenties, schijnprocessen en structurele schendingen van fundamentele rechten. Hoe geloofwaardig is het Parlement wanneer het de territoriale integriteit benadrukt, maar tegelijk geen duidelijke veroordeling formuleert van de Azerbeidzjaanse grensaanvallen en van de retoriek rond West-Azerbeidzjan, die neerkomt op het claimen van Armeens grondgebied?
Er ontbreekt nog een cruciale dimensie in dit voorstel van resolutie, namelijk onze energiepolitiek. Sinds de oorlog in Oekraïne heeft Europa terecht geprobeerd zijn afhankelijkheid van Russisch gas af te bouwen, maar in plaats van echte onafhankelijkheid op te bouwen, is die afhankelijkheid gewoon verlegd naar Azerbeidzjan. Met andere woorden, we stappen af van Russisch gas wegens een agressieoorlog om vervolgens onze energievoorziening meer en meer te koppelen aan een regime dat zelf militaire agressie heeft gepleegd en de Armeense bevolking uit Nagorno-Karabach heeft verdreven.
Dat is niet alleen geopolitiek naïef, dat is pure hypocrisie. Die afhankelijkheid keert zich vandaag al tegen ons. Aliyev zet immers openlijk druk op Europa, vraagt meer steun voor de fossiele industrie en dreigt andere markten op te zoeken als Europa niet volgt. Zo vervangen we de ene strategische afhankelijkheid door de andere. Is dat werkelijk de energieonafhankelijkheid waar Europa naar streeft?
Collega’s, diplomatie is belangrijk, maar diplomatie zonder ruggengraat is niets waard. De resolutie vraagt om de betrekkingen met Armenië te versterken, naar het voorbeeld van Nederland en Luxemburg. Dat klinkt goed. De echte vraag is natuurlijk niet of men die betrekkingen in woorden wil versterken, maar of men dat ook in daden zal doen. Anders dreigt het beloofde strategisch partnerschap onder te sneeuwen.
Deze resolutie vraagt terecht aandacht voor monitoring, dialoog en Europese betrokkenheid, maar ze laat na om de noodzakelijke politieke consequenties te trekken. Waar blijven de voorstellen voor sancties tegen de verantwoordelijken? Waar blijft de discussie over onze energieafhankelijkheid van een autoritair regime dat het internationaal recht schendt? Waar blijft de duidelijke politieke keuze om Armenië niet louter als partner te behandelen, maar ook als slachtoffer van een agressiepolitiek?
Collega’s, ik zei het al, we zullen deze resolutie steunen, omdat elke stap richting vrede beter is dan stilstand. Laat er echter geen misverstand over bestaan, dit is een gemiste kans. Het is een gemiste kans om de realiteit bij naam te noemen en een gemiste kans om eindelijk een krachtig signaal te geven aan wie denkt dat militair geweld, etnische verdrijving en geopolitieke chantage zonder gevolgen kunnen blijven.
13.02 Michel De Maegd (Les Engagés): Monsieur le président, chers collègues, dans quelques semaines à peine, Erevan deviendra pour quelques jours le centre de gravité politique de l’Europe. Deux sommets s’y tiendront successivement: le sommet de la Communauté politique européenne, les 4 et 5 mai, puis le sommet entre l’Union européenne et l’Arménie, le 6 mai.
Ces deux rendez‑vous sont majeurs, car ils interviennent à un moment charnière pour le Caucase du Sud. D’une part, un accord de paix a été annoncé entre l’Arménie et l’Azerbaïdjan. Cet accord existe, mais il n’est ni ratifié ni garanti. D’autre part, en juin prochain auront lieu les élections législatives en Arménie. Le peuple arménien fera son choix.
Ce choix primordial portera notamment sur la question du rapprochement avec l’Union européenne ou du maintien dans le giron de la Russie. Ce choix appartient aux Arméniens seuls. Nous n’avons pas à nous prononcer dans ce processus. En revanche, la voix européenne, elle, nous appartient, et nous avons le devoir de la porter clairement. C’est précisément l’objet de cette résolution.
Chers collègues, ce texte s’inscrit dans une continuité. Depuis 2019, notre Parlement n’a jamais cessé d’être mobilisé: cessez‑le‑feu, retour des prisonniers, ouverture du corridor de Latchine, soutien à une solution durable pour la région et appel à la paix après la guerre du Haut‑Karabakh. À chaque étape, la Chambre a pris ses responsabilités. Chaque fois, la Belgique a agi diplomatiquement, humanitairement, mais aussi concrètement.
Sur le terrain, notre pays a été présent pour soutenir les blessés de guerre avec la Soldiers’Home à Erevan, présent après la catastrophe de septembre 2023 avec le déploiement de B‑FAST, présent pour soigner en Belgique des grands brûlés pris en charge à l’hôpital militaire Reine Astrid de Neder‑Over‑Heembeek et présent aux côtés des réfugiés via les Nations Unies.
Et aujourd’hui encore notre pays est présent diplomatiquement avec l’ouverture d’une ambassade belge à Erevan. Elle sera officiellement inaugurée dans les prochaines semaines. Le ministre des Affaires étrangères, Maxime Prévot, nous a d'ailleurs annoncé qu'elle sera bientôt élargie aux services consulaires. C’était une demande de nos résolutions.
C’est le résultat, chers collègues, de notre engagement et de notre travail parlementaire. C’est la démonstration que la diplomatie parlementaire fonctionne, que les résolutions que nous votons peuvent avoir des effets réels et concrets. Comme le disait Jean Monnet: "Rien n’est possible sans les hommes, mais rien n’est durable sans les institutions". Aujourd’hui, nous en avons la preuve. Nous faisons notre travail et nos institutions agissent. Nos décisions produisent des résultats.
C’est précisément pour cela que ce texte est important à mes yeux. Il fixe un cap clair, fondé sur nos principes: droit international, souveraineté, refus de la force, protection des civils et défense des droits humains. Mais il va plus loin en appelant à des mesures concrètes.
Parmi ces mesures, citons le renforcement de la mission EUMA – la mission des observateurs européens en Arménie –, la mise en place de mécanismes de suivi du futur accord de paix, l’exigence de garanties de sécurité crédibles, l’obtention d’avancées sur la question des prisonniers – avec des procès équitables et transparents – ainsi que le soutien actif à la mise en œuvre du processus de paix.
Chers collègues, l’histoire nous enseigne une chose simple: les accords de paix ne tiennent que s’ils sont accompagnés de garanties. Sans elles, ils ne restent bien entendu qu’au stade de bonnes intentions.
Monsieur le président, dans quelques semaines, à Erevan, l’Europe aura rendez‑vous avec elle‑même. Elle devra choisir entre l’observation et l’engagement, entre la prudence et la responsabilité, entre les mots et les actes. La Belgique doit être au rendez‑vous. C’est ce que propose cette résolution. Chers collègues, je vous invite à la soutenir.
Je vous remercie.
13.03 Annick Lambrecht (Vooruit): Collega's, we bevinden ons momenteel in de periode met het hoogste aantal actieve gewapende conflicten sinds de Tweede Wereldoorlog. Het conflict tussen Azerbeidzjan en Armenië is helaas allesbehalve een uitzondering. De escalatie van september 2023 leidde tot een massale vluchtelingenstroom, waarbij meer dan 100.000 etnische Armeniërs hun huizen in Nagorno-Karabach moesten verlaten, onder hen meer dan 30.000 kinderen. UNICEF rapporteert dat duizenden van deze kinderen nog steeds kampen met diepe trauma's, verlies van hun vertrouwde omgeving en een achterstand in hun schoolloopbaan.
Tijdens de negen maanden durende blokkade van de Lachin-corridor voorafgaand aan het offensief, was er een acuut tekort aan babyvoeding en medicijnen. Dat heeft geleid tot ondervoeding en gezondheidsproblemen bij jonge kinderen en dat zien we vandaag nog steeds. Als we vandaag pleiten voor een oplossing, doen we dat ook voor hen. We weigeren te accepteren dat de zuidelijke Kaukasus opnieuw een regio wordt waar een generatie opgroeit in de schaduw van raketten en blokkades.
Onze diplomatieke inspanningen moeten in de eerste plaats gericht zijn op het waarborgen van de veiligheid van onschuldige burgers. Terwijl grote delen van de wereld ervoor kiezen om diplomatie en vredesopbouw op te geven, moeten we in Europa tonen dat het anders kan, dat diplomatie wel degelijk een plaats heeft.
Armenië en Azerbeidzjan bevinden zich op het Europese continent en we willen nauwer met hen samenwerken. Zij willen deel worden van ons. Het is aan ons om hun oproep te beantwoorden en een rol op te nemen voor vrede en veiligheid. De achtste top van de Europese Politieke Gemeenschap in mei in Jerevan, gevolgd door een belangrijke EU-Armenië-top, zorgt voor internationale diplomatie en brengt deze in een stroomversnelling.
Ik dank de collega's van Les Engagés voor dit zeer mooie initiatief. Ook Vooruit is ervan overtuigd dat België en Europa deze unieke momenten moeten aangrijpen om eindelijk een definitieve doorbraak te forceren voor een rechtvaardige en duurzame vrede in de zuidelijke Kaukasus. Vrede kan alleen tot stand komen door afstand te doen van agressieve retoriek en militaire acties in de regio.
Vrede komt er door oplossingen te vinden voor de menselijke wonde die door de gedwongen uittocht geslagen is, door een einde te maken aan het maken van krijgsgevangenen en door strikt het respect voor grenzen te eerbiedigen. De veilige terugkeer van vluchtelingen en respect voor het Armeense cultureel erfgoed zijn minimumvoorwaarden voor de normalisering van de relaties.
Bovendien geeft deze resolutie steun aan het versterken en bestendigen van civiele missies van de EU ter plaatse, met als doel neutrale rapportering, het creëren van vertrouwen en het bevorderen van de stabiliteit. Want als het elders veilig is, is het ook veiliger bij ons.
Deze tekst aannemen, betekent kiezen voor dialoog, kiezen voor vrede op ons eigen Europees continent. Wij van Vooruit zullen hem dan ook zeer graag steunen.
13.04 Els Van Hoof (cd&v): Mijnheer de voorzitter, collega’s, Armenië staat vandaag voor een belangrijke keuze. De Armeense regering maakt die keuze vandaag resoluut. Na decennia van verwoestende conflicten kiest ze vandaag voor vrede en voor dialoog, voor goed nabuurschap in plaats van voor permanent wantrouwen.
U moet zich eens inbeelden dat uw land omringd wordt door landen als Turkije, Azerbeidzjan, Georgië en Iran. Dan is het moedig te kiezen voor vrede, voor goed nabuurschap, en voor Europa in plaats van voor Rusland. De aanstaande verkiezingen in juni zijn bepalend om die keuze te kunnen consolideren, wars van Russische inmenging.
Op dit cruciale moment is het ook belangrijk dat België Armenië hier actief in ondersteunt. We hebben dat aangehaald in ons regeerakkoord, waarin we heel duidelijk stellen dat de zuidelijke Kaukasus en de vredesinspanningen daar ondersteund moeten worden.
Ik ben dankbaar dat collega Michel De Maegd deze resolutie heeft ingediend, en dat hij de EU-Armenië-top en de bijeenkomst van de Europese Politieke Gemeenschap aangrijpt om publiekelijk het Belgische engagement voor duurzame vrede te herbevestigen.
We hebben samen al heel veel resoluties aangenomen. We doen dat ook vandaag weer. Waarom doen we dat vandaag? In maart 2025 was er een belangrijk vredesakkoord met Azerbeidzjan. Dat werd ook bevestigd door de Verenigde Staten in augustus van vorig jaar. Dat was een historische doorbraak, maar tegelijk is het een bijzonder broos vredesakkoord. Vrede is een proces, geen eenmalige ondertekening. Dat proces blijft vandaag heel kwetsbaar, zolang de grens gemilitariseerd blijft, zolang mensen onrechtmatig vastgehouden worden in Azerbeidzjan en zolang fundamentele rechten als die van de burgers van Nagorno-Karabach niet gerespecteerd worden en ze niet naar huis kunnen terugkeren.
Net daarom is het van groot belang dat de internationale gemeenschap - dus ook België - zich niet afzijdig houdt.
Het is belangrijk dat wij in de voorliggende tekst een aantal accenten hebben kunnen leggen waarmee concrete principes worden ingevuld. Collega’s, wij weten ten eerste uit de voorbije conflicten dat de principes van soevereiniteit en territoriale integriteit de ruggengraat vormen van het internationaal recht. Dat wordt ook daar geschonden. Bezetting van grensgebieden, militaire druk of inmenging in binnenlandse aangelegenheden, zoals het veranderen van een grondwet, zijn onaanvaardbaar. Dat wordt met zoveel woorden gesteld in de voorliggende resolutie.
Ten tweede, het is belangrijk dat wij de vreedzame conflictoplossing ondersteunen. Dat heb ik al aangegeven. Wij stellen vast dat er een vredesakkoord is maar ook dat slechts één partner dat akkoord heeft ondertekend. Het is dus heel erg belangrijk dat ook Azerbeidzjan de daad bij het woord voegt en de vredesakkoorden ondertekent. Daar moet België op blijven aandringen.
Er is ook het feit dat de Europese Unie daar een heel belangrijke rol speelt als facilitator. Er zijn bijna geen doden meer gevallen aan de grens door de aanwezigheid van een civiele missie, die op die manier heel sterk bijdraagt aan het vredesproces. België heeft daarin een heel actieve rol gespeeld. Ook het Parlement heeft er met onze steun voor gezorgd dat de Europese Unie de daad bij het woord heeft gevoegd. Vandaag is er een sterke civiele missie.
Ook inzake de mensenrechten en de rechtsstaat heb ik al opgemerkt dat wij wel over een vredesakkoord kunnen spreken, maar dat there is no peace without justice. Wanneer mensen ginds als politieke gevangenen vastzitten - een aantal van ons heeft verschillende politieke verantwoordelijken van Nagorno-Karabach ontmoet - worden zij onrechtmatig vastgehouden. Wij moeten in onze bilaterale contacten blijven aandringen op hun vrijlating. In een eerlijk proces in Azerbeidzjan geloof ik eerlijk gezegd niet. De betrokken gevangenen moeten worden vrijgelaten, zoals een aantal begin februari 2026 al werd vrijgelaten. Rechtvaardigheid is geen obstakel voor vrede maar een voorwaarde.
Het is ook belangrijk dat er een toekomstgerichte dimensie in zit voor België. Wij hebben daar een ambassade en hopen in 2026 ginds nog consulaire diensten te openen. Het is echter ook belangrijk dat wij onze samenwerking met Armenië vastleggen in samenwerkingsakkoorden en op die manier onze samenwerking verdiepen.
Zoals al werd gezegd, kiest België met deze resolutie voor multilateralisme boven machtsdenken, voor diplomatie boven escalatie en voor preventie boven conflict. Uiteraard pleiten wij ook voor een actieve rol van de Europese Unie en juichen wij toe dat Armenië de weg wil inslaan naar Europese integratie.
Daarom steunen wij deze resolutie vol overtuiging.
13.05 Meyrem Almaci (Ecolo-Groen): Collega's, ik heb het genoegen gehad kennis te nemen van deze resolutie toen ze reeds in de eindfase zat, omdat ik pas recent lid ben geworden van de commissie waar ze werd behandeld.
In een wereld waar het oude Perzië zwaar onder druk staat door geopolitieke spanningen, met veel burgerdoden, waar de Levant al een aantal jaren in brand staat, en waar we de oorlog in Oekraïne hebben, is het belangrijk om in de Zuidelijke Kaukasus zoveel mogelijk de vrede te helpen bewaren.
Die situatie is kwetsbaar. De top die binnenkort aankomt in Jerevan is daarbij een belangrijk momentum. Voor mij is deze resolutie een belangrijk signaal van een aantal collega’s dat ons land mee proactief in Europa moet werken aan het bevorderen van dat vredesproject in de Zuidelijke Kaukasus.
We hebben daar dus absoluut een rol te spelen hebben; daarmee zijn we het eens. We moeten meewerken aan stabiliteit en aan dat vredesproject. Dat is ook eigen aan het vredesproject dat Europa zelf is. Ons land kan daarmee hopelijk ook een voorbeeld stellen voor andere conflicten. Onze fractie zal deze resolutie dan ook steunen. Dank u wel.
De voorzitter:
Vraagt nog iemand het woord? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il encore la parole? (Non)
De algemene bespreking is gesloten.
La discussion générale est close.
Er werden geen amendementen ingediend.
Aucun amendement n'a été déposé.
De stemming over het geheel van het voorstel zal later plaatsvinden.
Le vote sur l’ensemble de la proposition aura lieu ultérieurement.
Discussion
générale
De algemene bespreking is geopend.
La
discussion générale est ouverte.
De rapporteur, de heer Hervé Cornillie,
verwijst naar het schriftelijk verslag.
Le rapporteur, M. Hervé Cornillie,
renvoie au rapport écrit.
14.01 Bert Wollants (N-VA): Collega’s, het voorliggende wetsontwerp is zeer belangrijk. Onze energie-intensieve industrie bevindt zich immers in een zeer bijzondere situatie. We hebben een industrie opgebouwd die voor zeer veel welvaart en werkgelegenheid zorgt, maar het is vandaag zeer moeilijk concurreren tegen de energieprijzen in een aantal andere landen en continenten.
Zowel deze regering als de vorige regering weten dat dit een enorm probleem is, want beide regeringen hebben initiatieven genomen om daaraan te verhelpen. De bedoeling van de vorige regering was al om de transmissienettarieven op elektriciteit voor die industrie te verlagen, zodat ze hun productie hier kunnen houden en uitbreiden en blijvend voor werkgelegenheid en welvaart kunnen zorgen.
Dat was de afgelopen jaren een hobbelig traject, want de aanpak van de vorige regering verdient niet meteen een schoonheidsprijs, met de indiening van een amendement op het allerlaatste moment, vlak voor de verkiezingen, op een wetsontwerp dat daar in het geheel niets mee te maken had, namelijk de sociale tariefpremie. Daaraan werd plots een sociale tariefpremie voor de industrie toegevoegd. Dat was een bijzondere manier van werken, maar het gaf aan dat iedereen, over alle partijen heen, wist dat dit nodig is.
Dat blijkt uit het stemgedrag bij het amendement destijds, maar ook uit wat er vandaag ter stemming voorligt. Als men nagaat wie dat in de vorige legislatuur heeft goedgekeurd en wie dat deze legislatuur goedkeurt, dan komen alle partijen aan bod. Vorige keer was er een onthouding van het Vlaams Belang om een aantal principiële redenen en deze keer was er een onthouding van de PS en de PVDA om andere principiële redenen, maar over het fundament is men het eens, namelijk dat er iets moet gebeuren om ervoor te zorgen dat de werkgelegenheid hier blijft.
Minister Bihet heeft een aantal stappen gezet om ervoor te zorgen dat dit nu in de praktijk kan worden omgezet. Dat bleek niet eenvoudig, na het advies van de Raad van State waaruit naar voren kwam dat er in twee stappen moet worden gewerkt. Ten eerste, via een tarifair richtsnoer voor de CREG heeft men de mogelijkheid om de transmissienettarieven te verlagen. Ten tweede, flankerende maatregelen zorgen ervoor dat de kosten niet naar een andere groep van elektriciteitsgebruikers kunnen worden doorgeschoven. Het is belangrijk dat dit gebeurt.
Aan de andere kant is er de piste van het CISAF, de piste van het verlagen van de stroomprijzen zelf, die echter niet onder de federale bevoegdheid valt. Uiteraard zullen wij de Raad van State nooit tegenspreken als die vindt dat iets geen federale bevoegdheid is. Het gevolg is wel dat u via een andere weg zult moeten werken. Ik begrijp van de minister dat daarvoor ondertussen de nodige contacten zijn gelegd met de gewesten om doeltreffende maatregelen te nemen en dat beleid verder te voeren.
Collega’s, wat er vandaag op tafel ligt, is een belangrijke stap. We weten allemaal, van links tot rechts, dat het nodig is om die tarieven te verlagen om de energie-intensieve industrie hier te houden. De middelen daarvoor zijn voorzien in de begroting, dus laat ons die gebruiken. Ik roep iedereen dan ook op om voor te stemmen, zodat we het belangrijke signaal kunnen geven dat we werkgelegenheid en welvaart bijzonder belangrijk vinden. Mijn fractie zal uiteraard absoluut het goede voorbeeld geven.
14.02 Kurt Ravyts (VB): Mijnheer de minister, collega Wollants, aan de voorbereiding van dit wetsontwerp ging inderdaad een lange lijdensweg vooraf, en dat tot terechte ergernis van werkgeversorganisaties en, meer concreet, van onze energie-intensieve industrie. Het is een open deur intrappen wanneer ik stel dat de aan de gang zijnde stijging van de transmissienettarieven de concurrentiekracht van de Belgische ondernemingen ernstig onder druk zet.
De beoogde elektrificatie in het kader van het mantra van de decarbonisering zorgt er in de huidige tarifaire context voor dat de productieprocessen er alleen maar duurder op worden. Bovendien nemen buurlanden in dit kader al geruime tijd allerlei maatregelen voor hun energie-intensieve ondernemingen.
De vorige minister, en dus de vivaldiregering, zou op de valreep van de vorige legislatuur een aantal amendementen indienen om een oplossing te bieden voor die aanhoudende problematiek. Ze koos ervoor om een korting in te voeren op de transmissienettarieven voor industriële grootgebruikers via een openbare dienstverplichting.
Collega Wollants, ik herinner mij dat die manier van werken vreemd was. Collega Van Lommel zal zich dat nog veel beter herinneren. Er werden twee reeksen amendementen ingediend die niets te maken hadden met het oorspronkelijke wetsontwerp dat ter stemming voorlag, met name over de invoering van een sociaaltariefpremie.
Het moet worden gezegd dat u – u zat toen in de oppositie, collega Wollants – toen hebt voorspeld dat er mogelijk problemen zouden rijzen bij de Europese Commissie, omdat de methode-Van der Straeten een zekere inbreuk vormde op de tariefbevoegdheid van de regulator, een bevoegdheid die, zoals bekend, exclusief is. U gaf toen tal van voorbeelden van rechtspraak die erop zouden wijzen dat de toekenning van een dergelijke compensatie of vermindering aan eindgebruikers juridisch betwistbaar zou kunnen zijn. Bovendien was er weinig argumentatie van de toenmalige minister om die bezwaren te counteren.
Collega Van Lommel en ikzelf stelden toen ook vast dat er weinig budgettaire omkadering was. Dat laatste werd trouwens door de vorige minister ook toegegeven tijdens de periode van lopende zaken, toen ze systematisch werd ondervraagd door collega Wollants, mezelf, collega Coenegrachts en nog andere leden.
Collega Wollants, dat belette u echter niet om de teksten en de methode-Van der Straeten toen goed te keuren. Wij hebben ons inderdaad onthouden, op aangeven van collega Van Lommel, omdat dat echt geen manier van werken was. Goed, dat is het verleden; het is altijd leuk om even terug te blikken.
Nu kijken we naar de toekomst. We zetten eindelijk een stap vooruit, mijnheer de minister, in dit onverkwikkelijke dossier. We waren verheugd dat uw regering in december jongstleden dan toch een fikse budgettaire enveloppe van 942 miljoen euro, bijna 1 miljard, vrijmaakte. U wenste af te stappen van de methode-Van der Straeten, omdat u uit contacten met de Europese Commissie had begrepen dat er effectief bezwaren zouden rijzen.
Vandaag ligt er een wetsontwerp voor waarin voor het gebruik van die budgettaire enveloppe een andere methode aan bod komt.
Het gedeelte van de federale steunmaatregel dat binnen het Europese CISAF-kader valt en goed is voor 45 % van het budget, wordt nu ingevolge een advies van de Raad van State voor uitvoering overgeheveld naar de deelstaten. Het komt nu de deelstaten toe om een CISAF-conform verlagingsmechanisme in te stellen.
Deze CISAF-piste moet toelaten om te komen tot een breder ondersteuningskader en om de in de begroting ingeschreven middelen optimaal te benutten.
Dat bredere kader kan er mee voor zorgen dat bepaalde sectoren, die niet kunnen genieten van het tarifaire richtsnoer, alsnog niet uit de boot vallen. Niet onbelangrijk is dat zij via het CISAF alsnog aan hun trekken kunnen komen. Daarbij kan bijvoorbeeld worden verwezen naar de non-ferrosector, die metalen verwerkt met weinig of geen ijzergehalte. Ook producenten van halffabricaten voor de bouwsector, de auto-industrie en de elektronicasector vallen hieronder. Het CISAF-kader moet er net toe bijdragen dat ook deze ondernemingen niet uit de boot vallen.
Er zijn evenwel, zoals ook door mevrouw Van der Straeten werd opgemerkt – ere wie ere toekomt – ook nadelen verbonden aan de voorgestelde methode van u, mijnheer de minister. Het kostenreflectiviteitsbeginsel wordt bijvoorbeeld expliciet bevestigd. Tariefkortingen voor de energie-intensieve industrie kunnen daardoor onvermijdelijk gevolgen hebben voor andere gebruikers, indien de totale kosten integraal moeten worden gedekt. Volgens onze analyse mogen die kosten niet worden afgewenteld op andere netgebruikers, met name op particulieren en kmo’s. Verder vernamen we dat een deel van het budget expliciet zou worden aangewend om de accijnzen op elektriciteit te verlagen voor consumenten die niet genieten van een tariefverlaging. Het gaat daarbij in feite om een vorm van fiscale compensatie. Hieraan zou samen met minister Jambon worden gewerkt. Wie leeft, zal zien, collega’s.
Verschillende collega’s hebben ook terecht gewezen op het feit dat de concrete nadere regels rond de samenwerking met de gewesten rond CISAF onvoldoende duidelijk zijn. Hoewel budgettaire middelen zijn voorzien, ontbreekt momenteel een uitgewerkt mechanisme om die middelen effectief aan te wenden. Ook rijst de vraag hoe de interactie verloopt met bestaande gewestelijke steunmaatregelen binnen het CISAF-mechanisme. Zitten bepaalde ondernemingen in Vlaanderen niet reeds dicht bij, of zelfs aan, de Europese plafonds voor staatssteun?
Beide mechanismen, zowel het structurele tarifaire richtsnoer van de CREG als CISAF, vullen elkaar in principe aan. Het is bovendien evident dat het de bevoegdheid is van de regulator om de methodologie en de begunstigden te bepalen. De CREG zal daarbij autonoom de toekenningscriteria en het uitvoeringstijdpad bepalen.
Tariefverlagingen zullen ongetwijfeld moeten voldoen aan heel wat regels, zoals de vereisten van kostenreflectiviteit, transparantie en non-discriminatie.
Mijnheer de minister, collega’s, we zullen dit goedkeuren. Op dit moment bestaat er echter nog geen duidelijkheid over de concrete invulling van de maatregel. Noch de begunstigden, noch de toepasselijke criteria liggen momenteel vast. Collega Seuntjens, ondertussen hebt u een voorstel van resolutie ingediend met betrekking tot een versnelde strategische energietransitie. Ik ben mee, ik volg u op de voet, ik houd u in het oog. Ik heb de tekst nog niet grondig doorgenomen, dat zal ik nog doen, maar voor ons blijft het vraagstuk van de nettarieven pertinent, zeker in het kader van de door u zo gesteunde, gedroomde en nagestreefde energietransitie. Dat gaat dan niet alleen over bedrijven. Er moet dringend werk worden gemaakt van alternatieve financieringsopties, kostenoptimalisatie en een nauwkeurige opvolging van de energievraag, zodat de transmissienettarieven beheersbaar blijven. Hopelijk staat dat in uw resolutie.
Er dient ook volledige transparantie te komen over hoe de miljarden die de komende jaren in het net worden geïnvesteerd, zullen worden doorgerekend. We kunnen immers kortingen toestaan, maar als die nettarieven blijven oplopen en er geen nauwkeurige controle is op die netinvesteringen, dan zijn we eigenlijk een soort sisyfusarbeid aan het verrichten. De elektrificatie van de samenleving – u wordt daar high van, ik weet het – kan er slechts ten volle komen wanneer er voldoende draagvlak is bij bedrijven en bij particulieren.
We hebben met betrekking tot de energieprijzen voor onze industrie met belangstelling kennisgenomen van de conclusies van de Europese Raad van 19 maart, met de versnelde herziening van het ETS tegen juli en de toolbox, de gereedschapskist met tijdelijke maatregelen, tegen de energieprijspieken. Die toolbox, het ging er daarnet al over tijdens het vragenuurtje, wordt volgende week formeel voorgesteld door de Europese Commissie.
Mijnheer Seuntjens, wij kijken natuurlijk uit naar wat deze regering met die gereedschapskist zal doen, los van de Iran-crisis. Laten we niet vergeten dat de kwestie van de nettarieven en de belastingen op energie al veel langer de energiekosten voor de energie-intensieve industrie doen oplopen. Maar goed, we zullen dit wetsontwerp, dat een eerste belangrijke stap is, goedkeuren.
14.03 Christophe Bombled (MR): Monsieur le ministre, chers collègues, le texte qui nous est soumis aujourd'hui répond à une urgence stratégique. Cette urgence est celle de préserver l'activité et l'emploi de notre tissu industriel face à un handicap énergétique majeur. En effet, nos entreprises électro-intensives paient leur électricité plus cher que leurs concurrentes, y compris celles qui sont implantées dans les pays voisins européens.
Un rappel doit tout d'abord être fait. Le mécanisme mis en place par le gouvernement précédent, sous forme d'obligations de services publics via l'article 12 quinquies, était juridiquement fragile au regard du droit européen; et des réserves à son sujet avaient déjà été signalées en 2024.
Dès lors, ceux qui seraient tentés de continuer à défendre cet ancien système défendraient en réalité une construction qui aurait pu exposer nos entreprises à des remboursements et à une insécurité juridique totale. Ça, ce n'est pas soutenir l'industrie, mais c'est davantage lui faire courir un risque majeur.
À l'inverse, monsieur le ministre, vous avez choisi une voie robuste, un dispositif validé par le Conseil d'État, ancré dans les directives et les communications de la Commission européenne et, donc, juridiquement solide et prévisible pour les acteurs industriels.
Concrètement, un milliard d'euros sera mobilisé pour diminuer durablement les coûts énergétiques des entreprises les plus consommatrices, via une baisse ciblée des tarifs de transport d'électricité sur le réseau haute tension. Ce n'est ni une mesure ponctuelle ni un cadeau de confort. Au contraire, plutôt que de voir nos usines partir ailleurs, il s'agit d'un investissement dans la compétitivité, où chaque euro dépensé ici sert à garder de l'activité ici, dans le respect de nos règles sociales et environnementales.
Cette norme énergétique repose sur deux facettes complémentaires. Premièrement, il s'agit d'un soutien de court terme, via le mécanisme de type CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework) dont la mise en œuvre relève désormais des régions. Deuxièmement, il s'agit d'un soutien structurel, via la réduction des tarifs de transport au niveau fédéral.
En d'autres termes, on récompense à la fois un comportement de consommation vertueux et des investissements durables de transition énergétique. En effet, pour bénéficier des tarifs plus avantageux, les entreprises devront contribuer à l'efficacité et à l'optimisation du réseau par des profils de consommation stable ou anticyclique.
Si certains critiquent la répartition régionale des effets, rappelons deux choses. Premier rappel, ce n'est pas la faute de l'actuel ministre de l'Énergie si 60 ans de domination d'un parti de gauche ont affaibli une partie significative de l'industrie wallonne et freiné l'émergence de nouveaux secteurs d'avenir.
Enfin, il ne s'agit pas de subventionner des entreprises jugées polluantes pour le plaisir. Il s'agit au contraire de leur donner les moyens de rester ici, d'investir ici, d'engager du personnel ici et de décarboner ici, plutôt que de les voir aller produire ailleurs, avec des normes environnementales plus faibles. Ne rien faire, ce serait là le vrai cadeau que nous ferions à nos concurrents étrangers.
En votant ce texte, nous envoyons un signal clair: la Belgique veut rester une terre d'industrie, une terre d'emploi, une terre d'investissement. En votant ce texte, nous ne prenons pas le risque que la Belgique devienne un musée désindustrialisé.
En soutenant ce projet de loi, le Mouvement Réformateur assume un choix clairement pro-industrie, pro-emploi et pro-investissement. Je vous remercie de votre attention.
14.04 Éric Thiébaut (PS): Monsieur le ministre, les prix de l'énergie explosent. Cela fait un mois et demi que les ménages et les PME subissent la crise énergétique, et il n'y a toujours aucune mesure pour les aider. Or voilà qu'aujourd'hui, vous proposez un texte visant à soutenir les industries électro-intensives.
Même si nous avons toujours dit qu'il était nécessaire de soutenir l'industrie, nous nous trouvons aujourd'hui au milieu d'une crise énergétique qui s'aggrave de jour en jour sans que le gouvernement fasse quoi que ce soit pour les PME, les indépendants, les aide-ménagères, les boulangers, qui s'inquiètent, voire qui se demandent comment ils pourront continuer à se rendre au travail.
C'est dans ce contexte que vous venez proposer une norme énergétique. Vous aviez proposé un système qui avait été retoqué par le Conseil d'État. C'est, du reste, une pratique assez fréquente dans votre gouvernement. Vous avancez donc un nouveau système dans lequel vous nous proposez une réduction structurelle des tarifs de transport, mais sans que nous sachions la manière dont sera utilisée la moitié de votre enveloppe budgétaire.
Nous vous avions pourtant demandé des précisions en commission et nous vous avions fait part des inquiétudes potentielles suscitées par votre texte. Nous vous avions également demandé quels seraient les bénéficiaires de votre dispositif, parce que nous nous savons déjà que votre aide pour les industriels bénéficiera essentiellement aux industriels du Port d'Anvers, tandis que ceux de Wallonie et de Bruxelles, les PME et les ménages pourront, eux, continuer à souffrir des prix élevés. Pour notre groupe, c'est évidemment inacceptable.
14.05 Roberto D'Amico (PVDA-PTB): Monsieur le ministre, notre industrie est en crise. Les prix de l'énergie en sont la cause principale. Avant la guerre, les entreprises européennes payaient leur gaz quatre à cinq fois plus cher qu'aux États-Unis et l'électricité deux à trois fois plus cher. À ce jour, c'est cinq à six fois plus cher pour le gaz, et la situation pourrait encore s'aggraver.
La volatilité des prix renforce l'incertitude et freine donc les investissements dans l'industrie: 60 % des entreprises disent que c'est déjà le cas. Ce dont nous avons besoin, c'est d'énergie verte, avec des prix stables et bon marché. Or, on voit que les prix du gaz et du pétrole ont explosé depuis le début de la guerre et pourraient encore augmenter si la diplomatie échoue et que la guerre reprend. En plus du chaos et des morts dans la région, cela serait catastrophique pour les ménages et nos industries. La première chose que ce gouvernement doit faire, c'est condamner la guerre qui se poursuit aujourd'hui au Liban et tout faire pour qu'elle s'arrête définitivement. De plus, si nous voulons ancrer l'industrie et l'emploi en Europe et assurer un avenir climatiquement neutre, un contrôle des prix et des investissements 100 % publics sont nécessaires.
On nous présente aujourd'hui cette norme énergétique comme une solution pour sauver notre industrie. Ce n'est pas en subsidiant la facture d'énergie des grands groupes avec de l'argent public qu'on sauvera l'avenir de cette industrie. En subventionnant les factures, on protège les surprofits des profiteurs de guerre. Ce qu'il faut faire, c'est bloquer les prix et faire payer les profiteurs de guerre comme TotalEnergies, Shell, Exol et j'en passe. La presse française a écrit récemment que TotalEnergies avait fait 1 milliard de profit rien que sur le mois de mars. Une étude a calculé que les compagnies pétrolières ont déjà réalisé 8 milliards de surprofits depuis le début de la guerre.
Monsieur le ministre, vous avez indiqué que la mise à contribution des moyens de Fluxys pour financer la norme énergétique n'aurait pas de conséquences sur la facture des autres utilisateurs du réseau. Mais nous n’avons aucune garantie. Nous n’avons pas reçu d’avis de la Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (CREG) sur ce texte. Il aurait pourtant été utile de disposer de leur avis pour obtenir davantage de réponses. Qu'en est‑il de la méthodologie employée pour définir les bénéficiaires? Quel sera le niveau de l'aide apportée sur les tarifs de transport?
On répète souvent que l'État belge n'a plus d'argent, mais on parle ici de plus de 900 millions d'euros qui seront dépensés sans que l'on sache exactement vers où cet argent ira.
Nous allons donc nous abstenir sur ce texte, car la proposition défendue par ce gouvernement coûte cher et ne garantira pas l'avenir de notre industrie en Belgique. Je le répète, selon le PTB, il faut bloquer les prix de l'énergie, pas subsidier la facture d'énergie de l'industrie. Sinon, nous allons juste protéger les profiteurs de guerre. Il faut récupérer cet argent, reprendre en main le secteur de l'énergie et investir dans la transition. C’est de cette manière que nous pourrons sauver notre industrie.
Merci à ceux qui m’ont écouté.
14.06 Marc Lejeune (Les Engagés): Monsieur le président, monsieur le ministre, chers collègues, aujourd'hui, nous allons voter un projet de loi essentiel pour nos entreprises, d'autant plus dans le cadre de la crise que nous connaissons, avec des prix de l'énergie qui s'envolent et en dehors de toute stabilité nécessaire à nos entreprises pour investir.
Cette loi est une avancée importante pour soutenir nos entreprises électrosensibles. C’est un point auquel nous sommes particulièrement attachés au sein du groupe Les Engagés. Quand une entreprise paie trop cher son énergie, c'est directement moins d'investissements, souvent moins d'emplois, et à terme un risque de fermeture; et quand une entreprise ferme, ce sont des familles entières qui sont touchées.
En Belgique, nous avons des entreprises électro-intensives qui sont essentielles, dans la sidérurgie, dans la chimie ou encore dans la production de matériaux. Ces secteurs font vivre des milliers de personnes, directement et indirectement. Ce sont aussi des secteurs qui innovent et qui participent à la transition vers une économie plus durable. Mais aujourd'hui, ces entreprises sont sous pression. Les coûts de l'énergie ont fortement augmenté ces dernières années, et singulièrement chez nous. Ces entreprises doivent faire face à une concurrence qui, elle, ne joue pas toujours avec les mêmes règles que les nôtres. C’est là que cette norme énergétique prend tout son sens pour faire face aux prix plus élevés dans notre pays que chez nos voisins.
Grâce à ce texte, nous permettons à nos entreprises d'avoir une chance de rester compétitives ici, en Belgique, plutôt que de délocaliser. C'est un projet essentiel, car si nous ne faisons rien, certaines entreprises partiront – et avec elles, des emplois, du savoir-faire et une partie de notre tissu industriel.
Mais cette loi ne sert pas uniquement à protéger l'existant. Elle prépare aussi l'avenir. La transition énergétique est indispensable. Chacun le sait ici, dans ce Parlement.
Nous devons réduire nos émissions, investir dans des technologies plus propres et transformer notre économie. Nous savons qu’aujourd’hui, nous sommes à un moment charnière pour nos entreprises, notre énergie et notre climat. Cette transition doit toutefois être juste et ne peut pas se faire au détriment de nos travailleurs et de nos entreprises. Avec cette norme énergétique, nous faisons réellement un pas de plus dans la bonne direction. Il ne s’agit évidemment pas d’une solution miracle, mais d’une première base et d’un signal clair envoyé à nos entreprises, qui attendent des pistes de solution. Il s’agit de leur dire qu'elles ont leur place en Belgique, que nous voulons leur donner les moyens d’y rester, d’y réussir, d’y prospérer et d’y investir dans un contexte favorable et stable.
Avec Les Engagés, nous soutiendrons donc ce texte et espérons que les régions pourront mettre en œuvre des aides directes dans le cadre du CISAF afin de permettre à cette norme de fonctionner de manière optimale, au bénéfice de nos entreprises, et de réduire l’écart de compétitivité avec les pays voisins.
Je lance encore un appel à l’ensemble du Parlement pour voter en faveur de ce projet de loi.
Je vous remercie pour votre écoute.
14.07 Oskar Seuntjens (Vooruit): Mijnheer de minister, de energieprijzen ontzien vandaag werkelijk niemand, een thema waar we al veelvuldig over discussieerden. We hadden het daarnet over de prijzen aan de pomp. Ook de industrie vraagt dringend maatregelen.
Een wijs man zei ooit dat een slapende garnaal door de getijden wordt meegenomen. Dat wil zeggen dat men, als men zich niet op tijd voorbereidt, er de gevolgen van zal dragen. In de afgelopen maanden hebben we op heel veel plekken gediscussieerd over wat we moeten doen. We hebben overal grote woorden gesproken. We hebben het in de commissies erover gehad. Er zijn conferenties over georganiseerd. Er is over gediscussieerd tot in de gemeenteraad van Antwerpen. Overal hadden we de noodzaak wel door dat we iets moesten doen voor onze industrie.
We zien immers om de haverklap aankondigingen van grote bedrijven als BASF dat ze een aantal ontslagen voorbereiden. We zien dat bedrijven die normaal gezien investeringen in onze industrie hadden gepland, vertrekken naar China. Het is dus echt wel vijf voor twaalf voor onze industrie. We moeten allemaal beseffen dat niet alleen enkele grote bedrijven de crisis voelen. Het is zoals met dominostenen. Als die vallen, zullen ook heel veel gewone mensen het voelen, de havenwerknemers en de toeleveranciers. We moeten zovele werknemers, zovele bedrijven beschermen. Dat kunnen we alleen, als we ervoor zorgen dat ze kunnen blijven concurreren met de industrieën in Amerika en in China, waar de energiekosten vandaag lager zijn.
Ik ben dus heel blij dat vandaag alle woorden worden omgezet in concrete maatregelen waarbij we bijna 1 miljard investeren. In tijden als vandaag voelt iedereen wel aan dat die inspanning echt wel kan tellen. Daarbij geldt wel een caveat: de maatregelen mogen er niet toe leiden dat de energiefactuur van de gewone mensen stijgt, doordat de transmissietarieven stijgen. Die kwestie moet zeker ook geregeld worden.
Omdat het belang van de maatregelen niet alleen groot is voor onze industrie maar ook voor alle werknemers in onze economie, zullen we vandaag onderhavig wetsontwerp steunen.
14.08 Phaedra Van Keymolen (cd&v): Mijnheer de minister, de cd&v-fractie steunt volmondig voorliggend wetsontwerp. Het is absoluut noodzakelijk en urgent dat maatregelen worden genomen om de energie-intensieve industrie in ons land te ondersteunen. De hoge energiekosten waren al een zware handicap voor onze competitiviteit en industriële verankering. De oorlog met Iran heeft de situatie alleen maar urgenter gemaakt. Daar hebben wij het vandaag al uitgebreid over gehad.
Overigens sluit het ontwerp aan bij initiatieven die door de cd&v-fractie zijn genomen. Wij dienden bijvoorbeeld recent een voorstel van resolutie in met een specifieke focus op de chemische industrie, waarin onder meer werd gevraagd om een vorm van tariefdifferentiatie mogelijk te maken. In die zin is voorliggend wetsontwerp een belangrijke stap in de juiste richting. Het is nu aan de energieregulator om zo snel mogelijk werk te maken van de aanpassing van de tariefmethodologie, zodat de korting op de transmissienettarieven ook effectief in de praktijk kan worden doorgevoerd. Wij hopen dan ook dat daarmee prioritair en voortvarend aan de slag wordt gegaan.
Tegelijk wil ik nog twee bezorgdheden onder de aandacht brengen, die ook in de commissie al aan bod zijn gekomen. Ten eerste, er dreigt een negatieve impact voor bepaalde groepen die buiten de doelgroep van de maatregel vallen. Ik denk daarbij in het bijzonder aan de grotere exportgerichte kmo’s die in aanmerking komen voor de tariefverlaging, maar vandaag al opereren tegen het Europees minimum voor accijnzen. Voor hen dreigt de energiefactuur net te stijgen, wat hun concurrentiepositie nog meer kan aantasten.
Er is, ten tweede, ook een bezorgdheid ten aanzien van de gezinnen. Ook zij dreigen te worden geconfronteerd met hogere kosten. Het is dan ook essentieel dat de federale overheid maatregelen neemt om te vermijden dat de lasten verschuiven naar wie van de korting kan genieten. Ook dat punt kwam vandaag al uitgebreid aan bod.
Kortom, mijnheer de minister, wij steunen het wetsontwerp, omdat het een noodzakelijke en dringende stap is om onze energie-intensieve industrie te ondersteunen. Tegelijk wil ik kort beklemtonen dat het ontwerp een eerste stap is. Dat weet u echter ook.
14.09 Jeroen Van Lysebettens (Ecolo-Groen): Collega’s, ik spreek vanop het spreekgestoelte. Zoveel voorstellen van de minister krijgen we niet te zien, dus we moeten ervan profiteren als het zover is.
Ik heb het wetsontwerp meegebracht, ook om mezelf eraan te herinneren wat er nu eigenlijk in staat. Als ik de collega’s hoor, heb ik de indruk dat we het misschien niet over hetzelfde wetsontwerp hebben. Collega’s, het wetsontwerp bevat vier artikelen. Artikel 1 beschrijft, zoals u weet, wat het ontwerp regelt en beoogt. Artikel 2 bepaalt: “Om een optimale en evenwichtige benutting van het transmissienet te garanderen, kunnen de tarieven die van toepassing zijn op netgebruikers worden gedifferentieerd op basis van het gebruiksprofiel, onder andere stabiele of anticyclische profielen.” De CREG krijgt dus een extra bevoegdheid om haar tarieven aan te passen, niet te verlagen, maar te differentiëren, zoals in het wetsontwerp staat. Ze kan dus differentiëren op basis van het verbruiksprofiel, op basis van stabiele of anticyclische profielen. Ik vind dat voor alle duidelijkheid een goede zaak. Daardoor kan de CREG differentiëren in tarieven en kan men inderdaad een lager tarief bieden aan wie elektriciteit van het net neemt op het moment dat het overbelast is, of aan de bedrijven die zelf in zekere mate in productie of flexibiliteit kunnen voorzien.
Dat is dus een goede zaak, maar in het artikel is geen sprake van een budgettaire verlaging. Dat wordt niet geregeld in dat artikel. In de commissie heeft de minister gezegd dat 55 % van onze 970 miljoen zal worden gebruikt om de tarieven te verlagen. Dat staat hier niet in. De minister heeft ook gezegd dat men die regeling zal gebruiken voor degenen die geen verlaging krijgen door de differentiatie. Dat vind ik persoonlijk wat vreemd. Men geeft de CREG de mogelijkheid om te differentiëren, om lagere en hogere tarieven toe te passen, en dan zegt men dat er nog een zak geld is om degenen die geen lagere tarieven krijgen toch ook een daling te geven. Dat wordt hier echter niet bij wet geregeld. Er zal nog veel wetgevend werk nodig zijn om dat te realiseren. Ik kijk ernaar uit om die discussie in de toekomst te voeren in de commissie en in deze plenaire vergadering.
We gaan verder. We hebben nog twee artikelen, 3 en 4. Ik zal die niet letterlijk voorlezen, mijn Latijn is niet zo goed als dat van de premier. Die artikelen schaffen het bestaande federale mechanisme af om vergoedingen te geven aan bedrijven.
Er kan gediscussieerd worden over hoe dat tot stand is gekomen, mijnheer Wollants, dat klopt. Er is in de commissie ook gediscussieerd over de mate waarin dat in overeenstemming is met het Europees recht en of dat haalbaar is. De minister beweert, uit contacten met de Commissie, dat dat niet zo is. Een officieel advies van de Commissie hebben we niet gezien. Maar goed, het voordeel van de twijfel kunnen we de minister nog wel gunnen.
Belangrijker is het volgende. We hadden het daarnet over die 55 % van 970 miljoen euro. Er ontbreekt nog 45 %, die aan de energienorm zou worden besteed. De minister had dit volledig uitgewerkt, maar de Raad van State heeft gezegd dat dit niet tot zijn bevoegdheid behoort, terwijl er wel al een federaal mechanisme bestond. Dat betekent dus dat de besteding van die 45 % met dit wetsvoorstel niet wordt geregeld. Welke bedrijven daardoor korting zullen krijgen, kunnen we op basis van dit wetsontwerp niet zeggen. Hoe dat budget wordt besteed, weten we niet, collega’s.
Samengevat, deze regering voorziet in de begroting in een substantieel bedrag om de bedrijven te ondersteunen, zeker energie-intensieve bedrijven. Deze industrie is belangrijk voor ons. Ik ben daar dus voor. Deze wet maakt het enige mechanisme op federaal niveau dat we vandaag hadden om dat geld uit te geven onmogelijk, ze schaft het af. Als we de minister vragen hoe hij dat geld zal uitgeven, krijgen we geen antwoord.
U zegt dat de gewesten over die 45 % zullen moeten gaan. Op onze vraag of dit dan een aanpassing van de financiering van de gewesten inhoudt of een eenmalige toelage of een structurele toelage, komt er geen antwoord. Die discussie loopt.
Collega’s, we gaan dit toch goedkeuren, om de redenen die ik daarnet heb vermeld. Het is positief dat de CREG een extra bevoegdheid krijgt. Voor het overige geven we de minister het voordeel van de twijfel. Het is zelfs meer dan dat. We gaan ervan uit dat de druk van u allen om het voorziene budget te gebruiken voor datgene waarvoor wij allemaal weten dat het moet dienen, zo sterk zal zijn dat minister Bihet deze keer wel moet werken.
14.10 Steven Coenegrachts (Anders.): Mijnheer de minister, collega’s, ik heb hier ooit al eens gestaan voor de energienorm, met een resolutie die ik had ingediend. De laatste vergadering van de vorige legislatuur werd hier een wet over de energienorm goedgekeurd. De energienorm is een korting bedoeld voor grote energie-intensieve bedrijven, voor de industrie, om ervoor te zorgen dat de transmissienettarieven die Elia aan bedrijven aanrekent en die op 1 januari 2025 verdubbeld werden, gecompenseerd werden. Onze buurlanden deden immers hetzelfde en we wilden de competitiviteit van onze industrie ten opzichte van die buurlanden garanderen.
Dat was een heel nobel streven, een streven dat we vandaag nog steeds proberen te bereiken. Onze industrie is de ruggengraat van onze economie. Daar hangen heel wat kmo’s en diensten aan vast, zoals de Antwerpse haven en chemiesector en ArcelorMittal, waardoor we toen getriggerd werden om die maatregelen te nemen. Dat zijn immers de sterkhouders van onze economie in Vlaanderen en België. We moesten daar ingrijpen en zouden ervoor zorgen dat zij concurrentieel zouden blijven ten opzichte van het buitenland en hun Europese collega’s.
Vandaag keuren wij iets goed dat van ver lijkt op de energienorm zoals we die ooit bedoeld hadden. Men zegt dat we de industrie zullen ondersteunen. Ik hoor collega Seuntjens hier zeggen dat we woorden zullen omzetten in concrete maatregelen. Alleen moet men zijn best doen om in die wet de concrete maatregelen te vinden.
Wat weten we vandaag? Wat doen we vandaag? Wat zal ik vandaag ook goedkeuren? Er is een budget. Iedereen zegt dat het een miljard is, maar het is 950 miljoen. We weten dat we dat geld zullen uitgeven voor de verlaging van de elektriciteitsfactuur. We weten alleen niet hoeveel en ook niet aan wie, maar we weten dat we vandaag iemands energiefactuur zullen doen dalen. Ik vind dat een nobel streven, dus ik zal dat goedkeuren, maar wat is het probleem? Het probleem is dat tijdens de vorige legislatuur een artikel unaniem werd goedgekeurd in deze Kamer, ongeacht alle bezwaren die ertegen waren…
(…): (…)
14.11 Steven Coenegrachts (Anders.): Met een paar onthoudingen. Mijn excuses, collega’s van het Vlaams Belang.
Voorzitter:
Peter De Roover.
Président: Peter de Roover.
Het werd echter door een grote meerderheid goedgekeurd, ondanks de bezwaren die nu zogezegd werkelijkheid zouden zijn geworden. Ondanks die bijna unanieme goedkeuring wordt die maatregel vandaag weer ingetrokken. De reden daarvoor blijft onduidelijk.
De minister zegt dat het niet mag van Europa. Als dat zo is, is het zo, maar zijn kabinet heeft daarna een brief geschreven aan de Europese Commissie met de boodschap dat het niet veel kon concluderen uit de met de Europese Commissie gevoerde gesprekken. Waarom de minister dat dan ooit heeft gezegd, weet ik niet. Hij zei echter dat het niet mag van Europa, terwijl zijn kabinet zegt dat er niet veel uit te concluderen valt. Desondanks wordt de maatregel vandaag toch ingetrokken. Dat komt omdat het een maatregel is van Tinne Van der Straeten en zij wordt door deze regering niet zo hoog aangeprezen en dus moet alles wat van haar komt, vandaag worden geschrapt. Daar zijn we dus al van af.
De Raad van State heeft evenwel aangegeven dat het gaat om een wetsartikel dat tot voorbeeld strekt, collega Ronse. U bent heel euforisch over het feit dat er een artikel van mevrouw Van der Straeten wordt geschrapt, maar dat is wel een artikel waarvan de Raad van State heeft gezegd dat het tot voorbeeld strekt, in tegenstelling tot wat minister Bihet op tafel heeft gelegd, waarvan de Raad van State aangaf dat het weinig bruikbaar is. Wat mevrouw Van der Straeten op tafel had gelegd, was daarentegen wél bruikbaar en toch wordt vandaag net dat artikel geschrapt.
In de plaats daarvan komt een black box, een zwart gat, waarin 950 miljoen euro zal worden geïnvesteerd. Ongeveer 55 % van dat bedrag gaat naar de CREG. Dat is een onafhankelijke regulator. Wij mogen dus niet zeggen wat hij met dat geld mag doen, maar toch geven we 55 % van dat geld aan de CREG. Dat geld is bestemd voor stabiele en anticyclische profielen op de elektriciteitsmarkt.
We hebben daarnet echter iedereen horen zeggen dat het geld naar de zware industrie moet gaan, met het oog op het behoud van de werkgelegenheid daarin. Daarvoor dient dat geld. Helaas zijn niet alle stabiele en anticyclische profielen te vinden in de zware industrie in ons land. Een batterijpark is ook een stabiel en anticyclisch profiel. Ik vind het niet erg dat de elektriciteitsfactuur van batterijparken zou verlagen – begrijp me niet verkeerd – maar dat staat wel haaks op de oorspronkelijke doelstelling die twee jaar geleden werd vooropgesteld, namelijk het investeren van 1 miljard euro in de industrie, en toch tellen we vandaag batterijparken bij de industrie.
Dat is geen probleem, maar zeg het dan zoals het is en stop met te zeggen dat de maatregel alleen voor de zware industrie en de chemiesector geldt.
Wat weten we nog? Er zal 45 % aan de deelstaten worden gegeven, zodat zij de industrie wel kunnen ondersteunen. Dat is prima. Er moeten dus samenwerkingsakkoorden worden opgesteld, akkoorden waarmee we in ons land voorwaar zeer goede ervaringen hebben, en waardoor alles toch zo efficiënt verloopt. Met die samenwerkingsakkoorden wordt dus maar liefst 450 miljoen, die geen 450 miljoen is, aan de gewesten toegekend om de zware industrie te ondersteunen. Daar moet de federale overheid dan wel met de gewesten over onderhandelen en die zullen daarvoor handjeklap spelen. De Waalse minister van Economie zal erop wijzen dat hij die middelen aan de kmo’s zal willen toebedelen, aangezien er in Wallonië geen zware industrie is. Dat is overigens een perfect legitiem doel en ik ben het daar ook mee eens, maar daarmee laten we de oorspronkelijke bedoeling, namelijk om via de energienorm de zware industrie te steunen, los Terwijl we er in totaal 950 miljoen voor uittrekken, gaat een deel naar de batterijparken via de CREG en een ander deel naar kmo’s in Wallonië, aangezien de Waalse minister van Economie niet akkoord zal gaan met een samenwerkingsakkoord op grond waarvan er meer geld gaat naar Vlaanderen dan waarop Vlaanderen qua bevolkingsaantal eigenlijk recht heeft.
Wanneer het geld op federaal niveau was uitgegeven, zou Vlaanderen veel meer krijgen. Dat is echter, zo heb ik begrepen uit de commissievergadering van twee weken geleden, helemaal niet de bedoeling. U ligt immers onder vuur door de collega’s van de PS, die stellen dat dat geld waar de titelvoerende burgemeester van Antwerpen om zou hebben gevraagd, helemaal niet naar de Antwerpse haven mag gaan, omdat ze hem geen cadeau willen geven, en u vragen hoeveel middelen er Wallonië ten goede komen en waarom het geld alleen naar Vlaanderen gaat. Dat geld zou inderdaad alleen Vlaanderen ten goede komen, omdat daar, toevallig, de meeste industriële activiteiten van het land worden ontwikkeld. Dat is een objectief criterium. U mocht dat dus niet doen en kon dat politiek gezien niet. Daarom zitten wij nu al twee jaar met het dossier opgescheept. Dat is ook een van de dossiers die u al 18 maanden lang laat liggen.
U bent al minister van Energie sinds februari 2025. U hebt nog niet heel veel delivered. Eerlijk gezegd heb u nog niets afgeleverd: de levensduur van de kerncentrales werd niet verlengd; het project van windenergie op zee werd uitgesteld en we weten niet wanneer dat er komt en wat de energienorm betreft, die de regering in haar regeerakkoord in het vooruitzicht had gesteld, daarover ligt hier een tekst, maar wat beslissen we daarin? Wij steken het geld in een zwart gat, een black box, laten de CREG beslissen wat daar uitkomt en vertrouwen op de goodwil van de gewesten opdat eruit komt wat we willen dat eruit komt.
Collega’s, met veel scepsis en met meer twijfels dan positieve gevoelens over mogelijke voordelen zullen wij het ontwerp vandaag goedkeuren. 950 miljoen euro wordt in een zwart gat gestoken in de hoop dat sommige organisaties en sommige bedrijven hun energiefactuur zullen zien dalen. Wij weten dat dat zal gebeuren maar wij weten niet bij wie het geld terechtkomt en wie daarvan zal kunnen profiteren. Wij hopen ook dat het geld zal terechtkomen bij de bedrijven die de ruggengraat vormen van onze economie. Gelet op de crisissen van de voorbije jaren kunnen wij er ons geen nieuwe crisis veroorloven. Wij hebben het nodig dat de ruggengraat overeind blijft.
Wij hopen dus van ganser harte dat het geld terechtkomt bij de bedrijven die het nodig hebben. Jammer genoeg kunt u ons dat niet garanderen. Daarom gaan wij op bedevaart naar het Heilig Paterke in Hasselt en hopen wij dat alles goed komt.
14.12 Minister Mathieu Bihet: Mijnheer de voorzitter, dames en heren volksvertegenwoordigers, het wetsontwerp dat ik u vandaag voorleg, heeft te maken met de energienorm, één van de prioriteiten van deze regering en van mezelf, en heeft als doel de competitiviteit van onze elektro-intensieve industrie te herstellen.
Nos industries, en particulier celles à forte consommation d’électricité, supportent des coûts énergétiques structurellement plus élevés que leurs concurrentes. Elles subissent un désavantage compétitif vis-à-vis des États-Unis ou de la Chine notamment, mais également une concurrence intra-européenne accrue ainsi que des chocs énergétiques tels que celui que nous connaissons aujourd’hui. Cette situation menace l’emploi, retarde les investissements et fragilise des chaînes de valeur stratégiques.
Al vijftien jaar wordt er gesproken over een energienorm. Deze regering neemt haar verantwoordelijkheid op, door eindelijk een ambitieus mechanisme op tafel te leggen dat de competitiviteit van onze ondernemingen beschermt.
Le présent projet de loi constitue le premier pilier de cette norme énergétique. Par cette ligne directrice tarifaire, il consacre explicitement la possibilité pour la CREG d’appliquer des tarifs de transport différenciés selon le profil de consommation, lorsque celui-ci contribue objectivement à l’efficacité du réseau. Cela s’inscrit également dans le respect du cadre européen en la matière.
S’agissant des discussions avec les régions au sujet du CISAF, je peux vous confirmer que les échanges sont très positifs, que mes homologues se montrent très constructifs et que nous souhaitons tous voir aboutir ce travail dans les meilleurs délais. Mes équipes se tiennent à la disposition des régions afin de leur faire bénéficier de notre soutien technique. Nous combinons un soutien à court terme avec un soutien structurel. Cela permet de répondre à la situation dramatique dans laquelle se trouve notre industrie, tout en assurant une certaine prévisibilité, aujourd’hui nécessaire pour éviter de retarder des décisions d’investissement dans notre pays et de menacer l’emploi.
En ce qui concerne les mécanismes déjà en place dans les régions, il existe en effet des règles en vigueur en matière de cumul, mais l’ensemble du montant ira évidemment vers les entreprises éligibles.
Monsieur Thiébaut, je sais que vous n’aviez pas pu participer à l’entièreté de la commission et que vous l’avez quittée après votre intervention. Il ne s’agit pas ici de la méthodologie du gouvernement ni d’une liste discrétionnaire d’entreprises définie par le gouvernement ou par le ministre un soir de doute, mais bien de la méthodologie que la CREG mettra en place prochainement. Dans le cadre de l’élaboration de la future méthodologie tarifaire, une consultation publique aura d’ailleurs lieu dans les prochains jours. Une modification de la méthodologie tarifaire pourrait par exemple être discutée dans le cadre de cette consultation. Il ne m’appartient toutefois pas de dicter un calendrier au régulateur indépendant dans l’exercice de sa compétence exclusive.
Je pensais avoir été clair en l’ayant déjà répété à plusieurs reprises, mais je vais le redire afin que chacun comprenne bien. Ce n’est pas le ministre qui dépense l’argent pour baisser les tarifs de transport. Il s’agit, là encore, d’une compétence exclusive du régulateur. J’espère que cela répond à vos interrogations sur le plan budgétaire.
J’ai également déjà eu l’occasion de vous répondre à de nombreuses reprises en commission. Nous avons hérité de ce dossier et n’avons pas procédé à une notification formelle auprès de la Commission européenne afin de ne pas perdre davantage de temps dans ce processus long. Le document qui avait été déposé n’a donc pas été notifié par nos soins.
Je vous confirme néanmoins que j’ai décidé de faire examiner le projet d’arrêté royal par la Commission européenne, comme recommandé par différents acteurs, plutôt que de le mettre en œuvre sans examen préalable. Nous avons ainsi échangé à plusieurs reprises avec la Commission européenne sur ce texte, ce qui explique qu’il n’existe pas de décision formelle de sa part.
Met betrekking tot de impact op de andere gebruikers, is het, zoals ik heb aangekondigd in de commissie, de bedoeling om het vrijgemaakte budget te gebruiken om de elektriciteitsaccijnzen te verlagen voor de netgebruikers die niet genieten van de tariefverlaging. Dat werk loopt momenteel, in samenwerking met de minister van Financiën.
Wij hebben niet gewacht op uw pertinente vraag in de commissie om daarmee aan de slag te gaan. Het is mijn wens dat dit zeer binnenkort wordt afgerond.
Enfin, concernant la répartition régionale, messieurs Coenegrachts et Thiébaut, mon projet de loi est critiqué au Nord comme étant trop favorable aux francophones et aux Wallons, mais il est critiqué au Sud du pays comme étant trop favorable aux néerlandophones. En fait, c'est le témoignage d'une seule chose: c'est que c'est un accord équilibré. C'est cela que nous cherchions.
Enfin, mesdames et messieurs les députés, pour toutes ces raisons, j'invite évidemment les membres de cette noble Assemblée, s'ils souhaitent se soucier de l'avenir de notre industrie, de notre souveraineté, de nos emplois, à voter en faveur de ce projet de loi tout à l'heure. Je vous remercie.
14.13 Éric Thiébaut (PS): Merci, monsieur le ministre, pour vos éclaircissements.
Vous devez comprendre le sentiment de notre groupe. On va potentiellement distribuer aux industriels 900 millions d'euros, en particulier aux industriels qui ont des difficultés avec les coûts énergétiques – ce qu'on peut comprendre. Mais quand même, dans notre pays, 55 % du PIB vient de la consommation intérieure. Donc, on doit tout faire pour soutenir le pouvoir d'achat des ménages. À ce niveau-là, on ne voit rien venir. C'est notre économie qu'on met en difficulté en ne bougeant pas, alors que tous les autres pays européens sont en train de prendre des mesures pour soutenir le pouvoir d'achat, pour aider les citoyens à faire face à la crise énergétique.
De voorzitter:
Vraagt nog iemand het woord? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il encore la parole? (Non)
De algemene bespreking is gesloten.
La discussion générale est close.
Discussion des
articles
We vatten de bespreking van de artikelen
aan. De door de commissie aangenomen tekst geldt als basis voor de bespreking. (Rgt 85, 4) (1437/3)
Nous passons à la discussion des articles. Le
texte adopté par la commission sert de base à la discussion. (Rgt 85, 4) (1437/3)
Het wetsontwerp telt 4 artikelen.
Le projet de
loi compte 4 articles.
Er werden geen amendementen ingediend.
Aucun amendement n'a été déposé.
De artikelen 1 tot 4 worden artikel per artikel aangenomen.
Les articles 1 à 4 sont adoptés article par article.
De bespreking van de artikelen is gesloten. De stemming over het geheel zal later plaatsvinden.
La discussion des articles est close. Le vote sur l'ensemble aura lieu ultérieurement.
Voorstel ingediend
door:
Proposition déposée par:
Sophie Thémont,
Patrick Prévot, Hugues Bayet, Ridouane Chahid, Christophe Lacroix.
De commissie voor Economie,
Consumentenbescherming en Digitalisering stelt voor dit voorstel van resolutie
te verwerpen. (789/3)
La
commission de l'Économie, de la Protection des consommateurs et de la
Digitalisation propose de rejeter cette proposition de résolution. (789/3)
Overeenkomstig
artikel 88 van het Reglement spreekt de plenaire vergadering zich uit over
dit voorstel tot verwerping, na de rapporteur en eventueel de indiener te
hebben gehoord.
Conformément
à l'article 88 du Règlement, l'Assemblée plénière se prononcera sur cette
proposition de rejet après avoir entendu le rapporteur et, éventuellement,
l'auteur.
De rapporteurs, mevrouw Meyrem Almaci en de
heer Steven Coenegrachts, verwijzen naar het schriftelijk verslag.
15.01 Sophie Thémont (PS): Chers collègues, dans quelques mois, Céline Dion fera son grand come-back sur plusieurs scènes européennes. De nombreux Belges ont tenté de se procurer des places. Et là, très mauvaise surprise, fini l'Hymne à l'amour: les prix ont littéralement explosé.
Vous le savez, pour mon parti, la culture n'est pas un bien commercial comme les autres; elle est un droit. Elle doit être accessible au plus grand nombre. Toute la culture, de l'opéra au rock, en passant par la pop. C'est pourquoi, dès 2023, nous avons déposé une proposition visant à interdire la tarification dynamique pour les concerts et les événements culturels et sportifs. Force est de constater que nous avions vu juste.
Le phénomène s'est aggravé. De plus en plus, les prix sont fixés par des algorithmes en temps réel, en fonction de la demande. Concrètement, moins il reste de places, plus les prix explosent. Parfois, c'est vraiment sournois: les prix augmentent au cours même du processus d'achat. Internet a rendu cela possible, en commençant par les billets d'avion et les hôtels. Aujourd'hui, cette logique envahit la culture. On l'a vu en 2023 avec le concert de Beyoncé au stade Roi Baudouin: 12 000 fans en attente, et des prix qui triplent en quelques minutes, comme S'il suffisait d'aimer finalement pour pouvoir accéder à un concert. On l'a vu avec la tournée internationale de Bruce Springsteen – des billets à plusieurs milliers de dollars –, avec Taylor Swift, avec le retour d'Oasis où les pratiques du vendeur ont indigné, et, plus près de nous, la Coupe du monde de football avec des conditions de vente opaques, incompréhensibles, inacceptables. Testachats et des associations de supporters ont introduit une plainte auprès de la Commission européenne. Aujourd'hui, ce sont les fans de Céline Dion qui en paient le prix. Et si tu crois que c'est fini, jamais, dirait-elle avec Garou. Ils pensaient acheter un billet à 135 euros et découvrent, au moment de payer, un montant exorbitant. C'est frustrant, injuste et indécent.
Alors, chers collègues, en Belgique, nous avons de la chance d'être pionniers sur ce type de débat. En effet, la loi de 2013 permet de lutter contre la revente spéculative et les pratiques abusives sur le marché secondaire. Mais aujourd'hui, cela ne suffit plus. Il faut aller plus loin et interdire la tarification dynamique pour les billets d'événements, parce que, non, la loi du marché ne peut pas tout réguler: pas la culture, pas l'accès aux émotions, au partage, au collectif.
Dès lors, après un travail parlementaire sérieux, nous avons à nouveau introduit cette proposition. Les associations de consommateurs telles que Testachats soutiennent cette interdiction. L’Autorité belge de la concurrence (ABC) partage nos préoccupations quant aux risques d’abus. Le SPF Économie plaide pour ajouter cette pratique à la liste noire des pratiques commerciales déloyales. Même les artistes disent que leur modèle économique a changé. Depuis l’apparition des plateformes de streaming, les concerts sont devenus essentiels pour leurs revenus.
Mais cela ne justifie pas tout. Les artistes demandent une tarification transparente et équitable. Ils alertent parce que cette pratique exclut les publics les plus modestes et qu’elle concentre les dépenses sur quelques grands événements, au détriment de toute la diversité culturelle.
Chers collègues, il s’agit ici de défendre le consommateur, mais aussi – et surtout – de défendre la culture. Nous proposons donc une chose simple: agir au niveau européen, là où l’impact sera réel. Il faut encadrer strictement le processus d’achat en ligne. En aucun cas, le prix ne doit pouvoir changer une fois le processus d’achat lancé. La tarification dynamique pour les événements culturels et sportifs doit être clairement interdite.
En effet, si nous ne faisons rien, ce que vivent aujourd’hui les fans de Céline Dion deviendra la norme. Une petite élite pourra encore entendre My Heart Will Go On, alors qu’il s’agit d’un succès populaire. Les concerts deviendront inaccessibles, les fans seront mis en concurrence avec des algorithmes et les plus modestes seront exclus. Est‑ce vraiment le modèle que vous souhaitez défendre?
Pour nous, le choix est clair: la culture doit rester un droit et un plaisir pour tous, et ne doit jamais devenir un privilège. Chers collègues, je sais qu’On ne change pas, mais on dit aussi que Les derniers seront les premiers. J’espère donc que vous changerez d’avis et renverrez ce texte en commission. "Qu’importe la place ou l’endroit", nous continuerons à porter ce texte avec force.
De voorzitter:
Geen andere spreker
mag het woord nemen.
Plus
personne ne peut prendre la parole.
De
stemming over het voorstel tot verwerping van dit voorstel van resolutie zal
later plaatsvinden.
Le vote sur
la proposition de rejet de cette proposition de résolution aura lieu
ultérieurement.
Voorstel ingediend door:
Proposition
déposée par:
Steven Matheï, Sophie De Wit, Pierre Jadoul, Aurore Tourneur, Nele Daenen, Leentje Grillaert.
Discussion
générale
De algemene bespreking is geopend.
La
discussion générale est ouverte.
De rapporteurs, mevrouw Marijke Dillen en
de heer Christoph D'Haese, verwijzen naar het schriftelijk verslag.
16.01 Marijke Dillen (VB): Mijnheer de voorzitter, ik zal het woord voeren met enige schroom, gelet op de gezondheidstoestand van collega Matheï. Ik hoop dat het zeer snel beter zal gaan met hem.
Ik zat tijdens mijn betoog een aantal punten van kritiek aanhalen op de bespreking in de commissie en op de argumentatie die daar door hem uiteengezet is. Ik herneem die omdat het fundamentele argumenten zijn. Ik had gevraagd om dit agendapunt even uit te stellen, wat de bespreking zeker geen kwaad zou doen, maar goed, de collega’s van cd&v hebben liever dat het wetsvoorstel vandaag behandeld wordt. Collega's, ik hoop dan ook dat u begrip zult tonen voor mij argumenten ten gronde.
Collega’s, dit wetsvoorstel was aanvankelijk een wetsontwerp, maar is een wetsvoorstel geworden om het vlugvlug te kunnen behandelen. Ik betreur dat, want door die werkwijze heeft de Raad van State er geen advies over uitgebracht en werd een aantal overlegrondes omzeild, onder andere met de syndicale organisaties.
Die manier van handelen getuigt echt niet van groot respect. Eerst heeft de meerderheid geprobeerd om het wetsontwerp vlugvlug via amendering in een ander wetsontwerp van minister Verlinden te gieten en door te duwen, wat gelukkig niet gelukt is. Dan heeft men er een wetsvoorstel van gemaakt, dat hier bij hoogdringendheid behandeld moest worden.
Dit wetsvoorstel is in de commissie voor Justitie uitvoerig besproken. Er wordt beweerd dat het de bedoeling is om een antwoord te bieden op de grote personeelstekorten bij de penitentiaire bewakingsagenten, maar dit wetsvoorstel is daarvoor absoluut niet het juiste antwoord. Integendeel, daar zijn andere oplossingen voor.
De tekst van dit wetsvoorstel houdt een zeer ingrijpende wijziging in aan het statuut van het personeel van de DG EPI, onder meer door af te wijken van de nationaliteitsvoorwaarde om in dienst te kunnen treden of om aangeworven te kunnen worden als penitentiair bewakingsassistent, zonder grondig overleg met de vakbonden.
Na lang aandringen van de oppositie in de commissie voor Justitie, hebben de verschillende vakorganisaties dan toch de kans gekregen om in een hoorzitting hun standpunt uiteen te zetten. Dit standpunt was unisono bijzonder vernietigend, op basis van zeer gemotiveerde argumenten.
Ik begrijp dan ook werkelijk niet dat de leden van de meerderheid dit wetsvoorstel niet terugtrokken na die hoorzitting.
Blijft het werkelijk de bedoeling om het penitentiair personeel, de cipiers, zo te blijven schofferen, zo tegen de borst te blijven stuiten?
We weten allemaal dat de relatie al bijzonder gevoelig ligt. De vakbonden hebben op basis van beslissingen van deze meerderheid het vertrouwen in de minister zelfs opgezegd. Op dit ogenblik is er werkelijk sprake van een grote vertrouwensbreuk met de minister van Justitie.
Ondanks de grote problemen op het terrein, waarbij we denken aan de overbevolking, de grondslapers, het grote tekort aan personeel, is deze meerderheid duidelijk niet bereid om te werken aan gedragen oplossingen, aan oplossingen waarover op het terrein een akkoord bestaat. Collega’s, ik blijf erop aandringen, waarom wordt niet gewerkt aan grondig overleg, aan een akkoord met de vakbonden om te komen tot een gedragen oplossing voor het tekort aan penitentiaire beambten? Die oplossingen zijn er. De hoorzitting was bijzonder leerrijk. Er zijn verschillende gegronde argumenten naar voren gebracht.
De vakbonden zijn radicaal tegen. Dat verwondert niet en de indieners van het wetsvoorstel hadden dat kunnen verwachten. Een van de grote argumenten is dat zij niet de kans hebben gekregen om vooraf inspraak te krijgen in de tekst van dit wetsvoorstel.
Dit wetsvoorstel is zogezegd een oplossing voor het personeelstekort. In de praktijk zal dat niet het geval zijn. De argumenten die door de vakbonden naar voren zijn gebracht om hun standpunten te beargumenteren, zijn zeer duidelijk en zeer gegrond. Ik ga die niet allemaal uiteenzetten, ik verwijs daarvoor naar het verslag van de hoorzitting.
Terecht werd volgende opmerking gemaakt. Bijna dagelijks wordt in de media geschreven over de schandalige arbeidsomstandigheden. Hoe kan men dan verwachten dat mensen zich aangetrokken voelen tot dat beroep?
Dit wetsvoorstel zal de problematiek niet oplossen. Degenen die daarover met kennis van zaken op het terrein kunnen oordelen, met name de vakbonden die de cipiers vertegenwoordigen, hebben heel duidelijk gepleit voor andere oplossingen, bijvoorbeeld betere werkomstandigheden, een betere bescherming, meer veiligheid en betere loonomstandigheden. Er is inderdaad een sociaal akkoord, maar dat is slechts een eerste stap en absoluut onvoldoende.
Twee zeer cruciale punten zullen een aanzienlijke afbraak betekenen voor het statuut van de penitentiaire bewakingsagenten en zetten – die vrees is terecht – de deur open voor privatisering en commercialisering.
Een eerste punt is de privatisering van een deel van de taken van de penitentiaire beambten door die in de toekomst door private bewakingsdiensten te laten uitvoeren. Dat staat niet in de tekst van dit wetsvoorstel, maar het werd in de commissie door de minister herhaaldelijk, zelfs gisteren nog, aangekondigd.
Een tweede cruciaal punt is afwijken van de nationaliteitsvoorwaarden om in dienst te kunnen treden of als penitentiaire bewakingsagent te worden aangeworven.
Het statuut staat hierdoor zeer zwaar onder druk. Het afstappen van de nationaliteitsvoorwaarden om in dienst te kunnen treden of te worden aangeworven, krijgt heel veel kritiek. Een dergelijke afwijking van de huidige regeling valt onder de basisregelgeving met betrekking tot het administratief statuut, waarover volgens het vakbondsstatuut vooraf moet worden onderhandeld. Ik verwijs naar artikel 2 van de wet van 19 december 1974 tot regeling van de betrekkingen tussen de overheidsinstanties en de vakbonden van onder deze instantie vallende ambtenaren. Nogmaals, dat is niet gebeurd.
De wet is nochtans zeer duidelijk. De functie van gevangenisdirecteur en van penitentiair bewakingsagent zijn gezagsfuncties, waarvoor de vereiste nationaliteitsvoorwaarden behouden moeten blijven. Met dit wetsvoorstel ziet de meerderheid dit helaas anders, want het doel is net om die nationaliteitsvoorwaarden af te schaffen en deze functies open te stellen voor alle onderdanen van een andere staat die deel uitmaakt van de Europese Economische Ruimte of de Zwitserse Confederatie. Er zijn veel bezwaren tegen de afschaffing van die nationaliteitsvoorwaarden.
Ik geef enkele voorbeelden. Cipiers hebben vaak toegang tot zeer gevoelige informatie. Dat weten we allemaal. Het is een functie met openbaar gezag. Dat moet voorbehouden blijven aan staatsburgers. Op die manier kan dit beter worden gecontroleerd. Het argument van vrij verkeer van personen doet hier absoluut niet ter zake. Door de indieners werd tijdens de bespreking in de commissie een hele uiteenzetting gegeven waarom wel van deze regel zou kunnen worden afgeweken, maar die argumenten raken kant noch wal.
Het argument dat penitentiaire bewakingsassistenten behoren tot niet-politionele ordediensten en slechts belast zijn met de uitvoering van de controle en begeleiding van gedetineerden binnen de penitentiaire instelling, zonder dat ze met de openbare veiligheid zouden belast zijn, zoals door collega Matheï heel uitvoerig werd uiteengezet, is geen correct argument.
Cipiers hebben intra muros een gezagsfunctie en nemen binnen de gevangenismuren wel degelijk deel aan het openbaar gezag. Het argument dat cipiers “in grote mate slechts worden ingezet voor het logistiek beheer van de penitentiaire instelling, zoals het uitdelen van maaltijden, het toezicht op de hygiëne enzovoort” getuigt vooreerst van weinig respect voor deze mensen, maar druist ook in tegen de essentie van hun opdracht.
Zij zijn wel degelijk belast met het openbaar gezag binnen de muren van de gevangenis en voeren niet enkel louter logistieke functies uit. Hoe rijmen de indieners dit anders met het gegeven dat steeds meer cipiers het slachtoffer worden van steeds maar toenemend geweld? Worden cipiers steeds meer bedreigd omdat ze zich niet correct zouden bezighouden met het logistiek beheer? Dat gelooft hier toch niemand? Iedereen in dit halfrond die iets of wat weet over de problematieken binnen de gevangenis weet dat de echte situatie wel anders is.
De hoofdopdracht van cipiers is de bewaking van de gedetineerden, die steeds driester en gewelddadiger tekeergaan. Hun hoofdopdracht is zorgen voor de veiligheid binnen de gevangenismuren, voor het handhaven van de orde en dat is vandaag allesbehalve een sinecure. Hun hoofdopdracht is wel degelijk een gezagsfunctie binnen het federaal ambt.
Wanneer de meerderheid dit ontkent, heeft ze ofwel geen kennis van de werkelijke opdracht van de cipiers, wat ik betwijfel, zeker wat betreft de collega’s uit de commissie voor Justitie, ofwel heeft ze geen respect voor de heel belangrijke en moeilijke taken die de cipiers in steeds moeilijker wordende arbeidsomstandigheden moeten uitvoeren.
Een andere vraag betreft de veiligheidsscreening. Hoe zal die gebeuren? Voor kandidaten die hier reeds geruime tijd wonen, zal dat wel geen probleem vormen, maar wat voor mensen die vanuit het buitenland solliciteren? Hoe zal die veiligheidsscreening verlopen? Welke zekerheden zijn er dat die betrouwbaar zal zijn?
Dit land heeft geen automatische en volledige toegang tot buitenlandse strafregisters. Hoe kunnen buitenlandse kandidaten op een ernstige en betrouwbare wijze worden gecontroleerd? Een beroep doen op het Schengeninformatiesysteem en de databank van Interpol, zoals werd gesteld tijdens de bespreking in de commissie, is absoluut onvoldoende. Wat betekent immers een positief veiligheidsadvies met administratieve waarschuwing, indien er bij de opzoekingen niets verontrustends wordt gevonden? Welke zekerheid hebben wij dat de opzoekingen in die systemen volledig en betrouwbaar zijn?
Dan is er nog de taalvereiste. Kandidaten moeten minstens kennis hebben van één landstaal. Welke kennis is dat? Gaat het om een passieve kennis? Gaat het om een grondige kennis? Zal die kennis streng worden gecontroleerd bij de examens? Daarover werd tijdens de bespreking geen duidelijkheid gegeven.
Een andere eveneens terechte bekommernis is de volgende. Indien de functie van penitentiair bewakingsagent niet langer wordt beschouwd als een gezagsfunctie, omdat ze openstaat voor niet-Belgische onderdanen, wat de essentie van voorliggend wetsvoorstel is, wordt het contractueel maken van die banen of zelfs de privatisering ervan door de meerderheid gerechtvaardigd of wordt minstens de deur daartoe opengezet. Dat is voor het Vlaams Belang absoluut onaanvaardbaar. Door al dan niet tijdelijk en slechts in enkele gevangenissen privébeveiligingsdiensten in te schakelen, openen de minister en de meerderheid de deur naar verdere privatisering. Privébewakingsfirma’s krijgen op die manier een voet tussen de deur en het risico is reëel dat zij steeds meer opdrachten zullen krijgen.
Collega’s, voor welke functies zullen de privébeveiligingsfirma’s dan worden ingezet? Volgens de minister zal dat in de zogenaamde koude zone zijn, waar er geen contact is met de gedetineerden, bijvoorbeeld bij het onthaal. Welke zekerheid is er echter dat dat in de toekomst niet zal worden uitgebreid?
De privatisering van een deel van de taken van de penitentiaire beambten door ze in de toekomst te laten uitvoeren door de privésector, botstte terecht al op heel veel weerstand en dat is nu net wat mogelijk wordt met onderhavig voorstel.
Mijnheer de voorzitter, wij hebben gisteren tijdens de bespreking in de commissie de kwestie van de privatisering kunnen aankaarten, maar het antwoord van de minister was allesbehalve bevredigend. Zij probeerde haar standpunt te verantwoorden maar zonder veel resultaat en zonder gegronde argumenten. Er kwam bijvoorbeeld geen antwoord op de vraag of de werknemers van de privébewakingsfirma’s die zullen worden ingezet, hetzelfde loon zullen krijgen als de statutaire penitentiaire bewakingsassistenten en of de verloning van de cipiers dan wordt aangepast en dus verhoogd? Dat blijft een open vraag.
Collega’s, voor alle duidelijkheid, het Vlaams Belang is zich ervan bewust dat er ernstige problemen zijn op het vlak van de tewerkstelling in de gevangenissen. Er zijn tekorten, waardoor het personeel zijn vakantie niet kan opnemen. De overbevolking leidt tot zeer moeilijke arbeidsomstandigheden en er is dringend nood aan meer personeel, maar er zijn andere oplossingen om de tekorten weg te werken.
Tijdens de hoorzittingen reikten verschillende sprekers interessante suggesties die zeker het bekijken en overwegen waard zijn, aan. Ik raad iedereen aan om die voorstellen in het verslag te lezen. Zo kan de inzet van werklozen worden onderzocht. Waarom wordt er niet nagegaan of sommige mensen die al dan niet langdurig werkloos zijn, een geschikt profiel hebben om in aanmerking te komen voor de job? Motiveer hen, geef hun een goede opleiding. Dat geldt trouwens ook voor jongeren.
Een andere oplossing bestaat erin dat men werk maakt van een tijdige rekrutering. De opening van nieuwe gevangenissen rechtvaardigt evenmin de door de indieners van het wetsvoorstel aangevoerde zogenaamde urgentie, want de minister had ruimschoots de tijd om op de opening van die gevangenissen te anticiperen en zo het personeelstekort op te vangen. Een bijsturing van de aanwervingspolitiek door tijdig te starten met rekrutering voor de opening van nieuwe gevangenissen kan eveneens een antwoord bieden op de personeelstekorten. Zo kunnen zij, indien ze aangeworven zijn en de nieuwe gevangenis, bijvoorbeeld in Antwerpen, nog niet geopend is, reeds in bestaande gevangenissen worden ingezet om ervaring op te doen.
Bovendien moet het personeelskader worden aangepast aan de overbevolking, wat vandaag niet het geval is.
Het sociaal akkoord dat nu werd gesloten, vormt slechts een eerste stap. Er moet verder worden gewerkt aan de verbetering van de arbeidsvoorwaarden, boven op wat reeds werd afgesproken, zoals veel betere loonvoorwaarden, aangezien het werk in gevangenissen in buurlanden aanzienlijk beter wordt verloond. Dat leidt ertoe dat een aantal cipiers de grens oversteken om daar te werken. Ook dat werd uitvoerig toegelicht tijdens de hoorzitting met de syndicale vertegenwoordigers.
Tot slot heb ik nog een ander voorstel. Vandaag zijn veel cipiers werkonbekwaam, omdat ze door negatieve ervaringen met gedetineerden mentaal en psychologisch nog niet in staat zijn om opnieuw contact met gedetineerden te hebben. Waarom worden er geen inspanningen geleverd om die cipiers te motiveren om opnieuw aan de slag te gaan in zogenaamde koude zones? Dat zou hun activering zeker kunnen bevorderen.
Collega’s, ik besluit. Wat hier voorligt is absoluut onaanvaardbaar. Het is een aantasting van het beroep van penitentiair bewakingsassistent en getuigt van een absoluut gebrek aan respect voor hen. De gezagsfunctie moet behouden blijven en hiervoor is de nationaliteitsvoorwaarde een absolute vereiste.
Onze fractie zal met overtuiging tegenstemmen en ik hoop dat een aantal andere fracties, in het bijzonder de collega’s van Vooruit, twee keer zullen nadenken en hetgeen vandaag voorligt, absoluut verwerpen.
16.02 Lydia Mutyebele Ngoi (PS): Monsieur le président, chers collègues, ce texte arrive finalement en séance plénière après de nombreuses péripéties justifiées par les manœuvres sournoises de votre majorité.
Initialement, cette proposition de loi était contenue dans un amendement à un projet de loi portant sur la mise en œuvre du nouveau Code pénal. Nous avons obtenu son retrait tant l'objet était éloigné de celui du projet de loi. Il a ensuite été déposé sous forme de proposition de loi, évidemment sans aucune négociation sociale. L'esprit du statut syndical étant manifestement méconnu, nous avons obtenu d'organiser une audition des représentants des agents pénitentiaires. Ces auditions nous ont permis de confirmer à quel point il s'agit là d'une très mauvaise proposition de loi. Je voudrais d'ailleurs remercier à nouveau les syndicats de s'être mobilisés si rapidement pour répondre à toutes nos questions.
Ce texte veut répondre à une crise bien réelle: tout le monde sait que les prisons sont surpeuplées. Il y a actuellement 701 personnes qui dorment à même le sol. La surpopulation carcérale dépasse les 20 %. Cette situation se couple à une difficulté de trouver des agents pénitentiaires. Selon la CGSP, le déficit actuel atteint 418 agents pénitentiaires alors qu'il s'élevait à 265 équivalents temps plein en 2023. Cette aggravation résulte des tensions persistantes sur le marché de l'emploi, de la complexité des procédures de recrutement, des conditions de travail éprouvantes et d'un important turnover auquel s'ajoute un taux élevé d'absence pour raisons de santé.
Face à ce terrible constat, votre majorité propose d'ouvrir les fonctions de surveillance pénitentiaire aux ressortissants de l'Espace économique européen (EEE) et à la Suisse. Pourtant, ce problème est le résultat d'une politique néolibérale de sous-investissement dans le service public – les syndicats nous l'ont rappelé lors de leur audition. Les cadres n'ont pas été revus à la hausse. Malgré l'augmentation continue de la population carcérale, les conditions de travail se sont encore dégradées, au point que des agents partent travailler dans des prisons néerlandaises pour 300 euros de plus par mois. On n'anticipe même pas les ouvertures de nouveaux établissements et les départs à la pension. On maintient des prisons ouvertes alors qu'elles sont censées avoir fermé. Les procédures de recrutement sont kafkaïennes. En voici un exemple: en 2022, alors que près de 1 000 personnes avaient réussi les examens, seules 400 d'entre elles ont été engagées. Les 600 autres personnes sont présentes dans notre système, elles sont formées et disponibles. Pourquoi donc ne les a-t-on pas embauchées?
La pénurie du personnel est le fruit d'un sous-financement et d'une gestion à très courte vue.
Or, la réponse proposée par votre majorité appartient à ce même registre néolibéral: plutôt que d'investir davantage dans le service public – comme on n'arrête pas de le répéter – on élargit le vivier de recrutement en remettant en cause le statut des agents de l'État. Le problème est cette politique néolibérale. Comme je viens de le dire, la solution proposée appartient évidemment au même registre.
La proposition maintient l'exigence de nationalité belge pour une seule catégorie: les fonctions de direction, qui elles demeurent considérées comme étant des fonctions d'autorité. Pour le reste, comme pour les missions administratives, les soins médicaux, l'accompagnement psycho-social, la surveillance et la sécurité, le contrôle et l'accompagnement des détenus et la gestion logistique, la condition de nationalité belge est supprimée. La proposition envoie un signal fort: les fonctions de surveillance et d'accompagnement des détenus ne sont plus pour vous des fonctions d'autorité. Or, c'est précisément parce qu'elles impliquent l'exercice de la puissance publique qu'elles sont et doivent rester des fonctions d'autorité réservées à des agents statutaires nationaux.
Soyons clairs, notre groupe est bien évidemment favorable à l'accès aux fonctions publiques par des citoyens de l'EEE. Nous sommes favorables à ce principe, mais ici l'objectif est clair: il n'est pas de participer à l'intégration européenne et à la libre circulation des citoyens, mais de déforcer le statut de la fonction publique. Il ne faut pas être naïf quant aux intentions profondes de cette proposition. Comme l'a souligné M. Wallez de la CGSP lors de son audition, si cette fonction n'est plus une fonction d'autorité, on justifie la contractualisation voire la privatisation. Cette lecture est d'ailleurs partagée par tous les autres syndicats.
En supprimant la condition de nationalité, l'objectif affiché est d'attirer davantage de candidats. L'objectif réel est d'affaiblir le statut des fonctionnaires pénitentiaires pour ouvrir la porte à la contractualisation et à la privatisation, et ce, à la base, sans aucune concertation syndicale. Cette proposition s'ajoute en effet à la décision de la ministre de la Justice de recourir à la surveillance privée à Anvers pour 11 millions d'euros sans concertation syndicale, sans cadre légal pour le gardiennage privé en prison.
La proposition prévoit simultanément d'ouvrir les fonctions à des ressortissants étrangers et de renforcer les exigences de vérification et de sécurité. Elle introduit notamment un avis de sécurité négatif pouvant intervenir à n'importe quel moment sur initiative propre de la police fédérale. Se pose alors une question fondamentale: comment ces vérifications de sécurité seront-elles effectivement réalisées pour des ressortissants d'autres États membres de l'EEE? Les syndicats ont souligné que la police fédérale belge n'a pas accès aux casiers judiciaires étrangers de manière automatisée et complète. On prend donc le risque d'un double standard: un contrôle rigoureux pour les nationaux belges et un contrôle complètement lacunaire pour les ressortissants de l'EEE. Ce paradoxe illustre une incohérence fondamentale. On affaiblit le statut protecteur tout en affichant des exigences sécuritaires accrues, sans que les moyens d'y satisfaire soient effectivement garantis.
Pendant que vous vous empressez de tenter de faire passer ces textes, on ne voit pas avancer la mise en œuvre de l'accord social. Les syndicats s'en inquiètent, comme vous l'avez entendu, chers collègues, lors des auditions en commission.
La fonction d'agent pénitentiaire n'est pas une fonction comme les autres. Ces agents participent à la sûreté de l'État en sécurisant nos prisons, en participant au processus de réinsertion des détenus. Affaiblir leur statut, même sous couvert d'une ouverture européenne, c'est ouvrir la porte à une privatisation, qui en réalité ne coûte pas moins cher mais offre moins de garanties.
Comme l'ont noté les syndicats, c'est notre société dans son ensemble qui paie le prix d'un système pénitentiaire sous-financé et dégradé à ce jour. Les fonctions de surveillance et d'accompagnement des détenus sont des fonctions d'autorité et doivent le rester.
La solution à la crise pénitentiaire passe par l'investissement public, le respect de l'accord social et la revalorisation du statut des agents, et pas par une politique de privatisation telle que vous voulez la proposer aujourd'hui.
16.03 Julien Ribaudo (PVDA-PTB): Chers collègues de la majorité, vous avez demandé l'urgence pour un texte juridiquement mal ficelé, lui-même rédigé dans l'urgence, sans concertation avec les organisations syndicales, pour contourner les règles du dialogue social dans le secteur public. Aujourd'hui, vous continuez de passer en force.
Comme en commission, je voudrais d'abord remercier les services juridiques de la Chambre parce que, sans leur avis en deuxième lecture, on aurait voté un texte comportant un risque d'inconstitutionnalité dans son article 1, des incohérences avec la législation existante et des dispositions floues voire inutiles. Les amendements du collègue Matheï – et j'en profite pour lui souhaiter un bon rétablissement – corrigent partiellement le tir juridiquement, mais l'essence du texte reste problématique.
En effet, au-delà des aspects juridiques, il faut revenir au fond. Au 13 avril 2026, on comptait 13 757 détenus pour 11 049 places disponibles dans nos prisons, soit plus de 21 % au-dessus de la capacité. Le 15 avril, hier, on comptait 750 détenus qui devaient dormir sur un matelas au sol dans nos prisons. Si on fait le simple exercice métaphorique de mettre ces 750 matelas d'1,9 mètre l'un bout à bout, en fait ça fait 1,4 kilomètre. C'est la distance entre ce Parlement et la gare du Nord à Bruxelles. C'est énorme, et c'est ça la réalité.
Comme disait un directeur de prison, il devient, dans ces conditions, impossible de garantir les droits fondamentaux. Et la situation se dégrade très rapidement parce qu'en un peu plus d'un an d'Arizona, c'est plus de 1 000 détenus supplémentaires dans nos prisons, et près de 600 personnes en plus contraintes de dormir à terre. On fait face à une crise structurelle: surpopulation, sous-financement, manque de personnel et conditions de travail dégradées. Dans cette crise, ce sont toujours les agents pénitentiaires qui tiennent le système à bout de bras.
Dès lors, la question est simple. Le texte qui nous est présenté aujourd'hui apporte-t-il une solution à cette crise? Et la réponse, y compris dans la majorité, c'est non. Au mieux, cette proposition élargit légèrement le vivier de recrutement mais "au doigt mouillé", parce qu'il n'y a pas d'étude, pas de projection et donc aucune garantie.
Lorsque les syndicats ont été finalement entendus, ils ont été unanimes et se sont opposés à ce texte.
Pourquoi? D’abord parce que vous avez avancé sans les consulter. Ils ont énormément de propositions pour améliorer la situation, mais vous n’écoutez pas. Ensuite parce que le recrutement pour cette nouvelle prison aurait dû commencer bien plus tôt. Enfin, parce que ce texte ne s’attaque pas aux causes profondes. Il ne s’attaque ni aux conditions de travail, ni à l’attractivité du métier, ni à la lenteur du recrutement, ni au sous‑financement du service public.
Il y a également le manque de clarté concernant les vérifications de sécurité pour les candidats qui habitent en dehors de notre pays. Nous avons posé la question plusieurs fois, nous l’avons tournée dans tous les sens, mais aucune clarification n'a été apportée. Donc, alerte rouge, danger.
Au‑delà de tout cela, ce texte ouvre des portes problématiques. Voilà le cœur du sujet, car on ne peut pas analyser ce texte sans analyser le contexte. Nous avons d’abord une remise en cause du statut. Les syndicats ont clairement dit pendant les auditions que "ce texte constitue les prémices de la fin du statut". Ils ont raison en le disant.
En commission, nous avons entendu que certaines fonctions, comme la sécurité froide, ne seraient plus vraiment des fonctions d’autorité. Si elles ne le sont plus, que sont-elles? Car derrière ce glissement juridique, il y a un glissement politique: transformer progressivement une fonction régalienne en une fonction technique, donc plus facilement contractualisable.
Ensuite, ce texte s’inscrit dans un contexte encore plus large, celui de l’entrée du privé dans nos prisons. Hier, la ministre nous a annoncé un budget de 10,3 millions d’euros pour une trentaine d’équivalents temps plein du privé. Dans le même temps, les agents sont à bout. Et votre gouvernement a choisi son camp: 10,3 millions d'euros pour le privé, et seulement 23 millions d'euros pour améliorer les conditions de travail de plus de 7 000 travailleurs.
Vous dites qu’il n’y a pas d’argent, mais il n’y a aucun problème quand il s’agit de remplir les poches du privé!
On nous parle de mesures. Mais c'est un choix que les organisations syndicales refusent. Elles l'ont encore affirmé cette semaine. C'est temporaire, dites-vous; mais on connaît le temporaire. On utilise une solution pour dépanner, puis la solution n'est pas si mal que cela et on y va à fond. Parce que là est le but. La ministre nous a parlé de privatiser, de faire rentrer le privé dans une prison; deux semaines plus tard, dans trois prisons; et maintenant, on n'a pas très bien compris, dans une prison et deux encore à l'étude. Voilà, on a déjà les indices. On sait que cela va aller au-delà.
Pendant ce temps, le fond du problème reste entier. Les équipes sont épuisées, les agressions augmentent dans et à l'extérieur des prisons et les agents n'arrivent même plus à prendre leurs congés pour souffler. On évoque ici les difficultés d'embaucher. Mais la vraie question qui se pose est de savoir qui veut encore travailler dans ces conditions!
Chers collègues, on nous propose aujourd'hui un texte qui ne répond pas à la crise, qui fragilise le statut des agents, qui ouvre la porte à une logique de privatisation, qui reste juridiquement insuffisamment encadré et qui n'a pas été discuté avec les syndicats.
Pour toutes ces raisons, nous ne pouvons pas soutenir ce texte. Si nous voulons réellement améliorer la situation des agents pénitentiaires et des détenus, il faut faire un tout autre choix, celui d'investir dans le service public, d'améliorer les conditions de travail, de renforcer le statut et de travailler réellement avec les organisations syndicales et les agents. C'est pourquoi nous voterons contre cette proposition.
Je lis toujours avec intérêt les entretiens que donne notre président à la presse. En le lisant cette semaine, je me suis dit que charité bien ordonnée commençait par soi-même. Notre président se lamente de la faible qualité ou du faible intérêt des initiatives parlementaires. Il déplore que l’on traite jusqu’à 80 % de propositions de loi qui pourraient être évitées. J’invite sincèrement les collègues de la majorité et le gouvernement à y prêter une oreille attentive. En l’occurrence, nous sommes face à un exemple flagrant de travail complètement bâclé. C’est regrettable, car, sur le principe, nous l’avons dit en commission et je le rappelle, les écologistes sont favorables, de manière générale, à l’ouverture des emplois de la fonction publique aux ressortissants étrangers – y compris au-delà de ce qu’imposent les obligations européennes en matière de liberté de circulation –; mais pas de cette manière, pas sans la concertation nécessaire, ni sans les vérifications requises, ni encore sans les précisions et les garanties indispensables. En résumé, nous ne voulons pas que cela se fasse de façon précipitée et brouillonne.
Pour rappeler brièvement le parcours de ce texte, il y a d’abord eu une tentative de le présenter comme amendement à un projet de loi sans rapport avec celui-ci. Face aux protestations, la stratégie a été modifiée: les parlementaires de la majorité ont servi de relais au cabinet de la ministre pour déposer ce texte, afin d’éviter les concertations et la consultation du Conseil d’État, pourtant bien nécessaires. Des auditions en commission ont finalement été obtenues, certes de mauvaise grâce, mais elles ont eu lieu. Elles se sont révélées éminemment éclairantes quant à la manière dont les représentants des travailleuses et travailleurs du secteur pénitentiaire perçoivent cette proposition, qui se donne pour but affirmé de les soulager dans leur travail. Ces auditions ont mis en lumière, de manière incontestable, une rupture de confiance entre la ministre et les syndicats pénitentiaires. Ceux-ci voient en effet dans cette initiative, présentée comme un soutien, un véritable cheval de Troie.
Malgré ces auditions assez désastreuses, la majorité a persisté et poursuivi sur sa lancée. Il nous avait même été suggéré par une représentante de la majorité qu’une seconde lecture n’était pas nécessaire pour un texte ne comportant que trois articles. Heureusement, cette seconde lecture a été demandée. La note de légistique – pour laquelle je remercie les services – a en effet mis en lumière deux éléments importants: d’une part, une partie du texte aurait dû relever d’une procédure bicamérale et, d’autre part, un avis de l’Autorité de protection des données aurait été nécessaire.
Sur le fond, les inquiétudes exprimées par les représentants syndicaux lors des auditions ne viennent pas de nulle part. Ce gouvernement procède à des attaques en règle contre le statut, mais ne cache pas ses intentions d'augmenter les possibilités d'avoir recours au secteur privé, y compris pour les fonctions régaliennes. Ce gouvernement prévoit un mécanisme qui rend l'engagement de statutaires beaucoup plus coûteux que celui des contractuels; ce qui aura un impact disproportionné sur le département de la Justice, puisqu'un grand nombre de fonctions ne peuvent actuellement être remplies que par des statutaires.
La ministre a annoncé lancer un marché public de plusieurs millions d'euros pour sous-traiter certains postes à des prestataires privés, notamment pour pouvoir rouvrir la prison d'Anvers. Elle insistait hier encore, en réponse à des questions, sur le fait que cette mesure était quelque chose de temporaire, de restreint, de limité. Pourtant, d'une part, il s'agit bien évidemment ici d'un très dangereux pied dans la porte. D'autre part, l'accord du gouvernement prévoit explicitement que la possibilité sera étudiée d'avoir recours au privé pour d'autres tâches au sein des prisons, y compris des tâches impliquant un contact avec les personnes détenues. On voit donc très bien que cela n'est que la première étape vers quelque chose de plus grand.
Les chiffres de la surpopulation continuent de grimper jour après jour; comme l'ont rappelé mes collègues. Malgré les annonces de solutions d'urgence qui ne fonctionnent jamais et ne donnent pas les résultats prétendus, les véritables solutions sont connues depuis longtemps, mais ne sont pas mises en œuvre.
Encore hier en commission, la ministre expliquait que nous faisions face à une pression sans précédent. À l'entendre, il s'agirait presque d'une sorte de fatalité à laquelle on ne peut rien, comme si la surpopulation carcérale ne résultait pas de choix politiques.
Or les solutions réellement efficaces, on les connaît. Elles consistent à agir pour diminuer le nombre de personnes détenues, et non à étendre encore et encore la capacité carcérale et donc aussi les besoins en personnel. Comme les représentants syndicaux nous l'ont rappelé en audition, le cadre actuel est prévu pour 10 000 détenus. On approche aujourd'hui des 14 000 détenus, et ce chiffre augmente tous les jours.
Dans ce contexte, peut-on s'étonner que les représentants du personnel pénitentiaire émettent d'énormes doutes sur le bien-fondé de cette initiative, sur laquelle ils n'ont pas été consultés en temps utile? Nous partageons leurs doutes. Durant les discussions, nous avons mis en avant les grandes interrogations et les grandes inquiétudes qui entourent ce texte et qui persistent aujourd'hui. Nous n'avons pas pu être rassurés quant à l'incidence de cette initiative sur le statut du personnel pénitentiaire, quant à la qualification de la fonction d'assistant de surveillance pénitentiaire comme une fonction d'autorité, ni quant à la possibilité que ce changement ne facilite par la suite la privatisation de fonctions régaliennes.
Nous avons également interrogé, en vain, à propos de l’impact concret qui était attendu de cette mesure. Il y avait aussi des questions liées à la compatibilité de ces changements avec les principes constitutionnels d’égalité et de non-discrimination. Ici aussi, nous n'avons pas obtenu de réponse convaincante.
Nous nous trouvons donc devant un texte prétendument urgent, dont personne ne pense réellement et ne peut affirmer sérieusement qu’il constituerait une réelle solution au manque de personnel ou à la surpopulation carcérale; un texte qui soulève, en outre, d’énormes inquiétudes qui viennent d’être rappelées. Pour toutes ces raisons, les écologistes, eux aussi, devront voter contre ce texte.
16.05 Leentje Grillaert (cd&v): Collega’s, dank voor jullie interventies. We zullen de schroom van sommige collega’s naar aanleiding van de gezondheidstoestand van collega Matheï zeker meenemen en jullie bezorgdheden aan hem meedelen. Op dit moment is er ook bij mij schroom nu tussenbeide te komen en te proberen een antwoord te geven op jullie interventies.
Collega’s, ik heb een heel klein stukje van de bespreking wel meegemaakt, namelijk de inleiding en de hoorzittingen die erop gevolgd zijn. Ik meen dat niemand van de meerderheid ooit gezegd heeft dat dit dé oplossing is voor de grote personeelstekorten. Ik meen dat iedereen gezegd heeft dat dit een klein stukje van een puzzel is, dat een stukje van de oplossing kan zijn. Ik wil vandaag toch terdege tegenspreken dat we dit als een globale oplossing zien voor de personeelstekorten bij onze penitentiaire beambten.
Ik hoorde ook veel mensen zeggen dat dit een begin van privatisering is, enzoverder. Ik meen dat we ons vandaag kunnen beperken tot het wetsvoorstel dat voorligt. Ik wil terdege tegenspreken dat dit een grote coup is om de privatisering van het personeel mogelijk te maken. Ik meen dat dit wel belangrijk is om te zeggen.
Ik was gisteren niet bij de bespreking in de commissie. Blijkbaar is daar heel lang en uitgebreid gedebatteerd over de mogelijke privatisering. Ik zal daar op dit moment niet verder over tussenbeide komen. Maar ik weet dus dat er in de commissie heel uitgebreid gediscussieerd is over de vragen die hier gesteld zijn. Het zal niet lukken met dezelfde bravoure als die van collega Matheï, maar ik zal proberen een aantal zaken aan te halen dat door jullie vermeld is in de commissie en hier in de plenaire vergadering. Want uiteraard is het de bedoeling dat in de plenaire vergadering alle collega’s op de hoogte gesteld worden van hetgeen in de commissie gebeurd is. Ik doe dus een poging, collega’s, maar ik vermoed dat we op het einde van de discussie zullen uitkomen bij: let’s agree to disagree. Ik zal alleszins proberen.
Dit is, menen we alleszins vanuit de meerderheid, wel een stukje van de puzzel. Er is ook gezegd in de commissie, meen ik, dat uit de cijfers die we hebben opgevraagd, blijkt dat meer dan 50 % van de bewoners van Antwerpen niet de Belgische nationaliteit heeft. Dan moeten we niet ver kijken. Dan gaat het in Antwerpen over meer dan 20.000 Nederlanders. Dat is een hele grote groep die we op dit moment niet bereiken, omdat onze functies niet toegankelijk zijn voor personen die niet de Belgische nationaliteit hebben.
Ik was inderdaad ook bij de hoorzitting met de syndicale organisaties. Wij begrijpen uiteraard de bezorgdheden. Het feit dat onze functies toegankelijk worden gemaakt voor burgers van EU-lidstaten staat volgens ons los van de discussie over gezagsfuncties. Door deze nationaliteitsvoorwaarden in de wet te schrijven, blijft het nog steeds mogelijk, indien dat opportuun is, om de functies van penitentiair bewakingsassistent statutair aan te werven. Tijdens de hoorzitting kwam inderdaad naar boven dat de vakbonden daarover veel bezorgdheden hadden.
De EU-regelgeving en de rechtspraak voorzien dat functies met openbaar gezag kunnen worden voorbehouden aan de eigen onderdanen. Daarop worden echter ook uitzonderingen voorzien, indien dat voldoende verantwoord is. Wij menen dat dit hier inderdaad het geval is, gelet op de personeelstekorten en de overbevolking. Collega Matheï heeft dat in de commissie reeds toegelicht.
Waarnaar steeds verwezen wordt, is de functie van penitentiair bewakingsassistent en de vraag of die wel belast is met veiligheid en gezag, maar niet met de openbare veiligheid en openbaar gezag zoals voorzien in artikel 45 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Ik weet dat collega Dillen daar inderdaad bemerkingen bij heeft. Wij beweren dat een groot deel van de taken van een penitentiair bewakingsassistent verband houdt met het logistieke beheer van die instellingen. Dit initiatief staat bovendien los van het kerntakendebat dat binnen de regering loopt en van de tijdelijke inzet van private bewakingsagenten in de gevangenissen.
Over de selectieprocedures zijn ook een aantal vragen gesteld door collega’s. Tijdens de commissie is al gezegd dat burgers van EU-lidstaten aan dezelfde selectieprocedures en veiligheidsscreening worden onderworpen als kandidaten met de Belgische nationaliteit. Ook de taalvoorwaarden, zoals door collega Matheï werd toegelicht, moeten worden gerespecteerd. De controle daarvan gebeurt op basis van de taal van het diploma, of via een afzonderlijke taaltest indien het diploma in een andere taal werd behaald.
Wij weten dat dit niet de enige oplossing is om de krapte op de arbeidsmarkt aan te pakken en de functie aantrekkelijker te maken. Daarom verwees ik daarnet ook naar het stukje van de puzzel. Er zijn ook andere initiatieven genomen om de functie aantrekkelijker te maken. Concreet gaat het om afspraken die zijn gemaakt in het sociaal akkoord dat de minister op 9 januari met de vakbonden heeft gesloten. Daarover zijn in de hoorzitting ook verschillende vragen gesteld door collega’s, zoals collega De Wit.
Daarnaast zoekt de minister van Justitie samen met haar collega’s bevoegd voor Ambtenarenzaken voortdurend naar manieren om de selectieprocedures efficiënter te maken. Daar is ook al meerdere keren naar verwezen in de commissie, zodat die doorlooptijden worden ingekort zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit. Het is een oud zeer dat door een aantal collega’s is aangehaald. Ik zal nog bekijken wie er nog vragen heeft gesteld, want heel veel collega’s hebben grotendeels dezelfde vragen gesteld.
Ook is door een aantal collega’s verwezen naar de onderhandelingen met de vakbonden. Het betreft een wetsvoorstel van de meerderheid en ik besef dat het traject tijd heeft gekost. We zijn ons daar terdege van bewust, maar het blijft een wetsvoorstel van de meerderheid en bijgevolg is de wet van 1974 niet van toepassing. Dat is ook gezegd in de eerdere bespreking in de commissie, bij de behandeling van het amendement. Vandaar dat het Parlement niet gehouden is aan dergelijke formaliteiten. Tijdens de inleiding in de commissie heb ik ook gezegd dat de vakbonden al jaren vragen om maatregelen om de personeelskaders in te vullen en ervoor te zorgen dat we meer kandidaten kunnen aantrekken en de selectieprocedures efficiënter kunnen maken.
Collega’s, tot daar. Ik betreur uiteraard dat ik hoor dat collega’s van Vlaams Belang het wetsvoorstel niet zullen goedkeuren, terwijl zij dat bij de tweede lezing in de commissie wel hebben gedaan.
De voorzitter: Ik vermoed dat uw laatste zin aanleiding geeft tot een reactie van mevrouw Dillen.
16.06 Marijke Dillen (VB): Mijnheer de voorzitter, ik ga niet repliceren op de argumenten die collega Grillaert hier heeft uiteengezet, want ik neem het haar niet kwalijk.
Collega Grillaert, dit is niet uw dossier, maar het dossier van collega Matheï. Een deel van uw antwoord komt niet overeen met wat tijdens de bespreking ten gronde in de commissie is gezegd, onder andere met betrekking tot de uiteenzetting van collega Matheï over de invulling van het beroep van cipier en de hoofdzakelijk logistieke opdrachten. Daar ga ik verder niet op in.
Collega Grillaert, ik wil wel één opmerking maken. Ik moet mea culpa slaan – daar heb ik geen probleem mee – met betrekking tot de stemming. Op het ogenblik van de stemming kon ik door familiale omstandigheden niet aanwezig zijn. U weet dat ik een trouw lid ben van de commissie voor Justitie en dat ik steeds aanwezig tracht te zijn. Eén keer is het niet gelukt om aanwezig te zijn. Mijn goede fractieleider had via whatsapp gevraagd hoe ze moest stemmen, maar ik heb mij vergist met een ander voorstel. Daarom is er in de commissie verkeerd gestemd, door mijn foutief advies aan de fractieleider.
Ons standpunt, het standpunt van de partij, is steeds hetzelfde geweest. Dat is trouwens tijdens de eerste lezing ook heel duidelijk aan bod gekomen. Wij kunnen en zullen dit niet goedkeuren.
De voorzitter: Het is overigens niet verboden om ook in de plenaire vergadering verkeerd te stemmen.
Vraagt nog iemand het woord? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il encore la parole? (Non)
De algemene bespreking is gesloten.
La discussion générale est close.
Discussion des
articles
We vatten de bespreking van de artikelen
aan. De door de commissie aangenomen tekst geldt als basis voor de bespreking. (Rgt 85, 4) (1418/7)
Nous passons à la discussion des articles. Le
texte adopté par la commission sert de base à la discussion. (Rgt 85, 4) (1418/7)
Het wetsvoorstel telt 4 artikelen.
La
proposition de loi compte 4 articles.
Er werden geen amendementen ingediend.
Aucun amendement n'a été déposé.
De artikelen 1 tot 4 worden artikel per artikel aangenomen.
Les articles 1 à 4 sont adoptés article par article.
De bespreking van de artikelen is gesloten. De stemming over het geheel zal later plaatsvinden.
La discussion des articles est close. Le vote sur l'ensemble aura lieu ultérieurement.
17.01 Dimitri Legasse (PS): Monsieur le président, cela ne vous plaira peut-être pas, mais je regrette l'incident qui s'est produit tout à l'heure lorsqu'une question a été posée à propos de sujet de l'interpellation. Vous nous avez dit avoir été rassuré sur le contenu de la question par M. Piedboeuf, le chef de groupe du MR. Il ne devait pas s'agir du même sujet, mais cela a pourtant été le cas. Par ailleurs, je remercie Mme Matz qui a courtoisement évité de répondre à la partie de la question de M. Foret qui concernait l'interpellation qui est mienne aujourd'hui.
Madame Matz, la situation chez bpost est grave et j'espère que cela vous inquiète tout comme cela nous inquiète. Ce mouvement de grève en est à sa troisième semaine. Des millions de Belges sont privés de courriers importants, de factures, de plaques d'immatriculation, de colis, et j'en passe. Les travailleurs de bpost n'ont pourtant pas d'autre choix pour faire entendre leur voix, et c'est bien regrettable. Ils sont très inquiets et ont raison de l'être. Ils dénoncent un plan de transformation profonde du travail qui leur est imposé par la direction, et ce sans aucune négociation. Sur la table, on retrouve un décalage massif des horaires, une flexibilité totale, accrue et quotidienne, des déplacements beaucoup plus longs, et j'en passe.
Madame la ministre, ces changements vont bousculer la vie des facteurs, ces facteurs que vous disiez aimer il y a quelques mois encore. Et pourtant, ce qu'il se passe aujourd'hui est violent: des journées qui commencent plus tard, et se terminent beaucoup plus tard, des dizaines de kilomètres à parcourir en plus, une fatigue renforcée et une perte de repères. Tout cela entraînera des conséquences directes sur leur santé et sur leur vie. Quand je me suis présenté auprès d'eux pour essayer de mieux comprendre, ils m'ont expliqué qu'ils travaillaient à 4/5e, et que le jour de 4/5e qui était fixé ne le serait plus, et que dorénavant, ce jour deviendrait aléatoire de semaine en semaine. Ils seraient parfois prévenus une semaine, voire seulement quelques jours à l'avance. De même, s'ils arrivent à leur bureau d'attache, s'il n'y a pas de volume suffisant pour une tournée, ils devront donc aller – selon ce qui leur est présenté ou ce qu'ils en comprennent – à quelques kilomètres, sans qu'il n'y ait de véritable compensation pour prendre un autre service, qui n'est forcément pas le leur.
Madame la ministre, c'est une vision d'entreprise qui est proposée, mais une vision qui se concrétise finalement par une attaque de leurs simples droits, comme leur droit de commencer à une heure relativement fixe avec un titulariat et une tournée fixe, sans qu'on ne puisse changer cela du jour au lendemain, la veille ou l'avant-veille. La seule chose qui est proposée aux travailleurs, c'est de la flexibilité, de la flexibilité géographique, de la flexibilité d'horaires, de la flexibilité de prestations, de la flexibilité du nombre de travailleurs alignés par jour et par bureau.
Je comprends l'inquiétude des travailleurs. Tous les citoyens ne la comprennent pas, mais il y va de leur santé. Je comprends les organisations syndicales qui exigent que de tels changements soient à tout le moins négociés, discutés, et qu'il y ait un accompagnement pour la mise en place de ces mesures.
Vous rendez-vous compte de la réalité de la vie des facteurs dans les zones rurales, madame la ministre? Ils vont devoir faire des dizaines de kilomètres en plus tous les jours. Et ceci n'est pas un débat communautaire, comme d'aucuns essayent de le faire croire. C'est une réalité de terrain. Le Sud du pays est effectivement plus rural et structuré géographiquement autrement que ne l'est le Nord. Cela fait des mois que les syndicats vous alertent, nous alertent, des mois qu'ils alertent sur de très fortes réductions de personnel également prévues d'ici 2029.
Soyons clairs, madame la ministre, nous sommes à un tournant pour l'entreprise publique. Personne ne nie le contexte de baisse structurelle du volume du courrier et la forte croissance des colis. Personne. Tout le monde sait que cela implique une certaine adaptation dans l'entreprise, et les organisations syndicales l'ont rappelé également à de nombreuses reprises.
Mais cela demande un cadre. Cela ne peut se faire par un passage en force. Pendant trois semaines, le patron de bpost a même refusé de rencontrer les permanents syndicaux. Ils se parlaient par contacts interposés, le cas échant, par messager, et encore. Madame la ministre, trouvez-vous cela normal? Est-ce votre vision de la négociation syndicale?
Madame la ministre, dans votre note de politique générale, vous nous aviez promis que vous alliez assurer un suivi attentif des orientations stratégiques de cette entreprise, et que vous alliez maintenir un dialogue régulier avec la direction. Votre méthode ne fonctionne manifestement pas. Cela dure depuis trois semaines, et vous en portez également une responsabilité, me semble-t-il.
Par contre, la modernisation de bpost – et là nous sommes d'accord – est nécessaire, mais elle ne peut se faire contre le personnel ni sans le personnel. Une entreprise publique ne peut demander toujours plus de flexibilité, toujours plus de sacrifices, tout en réduisant l'emploi et en affaiblissant les conditions de travail. Madame la ministre, au risque de me répéter, c'est votre responsabilité. Vous êtes la ministre de tutelle et, encore une fois, on s'interroge sur votre rôle réel au sein de ce gouvernement.
L'État est l’actionnaire majoritaire. Ce n'est pas seulement un État comptable qui veille à la comptabilité de la société. Ce n’est pas seulement s'occuper des comptes, mais assumer une responsabilité sociétale, une responsabilité sociale. C'est veiller à garantir le droit des travailleurs et le maintien du service fourni par l'entreprise publique postale à la population, en particulier dans les zones rurales.
Votre gouvernement doit poser des balises claires en termes d'emploi et de service rendu à la population. Merci donc de bien vouloir garantir que la transformation de bpost ne se fasse pas au détriment de la santé et de la vie privée du personnel et que les réformes soient conditionnées à de véritables compensations et négociations avec les syndicats.
À ce stade, vous n'avez, me semble-t-il, rien fait; mais peut-être allez-vous me dire le contraire.
Ces décisions s'insèrent dans le projet de votre gouvernement. Ce projet, ce sont des économies sur le dos des travailleurs, sur le dos des entreprises publiques, sur la fonction publique. C'est une flexibilisation à outrance.
La SNCB doit faire 675 millions d'économies, Belfius doit vendre des parts. La Régie des Bâtiments doit faire 250 millions d'économies. Les fonctionnaires sont constamment attaqués.
Tout cela, c'est votre responsabilité. Avec ce gouvernement, il y aura demain moins de service pour les citoyens et moins de proximité. Pour nous, socialistes, ce n'est pas acceptable.
C’est la même chose pour bpost. Vous avez décidé de réaliser – si je ne m'abuse – 50 millions d'euros d'économies par an sur le prochain contrat de gestion. Ce sont donc autant de services de proximité qui sont mis en péril par ces nouvelles économies.
Il est temps de reprendre le dialogue et de négocier. Au final, quand ça bloque, et nous le constatons, ce sont tous les travailleurs, mais aussi tous les citoyens qui trinquent. Ce sont les travailleurs et les citoyens qui paient la facture.
Madame la ministre, avez-vous pleinement mesuré les impacts humains et sociaux de la réorganisation proposée par la direction de cette entreprise publique? Avec cette réorganisation qui concentre la charge de travail, ne sommes-nous pas en face d'un plan social qui ne porte pas son nom?
Vous nous avez affirmé que le dialogue social était essentiel. Comment les représentants des travailleurs ont-ils été effectivement associés à ce plan de réorganisation?
Enfin, que comptez-vous réellement faire pour sortir de cette impasse? Je vous remercie, madame la ministre.
17.02 Farah Jacquet (PVDA-PTB): Madame la ministre, sous le nom très consensuel de Transformation 2026-2027, bpost prépare en réalité une réorganisation massive des horaires de travail qui va toucher des milliers de travailleurs.
Dans des documents internes, la direction parle d'optimisation. Sur le terrain, les travailleuses et les travailleurs, eux, parlent surtout de désorganisation de la vie privée. Parce que, oui, changer totalement les horaires de travail sans savoir à l'avance combien d'heures on travaillera, changer du jour au lendemain le lieu où on doit aller bosser à parfois plus de 30 km de son domicile et subir une pression toujours plus forte parce que les effectifs diminuent, contrairement à la sous-traitance qui augmente, c'est la réalité que la direction de bpost veut imposer aux travailleurs.
Les horaires décalés concernent la majorité du personnel. Avec des débuts de service après 9 h au lieu de 6-7 h et des fins de journée qui vont se prolonger bien au-delà de 17-18 h voire plus tard, c'est toute la vie des postiers que la direction veut chambouler, sans véritable compensation, sans laisser le choix aux travailleurs. Alors qu'ils ont déjà totalement organisé leur vie sur la base de leurs horaires actuels, on leur annonce maintenant qu'il faudra tout changer du jour au lendemain. Cela fait des années qu'ils subissent des restructurations à la hausse de leur charge de travail. Ce n'est pas tenable sur du long terme.
Les syndicats expliquent que ce plan de transformation va avoir un impact sur la vie privée et sur la santé des travailleurs parce que, oui, ces horaires décalés vont toucher des parents isolés, des travailleurs qui ont déjà un certain âge, des personnes dépendantes des horaires scolaires ou des transports publics.
Les travailleurs que j'ai vus sur le piquet de grève m'ont fait part de leurs inquiétudes et je reprendrai ici quelques témoignages. "En tant que maman divorcée, cela va devenir très compliqué. Les activités extrascolaires des enfants commencent à 17 h 30 et je ne vais pas avoir d'autre choix que de les désinscrire." Alors, vous me direz qu'il y a les grands-parents. Mais, non, vu que le gouvernement ne les laisse plus partir à la pension à un âge décent. Un autre postier, Patrick, me disait: "Avec ce plan de transformation, demain, on va me dire le jour même quand j'arrive au bureau qu'il n'y a rien pour moi aujourd'hui, que je peux rentrer, soit faire 4 h ou soit faire 10 h de travail." Comment voulez-vous que les gens organisent leur vie dans ces cas-là? Ce n'est pas possible. On m'a aussi dit: "Aujourd'hui, je connais mes tournées, les gens, leurs habitudes. Demain, on peut m'envoyer dans une autre ville. Je vais perdre du temps, faire des erreurs et ce seront finalement les gens qui seront pénalisés." Et, pour avoir fait une petite tournée, je peux confirmer que les gens connaissent leur postier. Ils ont besoin de cela. Ceux qui attendent des colis aiment bien leur postier. Ils ont leurs habitudes.
Les craintes des facteurs sont plus que légitimes, d'autant plus que, dans les plans de la direction, aucune étude d'impact de la pénibilité n'a été faite. Il n'y a aucune garantie concrète sur le respect de l'équilibre entre vie privée et vie professionnelle. La direction parle de chiffres, de volumes, de productivité, mais où sont les travailleurs dans cette équation?
Les travailleurs et les travailleuses de bpost n'acceptent pas ce plan. Dans tous les coins du pays, ils se mobilisent pour exiger qu'au moins, on les écoute et, surtout, qu'on les entende. Parce que, oui, madame la ministre, travailler dans des conditions pareilles, ne va pas aider. J'entends par-là qu'elles vont rendre les travailleurs malades, cela n'a pas de sens.
C'est la direction qui est responsable des retards actuels des colis et des lettres. Comment se fait-il que, la semaine dernière, le CEO qui devait les entendre a finalement choisi de ne pas le faire? Quand la maison brûle, il n'y a personne. Ça non plus, ça ne va pas!
Madame la ministre, vous devez agir et hausser le ton face à cette direction qui s'entête dans son plan. Les gens attendent de vous que vous défendiez le service public.
Madame la ministre, avez-vous validé cette réorganisation des horaires telle qu’elle est prévue aujourd’hui? Quelles garanties concrètes pouvez-vous donner aux travailleurs pour que ces décalages horaires ne dégradent ni leur santé ni leur vie familiale? Pourquoi aucun test social sérieux n’est-il prévu avant un déploiement national aussi massif? Allez-vous imposer à bpost un véritable dialogue social incluant des limites claires à la flexibilité et au travail tardif? Enfin, faut-il comprendre, une fois de plus, que les travailleurs paieront l’addition d’une stratégie dictée uniquement par le marché des colis?
17.03 Vanessa Matz, ministre: Monsieur Legasse, permettez-moi d’abord de vous demander si vous n’êtes pas gêné d’avoir tenu de tels propos. Soit vous êtes complètement déconnecté de la réalité, soit vous n’avez pas de smartphone, vous ne suivez absolument pas l’actualité et vous ne savez rien de ce qui se passe.
C’est franchement honteux d’agiter des peurs et de diffuser des faussetés comme vous venez de le faire en affirmant: "Vous ne faites rien, vous êtes dans votre divan et vous attendez que ça passe." C’est être totalement déconnecté de la réalité, complètement!
Je pense que, dans cette Assemblée, tout le monde sait que depuis le premier jour du conflit, je m’active dans tous les sens, auprès des organisations syndicales comme auprès de la direction. Je n’en finis pas de les convoquer, d’essayer de trouver des solutions et des rapprochements.
Ce n’est pas ainsi que l’on gagne. Ce n’est pas en agitant des slogans et des faussetés. Je trouve cela franchement très décevant. La situation est évidemment complexe, je ne dis pas le contraire. En revanche, affirmer que je resterais dans mon divan en attendant que cela passe, que je n’entendrais pas les travailleurs ni leurs préoccupations, cela me met profondément en colère, et vous savez que c’est rare.
bpost, c’est 5,8 millions d’envois de courrier par jour. C'est plus d’un demi-million de colis distribués quotidiennement. Ce sont 26 000 collaborateurs qui assurent ce travail colossal et indispensable pour l’ensemble de la population, pour les services publics et pour les entreprises. Cela montre à quel point la mission de bpost est fondamentale. Elle est au cœur du quotidien de millions de Belges.
Il est évident que j’accorde une attention particulière à l’ensemble du personnel de bpost et à son bien-être, tout comme au développement de l’entreprise. J’y accorde d’autant plus d’importance que la qualité et la continuité de ces services sont essentielles pour maintenir le lien de confiance entre les citoyens et l’État. Or, ce lien de confiance est aujourd’hui particulièrement fragilisé. Ce conflit, qui dure depuis près de trois semaines, a des conséquences importantes, tant pour bpost que pour les citoyens et les entreprises qui dépendent de ces services postaux. Chacun, dans son rôle, doit veiller à ne pas éroder ce lien de confiance. bpost, dans la manière de mener sa transformation; les syndicats, dans la manière d’exprimer leurs revendications; vous, dans votre responsabilité de contrôle parlementaire; et moi, dans l’exercice de mon rôle de tutelle. Cette responsabilité partagée nous appelle chacun à faire preuve d’écoute, de lucidité et de nuance. Pas de naïveté, pas de conservatisme et surtout pas de simplisme.
Je reste à l’écoute, comme je l’ai été depuis le début de la grève. Je comprends les inquiétudes exprimées par les travailleurs et les organisations syndicales concernant les évolutions envisagées au sein de l’entreprise.
Ces préoccupations portent notamment sur l’organisation du travail, sur les conditions de travail et sur la conciliation entre vie professionnelle et vie privée.
Dans le même temps, il faut être réaliste et rappeler que bpost fait face à des évolutions structurelles importantes. La baisse continue du volume de courrier et la croissance du segment des colis imposent à l’entreprise d’adapter son organisation et ses modes de fonctionnement dans un environnement fortement concurrentiel. Ces transformations ne sont pas propres à la Belgique, elles concernent l’ensemble du secteur postal en Europe. Le développement de l’entreprise suppose donc une capacité d’adaptation afin de garantir ses activités, des emplois de qualité et de maintenir des services de qualité pour nos citoyens.
Depuis mon entrée en fonction, j’ai défendu le fait que ces transformations sont nécessaires et qu’elles doivent impérativement s’inscrire dans le cadre d’un dialogue social solide et constructif. Le dialogue social est la pierre angulaire du bon fonctionnement d’une entreprise publique. Depuis le début de ce conflit, j’ai pris l’initiative de rencontrer à plusieurs reprises les organisations syndicales ainsi que la direction, afin de rapprocher les positions. Malgré ces efforts, force est de constater que les discussions entre les organisations syndicales et la direction n’ont pas permis, à ce stade, d’aboutir à une solution.
Face à cette situation, j’ai pris l’initiative de solliciter le SPF Emploi afin de désigner rapidement des conciliateurs sociaux pour relancer le dialogue. Deux conciliateurs du SPF Emploi ont été désignés depuis mardi soir pour accompagner les parties et faciliter la recherche d’une solution. Les conciliateurs sociaux sont des personnes neutres, habilitées à la concertation sociale, dont l’objectif est de ramener les différents acteurs autour de la table, à savoir la direction et les syndicats, afin de trouver des solutions équilibrées. Je ne commenterai pas davantage les discussions en cours afin de donner toutes les chances à la conciliation d’aboutir rapidement.
Il est aujourd'hui essentiel qu'une issue puisse être trouvée dans l'intérêt de l'ensemble des citoyens et des travailleurs de bpost, mais aussi de l'entreprise – et c'est en bonne voie.
Je mesure pleinement, ainsi que la direction, combien les évolutions liées à la transformation peuvent avoir des impacts très concrets sur la vie quotidienne des travailleurs. Pour celles et ceux qui ont organisé leur vie autour de leurs horaires actuels, qu'il s'agisse de la garde d'enfants, de l'organisation familiale ou de l'exercice d'un flexi-job, ces changements peuvent représenter une réelle difficulté. C'est précisément pour cette raison qu'un accompagnement adéquat est nécessaire. Dans le même temps, il convient de rappeler que bpost fait face à des évolutions structurelles importantes, et les syndicats en sont évidemment très conscients.
Il n'a jamais été question d'un plan social. Prétendre le contraire participe à éroder le lien de confiance. Dans cette transformation, il est important que chacun et chacune puisse trouver sa place et se sentir respecté.
Le rôle des autorités publiques est de veiller à ce que ce dialogue se déroule dans les meilleures conditions et je m'y emploie à chaque instant. C'est précisément ce que j'ai soutenu en sollicitant la désignation de conciliateurs sociaux pour réunir les partis.
La sortie de crise, que j'espère très rapide, est une urgence absolue. Il faut mettre tous les moyens en place pour favoriser l'émergence d'une solution équilibrée, à savoir une solution qui tienne compte à la fois des impératifs de transformation de l'entreprise et des attentes légitimes des travailleurs concernant leurs conditions de travail. La continuité et la qualité du service doivent guider l'ensemble des décisions prises dans l'intérêt de l'entreprise, de ses travailleurs et des citoyens.
bpost est une entreprise qui touche toute la population, parce que nous avons tous une histoire avec bpost. Depuis des générations et des générations, ce sont des milliers de collaborateurs et des milliers de rencontres uniques avec des factrices et des facteurs, ces hommes et ces femmes qui font immanquablement partie de nos vies, dans l'ombre ou dans la lumière. Ils méritent que nous les respections tous.
Je resterai pleinement attentive à l'évolution de la situation et continuerai à exercer mon rôle pour favoriser un dialogue social constructif et responsable et aboutir à des solutions dans l'intérêt de l'entreprise, de ses travailleurs et des citoyens.
17.04 Dimitri Legasse (PS): Madame Matz, votre colère témoigne d'une forme d'impuissance. Vous vous activez, nous dites-vous, et cela ne marche pas. Quels sont les résultats de vos actions? Deux conciliateurs ont été désignés après deux semaines de grève. On ne vous demande pas de commenter, madame Matz, on vous demande des résultats. Ce n'est pas une obligation de moyens, c'est une obligation de résultats. Votre colère, vous devriez la diriger contre la direction ou du moins contre certaines de ses attitudes, notamment la manière dont elle a agi jusqu'à aujourd'hui.
Ce nivellement par le bas des conditions de travail et le fait de se calquer sur certaines sociétés que je ne nommerai pas, ce n'est pas la fonction publique, ce n'est pas l'objectif et ce n'est pas faire société comme nous l'entendons. Je suis navré de vous dire que votre démarche, c'est échec et Matz!
17.05 Farah Jacquet (PVDA-PTB): Madame la ministre, je vous remercie pour vos éléments de réponse, mais face à une direction qui est aussi arrogante et qui impose des choses sans connaître les métiers du terrain, qui fait du chantage contre les grévistes – puisqu'elle a menacé de diminuer les investissements dans les régions où la grève est très bien suivie –, je pense que les travailleurs attendent de vous des gestes forts et une attitude plus stricte vis-à-vis de la direction. Des gestes forts sont d'autant plus attendus vu que le plan de transformation s'ajoute à des années de restructuration, de réorganisation des tournées et d'une pression au travail toujours plus forte.
À nouveau, je vais relayer quelques témoignages afin que l'on se rende bien compte de la réalité du terrain. Un facteur me disait: "Ils ont déjà réorganisé les tournées à plusieurs reprises. Pour certains, cela passe de 850 maisons à 1 200 maisons. Le timing est évidemment fliqué avec des traqueurs: si une tournée dure plus longtemps que prévu, nous avons une remarque et le temps supplémentaire n'est pas payé. En revanche, si notre tournée est moins longue, nous devons travailler une à deux heures supplémentaires un jour où il manque du personnel. C'est évidemment au bon vouloir de la direction."
Un autre témoignage disait: "Aujourd'hui, j'ai reçu un message WhatsApp de mon team leader pour un entretien sur l'absentéisme. Cette année, j'ai été malade deux fois pendant deux jours. Il me menace déjà de sanctions."
C'est un climat de travail qui est toxique, et cela va trop loin. Il y en a un qui dit qu'il n'a jamais vécu cela en 32 ans chez bpost. Il demande si après cela, il doit encore rester motivé.
À côté de cela, les travailleurs dénoncent qu'ils n'ont pas le temps de prendre des pauses dans leur tournée, parce qu'il y a déjà une flexibilité à outrance, avec des changements de dernière minute, et qu'il n'y a pas d'adaptation du travail à la pénibilité, comme pour les colis de plus de 20 kilos.
À cela s'ajoutent également les attaques du gouvernement, avec la suppression des primes de nuit pour les nouvelles embauches, alors que ce gouvernement prétend défendre le pouvoir d'achat des travailleurs. Nous y reviendrons plus tard.
Par contre, pour le pouvoir d'achat du CEO, il n'y a pas de souci. Chris Peeters rend malade ses travailleurs, mais l'an dernier, son salaire a encore augmenté pour atteindre 1,2 million d'euros.
Vous vous en doutez, ce nouveau plan de transformation, c'est la goutte de trop.
Vous dites que bpost est une entreprise autonome, qui se trouve dans un contexte ultra-concurrentiel. J'entends qu'il faut aussi transformer. Oui, mais qui a décidé que l'État aurait moins de pouvoir de décision dans ses entreprises publiques? C'est l'ensemble des partis traditionnels. Qui a décidé de tout ouvrir à la concurrence? C'est l'ensemble des partis traditionnels.
Prenons l'énergie, par exemple. Il y a quelques semaines, je me rappelle qu’un député du MR s’est plaint ici parce qu'ENGIE dictait notre politique énergétique. C'est vrai, mais qui en est à l'origine? C'est cela, la question.
C'est la même chose avec Amazon et compagnie. Ce sont les mêmes qui décident de libéraliser, les mêmes qui décident de privatiser; et après, on s'étonne d’être cadenassés et soumis aux diktats de grandes multinationales.
Nous vous demandons, madame la ministre, d’être intransigeante avec la direction de bpost qui pense pouvoir chambouler la vie de famille des gens en modifiant des chiffres sur un tableau Excel. Imposez à la direction de tenir compte des demandes des représentants syndicaux et d’écouter les travailleurs.
Ce qui se passe est très grave. Je me demande même jusqu'où cela va aller; parce qu'à un moment donné, ce n'est plus possible. C’est pour cette raison que nous avons préparé une motion de recommandation. Je vous remercie.
17.06 Benoît Piedboeuf (MR): Monsieur le président, j'ai évidemment écouté avec attention les interpellations qui viennent d'avoir lieu et M. Legasse a cité mon nom. Ce n'est pas moi qui suis intervenu, mais peu importe. Je couvre totalement mon groupe parce que la démonstration a été faite qu'on n'était absolument pas sur le même sujet. Ce n'est pas parce que le nom de bpost a été mentionné que nous aurions dû nous joindre à une interpellation. Nous n'avions pas envie d'interpeller la ministre qui fait bien son travail. Nous voulions simplement signaler que par rapport à la clientèle, un service minimum, c'est vraiment le minimum.
17.07 Aurore Tourneur (Les Engagés): Monsieur le président, je pense que le travail de Mme la ministre va porter ses fruits et je voudrais être un peu plus vieille de quelques heures ou de quelques jours pour voir ce que cela donnera. Je dépose donc une motion pure et simple et je vous demande son traitement en urgence. Merci.
17.08 Pierre-Yves Dermagne (PS): Monsieur le président, je veux soutenir les propos qui ont été ceux de notre collègue Legasse par rapport à la manière dont les questions d'actualité et les interpellations ont été gérées. Et pas par vous, monsieur le président. Je pense que vous avez été induit en erreur par certains engagements qui avaient été pris.
Enfin, je veux vous dire que quand des chefs de groupe doivent monter au créneau pour défendre une ministre, c'est qu'elle est vraiment en difficulté.
Motions
De voorzitter: Tot besluit van deze bespreking werden volgende moties ingediend.
En conclusion de cette discussion, les motions suivantes ont été déposées.
Een eerste motie van aanbeveling werd ingediend door de heer Dimitri Legasse en luidt als volgt:
"De
Kamer,
gehoord
de interpellaties van de heer Dimitri Legasse en
mevrouw Farah Jacquet
en het
antwoord van de minister van Modernisering van de Overheid, belast met
Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, het Gebouwenbeheer van de Staat,
Digitalisering en Wetenschapsbeleid,
vraagt de regering
- het behoud van de werkgelegenheid bij het overheidsbedrijf bpost te garanderen;
- te garanderen dat elk plan voor de transformatie van bpost in overleg met de werknemers van het overheidsbedrijf tot stand komt. Dat vereist dat er echte onderhandelingen met de vakbondsorganisaties plaatsvinden, dat er compensaties ingevoerd worden volgens een evenwichtige logica en dat er in een reële begeleiding voorzien wordt;
- te garanderen dat bpost een overheidsbedrijf blijft door de verkoop van aandelen van het overheidsbedrijf die in handen zijn van SFPIM uit te sluiten;
- de door de regering gevraagde drastische besparingen op de overheidsbedrijven en het openbaar ambt te schrappen;
- een daadwerkelijke follow-up van de strategische koers voor de overheidsbedrijven te organiseren, teneinde het behoud van de openbare dienstverlening aan de bevolking en van de maatschappelijke verantwoordelijkheid die eigen is aan elk overheidsbedrijf te garanderen;
- een achtste beheerscontract met bpost te sluiten, waarin er op zijn minst gegarandeerd wordt dat er in elke van de 589 op 1 januari 2016 bestaande gemeenten ten minste één postkantoor blijft bestaan, waarbij het operationele personeel hiervoor aangesteld wordt; dat er minimaal 1.300 postale servicepunten behouden blijven waar op zijn minst de basisdiensten aangeboden worden; en dat alle op 1 januari 2026 bestaande geldautomaten in postkantoren behouden blijven (waarbij die automaten gedurende de volledige looptijd van het beheerscontract operationeel moeten blijven);
- de in het kader van het volgende beheerscontract gevraagde besparingen te schrappen en voldoende budgettaire middelen te waarborgen om de kosten van bpost voor de uitvoering van de in die overeenkomst vastgestelde postdiensten van algemeen economisch belang te dekken;
- een nieuw charter voor maatschappelijk verantwoord ondernemen uit te werken opdat bpost rekening zou houden met de milieu-impact van zijn activiteiten, met garanties voor een goed personeelsbeheer (de instandhouding van de sociale dialoog, de garantie van aanvaardbare arbeidsomstandigheden, een billijke verloning en een passende bescherming in geval van ziekte of arbeidsongeschiktheid) en met de inachtneming van diversiteit en inclusie in de beleidsbeslissingen van het bedrijf;
- de toegankelijkheid van alle postkantoren van het land te verbeteren voor personen met een handicap;
- het behoud van de universele postdienst te garanderen, aangezien bpost tot 31 december 2028 door de Belgische Staat aangewezen werd als universele dienstverlener;
- erover te waken dat de ontwikkeling van bpost-dochtermaatschappijen in het buitenland niet ten koste gaat van de werkgelegenheid, de openbare dienstverlening en de noodzakelijke investeringen in België."
Une première motion de recommandation a été déposée par M. Dimitri Legasse et est libellée comme suit:
"La Chambre,
ayant entendu les interpellations de M. Dimitri Legasse et Mme Farah Jacquet
et la réponse de la ministre de l'Action et de la Modernisation publiques, chargée des Entreprises publiques, de la Fonction publique, de la Gestion immobilière de l'État, du Numérique et de la Politique scientifique,
demande au gouvernement
- de garantir le maintien de l’emploi dans l’entreprise publique bpost;
- de garantir que tout plan de transformation de bpost se fasse en concertation avec les travailleurs de l’entreprise publique. Cela exige à la fois une réelle négociation avec les organisations syndicales, la mise en place de compensations dans une logique équilibrée et un réel accompagnement;
- de garantir le caractère public de bpost, en excluant toute vente de parts de l’entreprise publique détenues par la SFPI;
- de supprimer les économies massives demandées par le gouvernement sur les entreprises publiques et la fonction publique;
- de mettre en place un réel suivi des orientations stratégiques des entreprises publiques, pour garantir le maintien des services publics rendus à la population et la responsabilité sociale inhérente à toute entreprise publique;
- de mettre en place un huitième contrat de gestion de bpost qui a minima garantisse le maintien d’au moins un bureau de poste dans chacune des 589 communes existantes au 1er janvier 2016 en y affectant du personnel opérationnel, le maintien d’au moins 1 300 points de service postal offrant au minimum les services de base et le maintien de l’ensemble des distributeurs à billets existants au 1er janvier 2026 dans les bureaux de poste (en maintenant ceux-ci opérationnels durant toute la durée du contrat de gestion);
- de supprimer les économies demandées sur le prochain contrat de gestion et de garantir un budget suffisant pour couvrir les coûts encourus par bpost pour l’exécution des services d’intérêt économique définis dans ce contrat;
- de définir une nouvelle charte de responsabilité sociétale afin que bpost tienne compte à la fois de l’impact environnemental de ses activités, de garanties pour la bonne gestion du personnel (avec le maintien du dialogue social, la garantie de conditions de travail acceptables, une rémunération équitable et une protection adéquate en cas de maladie ou d’invalidité) et de la dimension diversité et inclusion dans les politiques de l’entreprise;
- d’améliorer l’accessibilité pour les personnes en situation de handicap à tous les bureaux de poste du pays;
- de garantir le maintien du service postal universel, bpost ayant été désigné par l’État belge comme prestataire universel jusqu’au 31 décembre 2028;
- de veiller à ce que le développement des filiales à l’étranger de bpost ne se fasse au détriment de l’emploi, du service public et des investissements nécessaires en Belgique."
Een tweede motie van aanbeveling werd ingediend door mevrouw Farah Jacquet en luidt als volgt:
"De
Kamer,
gehoord
de interpellaties van de heer Dimitri Legasse en
mevrouw Farah Jacquet
en het
antwoord van de minister van Modernisering van de Overheid, belast met
Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, het Gebouwenbeheer van de Staat,
Digitalisering en Wetenschapsbeleid,
- overwegende dat dit plan met name voorziet in een aanzienlijke verschuiving van de werktijden voor een groot deel van het personeel;
- overwegende dat deze wijzigingen grote gevolgen dreigen te hebben voor het evenwicht tussen privé- en beroepsleven, voor de gezondheid van de werknemers en voor de organisatie van het gezinsleven van duizenden personeelsleden;
- overwegende dat er geen enkele grondige sociale-impactanalyse werd voorgelegd in verband met de gevolgen van deze herziening op de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden;
- overwegende dat de snelle en algemene invoering van deze hervorming tot grote bezorgdheid leidt bij de personeelsleden van bpost en hun vertegenwoordigers;
- overwegende dat de openbare postdienst stoelt op de dagelijkse inzet van deze werknemers en dat een structurele hervorming doorgevoerd moet worden met inachtneming van de sociale dialoog en de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden;
vraagt de regering
- erop toe te zien dat er een echte sociale dialoog gevoerd wordt met de representatieve vakbondsorganisaties over de herziening van de werktijden bij bpost en dat er geen enkele wijziging doorgevoerd wordt zonder hun instemming;
- bpost te vragen een volledige sociale-impactanalyse uit te voeren in verband met de gevolgen van de wijzigingen van de werktijden op de gezondheid, de werklast en het evenwicht tussen privé- en beroepsleven van de werknemers;
- te waarborgen dat de voorgenomen hervormingen niet leiden tot een verslechtering van de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden en evenmin tot extreem flexibele werktijden;
- erop toe te zien dat de ontwikkeling van de activiteiten van bpost strookt met de rol van openbaredienstverlener van het bedrijf, met de kwaliteit van de dienstverlening aan de klanten en met de rechten van de werknemers van het bedrijf."
Une deuxième motion de recommandation a été déposée par Mme Farah Jacquet et est libellée comme suit:
"La Chambre,
ayant entendu les interpellations de M. Dimitri Legasse et Mme Farah Jacquet
et la réponse de la ministre de l'Action et de la Modernisation publiques, chargée des Entreprises publiques, de la Fonction publique, de la Gestion immobilière de l'État, du Numérique et de la Politique scientifique,
- considérant que ce plan prévoit notamment un décalage important des horaires de travail pour une grande partie du personnel;
- considérant que ces modifications risquent d’avoir des conséquences importantes sur l’équilibre entre vie privée et vie professionnelle, sur la santé des travailleurs et sur l’organisation familiale de milliers d’employés;
- considérant qu’aucune étude d’impact social approfondie n’a été présentée concernant les effets de cette réorganisation sur les conditions de travail;
- considérant que la mise en œuvre rapide et généralisée de cette réforme suscite une vive inquiétude parmi les travailleuses et travailleurs de bpost et leurs représentants;
- considérant que le service public postal repose sur l’engagement quotidien de ces travailleurs et que toute réforme structurelle doit se faire dans le respect du dialogue social et des conditions de travail;
demande au gouvernement
- de veiller à ce que toute réorganisation des horaires de travail à bpost fasse l’objet d’un véritable dialogue social avec les organisations syndicales représentatives et qu’aucun changement n’ait lieu sans leur accord;
- de demander à bpost de réaliser une étude d’impact social complète sur les conséquences des modifications d’horaires sur la santé, la charge de travail et l’équilibre entre vie privée et vie professionnelle des travailleurs;
- de garantir que les réformes envisagées ne conduisent pas à une dégradation des conditions de travail ni à une flexibilisation excessive des horaires;
- de veiller à ce que le développement des activités de bpost s’inscrive dans le respect du rôle de service public de l’entreprise, de la qualité du service aux usagers et des droits de ses travailleurs."
Een eenvoudige motie werd ingediend door de heren Axel Ronse, Benoît Piedboeuf, Oskar Seuntjens en de dames Aurore Tourneur en Nawal Farih.
Une motion pure et simple a été déposée par
MM. Axel Ronse, Benoît Piedboeuf, Oskar Seuntjens et Mmes Aurore Tourneur
et Nawal Farih.
Aangezien de urgentie voor de eenvoudige
motie werd gevraagd, stel ik voor dat de Kamer zich straks over deze moties
uitspreekt. (art. 140, nr. 6,
tweede lid, Rgt.)
Étant donné que l'urgence de la motion pure et
simple a été demandée, je propose que la Chambre se prononce sur ces motions
tout à l'heure. (art. 140, n° 6,
deuxième alinéa, Rgt.)
Geen bezwaar? (Nee)
Aldus zal geschieden.
Pas d'observation? (Non)
Il en sera ainsi.
De bespreking is gesloten.
La
discussion est close.
De regering heeft de urgentieverklaring gevraagd met toepassing van artikel 51 van het Reglement, bij de indiening van wetsontwerp houdende diverse dringende bepalingen inzake sociale zaken (nr. 1472/1).
Le gouvernement a demandé l'urgence
conformément à l'article 51 du Règlement lors du dépôt du projet de loi portant des dispositions
diverses urgentes en matière sociale (n° 1472/1).
Ik geef
het woord aan de regering om de vraag tot urgentieverklaring toe te lichten.
Je passe la parole au gouvernement pour développer la demande d'urgence.
18.01 Vanessa Matz, ministre: Effectivement, monsieur le président, le gouvernement, plus précisément le ministre Vandenbroucke, a demandé l’urgence, conformément à l’article 51 du Règlement, lors du dépôt du projet de loi portant des dispositions diverses urgentes en matière sociale, n° 1472/1.
Au cours des six premiers mois d’incapacité de travail, le montant de l’indemnité d'incapacité de travail est généralement aligné sur celui de l’allocation de chômage. En raison de la réforme de l’assurance-chômage à partir du 1er janvier 2026, qui limite les allocations dans le temps, une adaptation urgente de la réglementation est nécessaire afin de définir les modalités d’application de cette règle d’alignement.
En outre, le projet de loi fournit une base légale au financement alternatif des soins de santé, qui repose actuellement sur une base annuelle en vertu d'un arrêté royal pris au cours de l’année concernée. Afin de remédier aux problèmes temporaires de trésorerie qui en découlent, il est prévu de passer, comme pour l’adaptation d’équilibre, à un régime d’avances. Ceci permettra d’éviter les flux financiers imprévisibles, les déficits temporaires ou encore les coûts supplémentaires tels que les charges d’intérêt élevées. De cette manière, le projet de loi assure également la continuité et la stabilité financière de la sécurité sociale, qui doivent être garanties dans les plus brefs délais.
De voorzitter: Ik stel u voor om ons over
deze vraag uit te spreken.
Je vous propose de nous prononcer sur cette demande.
De urgentie
wordt aangenomen bij zitten en opstaan.
L'urgence est adoptée
par assis et levé.
In de laatst rondgedeelde agenda komt een lijst van voorstellen voor waarvan de inoverwegingneming is gevraagd.
Vous avez pris connaissance dans l'ordre du jour qui vous a été distribué de la liste des propositions dont la prise en considération est demandée.
Indien er geen bezwaar is, beschouw ik de inoverwegingneming van deze voorstellen als aangenomen. Overeenkomstig het Reglement worden die voorstellen naar de bevoegde commissies verzonden.
S'il n'y a pas d'observations à ce sujet, je considère la prise en considération de ces propositions comme acquise. Je renvoie les propositions aux commissions compétentes conformément au Règlement.
Geen bezwaar? (Nee)
Aldus zal geschieden.
Pas d'observation? (Non)
Il en sera ainsi.
Pairages
Collega’s, alvorens we overgaan tot de naamstemmingen, vraag ik u de stemafspraken bekend te maken waarbij een lid zich onthoudt bij de stemming in overleg met een afwezig lid.
Chers collègues, avant de procéder aux votes nominatifs, je vous propose d'annoncer les pairages par lesquels un membre s'abstient de voter en accord avec un membre absent.
Zijn er stemafspraken? (Nee)
Y a-t-il des accords de pairage? (Non)
Dan gaan we nu over tot de naamstemmingen.
Nous allons donc maintenant procéder aux votes nominatifs.
Nous retrouvons d'ailleurs la collègue Meunier, qui est revenue parmi nous.
(applaudissements)
Deze interpellaties werden gehouden in de plenaire vergadering van vandaag.
Ces interpellations ont été développées en séance plénière de ce jour.
Drie moties werden ingediend (MOT nr. 254/1):
- een eerste motie van aanbeveling werd ingediend door de heer Dimitri Legasse;
- een tweede motie van aanbeveling werd ingediend door mevrouw Farah Jacquet;
- een eenvoudige motie werd ingediend door de heren Axel Ronse, Benoît Piedboeuf, Oskar Seuntjens en de dames Aurore Tourneur en Nawal Farih.
Trois motions ont été déposées (MOT n° 254/1):
- une première motion de recommandation a été déposée par M. Dimitri Legasse;
- une deuxième motion de recommandation a été déposée par Mme Farah Jacquet;
- une motion pure et simple a été déposée par MM. Axel Ronse, Benoît Piedboeuf, Oskar Seuntjens et Mmes Aurore Tourneur et Nawal Farih.
Daar de eenvoudige motie van rechtswege voorrang heeft, breng ik deze motie in stemming.
La motion pure et simple ayant la priorité de droit, je mets cette motion aux voix.
Vraagt iemand het woord voor een
stemverklaring? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)
Begin van de
stemming / Début du vote.
Heeft iedereen
gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son
vote?
Einde van de
stemming / Fin du vote.
Uitslag van de
stemming / Résultat du vote.
|
(Stemming/vote
3) |
||
|
Ja |
77 |
Oui |
|
Nee |
57 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
|
Totaal |
134 |
Total |
(De heer Kim De Witte kampt met een
technisch probleem. Hij stemt zoals zijn fractie.)
De eenvoudige motie is aangenomen. Bijgevolg vervallen de moties van aanbeveling.
La motion pure et simple est adoptée. Par conséquent, les motions de recommandation sont caduques.
Vraagt iemand het woord voor een
stemverklaring? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)
Begin van de stemming
/ Début du vote.
Heeft iedereen gestemd
en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?
Einde van de stemming / Fin du vote.
Uitslag van de stemming / Résultat du vote.
|
(Stemming/vote 4) |
||
|
Ja |
134 |
Oui |
|
Nee |
0 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
|
Totaal |
134 |
Total |
Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als wetsontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.
En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet de loi à la sanction royale.
Vraagt iemand het woord voor een
stemverklaring? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)
Begin van de stemming
/ Début du vote.
Heeft iedereen gestemd
en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?
Einde van de stemming / Fin du vote.
Uitslag van de stemming / Résultat du vote.
|
(Stemming/vote 5) |
||
|
Ja |
134 |
Oui |
|
Nee |
0 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
|
Totaal |
134 |
Total |
Bijgevolg neemt de Kamer het voorstel van resolutie aan. Het zal ter kennis van de regering worden gebracht.
En conséquence, la Chambre adopte la proposition de résolution. Il en sera donné connaissance au gouvernement.
Vraagt iemand het woord voor een
stemverklaring? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)
Begin van de stemming
/ Début du vote.
Heeft iedereen gestemd
en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?
Einde van de stemming / Fin du vote.
Uitslag van de stemming / Résultat du vote.
|
(Stemming/vote 6) |
||
|
Ja |
108 |
Oui |
|
Nee |
0 |
Non |
|
Onthoudingen |
27 |
Abstentions |
|
Totaal |
135 |
Total |
Bijgevolg neemt de Kamer het wetsontwerp aan. Het zal aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.
En conséquence, la Chambre adopte le projet de loi. Il sera soumis à la sanction royale.
Reden van onthouding? (Nee)
Raison
d’abstention? (Non)
Vraagt
iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)
Quelqu'un
demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)
Begin van de stemming
/ Début du vote.
Heeft iedereen gestemd
en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?
Einde van de stemming / Fin du vote.
Uitslag van de stemming / Résultat du vote.
|
(Stemming/vote 7) |
||
|
Ja |
82 |
Oui |
|
Nee |
53 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
|
Totaal |
135 |
Total |
Bijgevolg
neemt de Kamer het voorstel tot verwerping aan. Het voorstel van resolutie
nr. 789/1 is dus verworpen.
En
conséquence, la Chambre adopte la proposition de rejet. La proposition de
résolution n° 789/1 est donc rejetée.
Vraagt iemand het woord voor een
stemverklaring? (Nee)
Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)
Begin van de
stemming / Début du vote.
Heeft iedereen gestemd
en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?
Einde van de stemming / Fin du vote.
Uitslag van de stemming / Résultat du vote.
|
(Stemming/vote 8) |
||
|
Ja |
81 |
Oui |
|
Nee |
52 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
|
Totaal |
133 |
Total |
Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als wetsontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.
En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet de loi à la sanction royale.
We moeten overgaan tot de goedkeuring van de agenda voor de vergadering van 23 april 2026.
Nous devons procéder à l'approbation de l'ordre du jour de la séance du 23 avril 2026.
Zijn er dienaangaande opmerkingen? (Nee)
Bijgevolg is de agenda aangenomen.
Y a-t-il une observation à ce sujet? (Non)
En conséquence, l'ordre du jour est adopté.
De vergadering wordt gesloten. Volgende vergadering donderdag 23 april 2026 om 10.00 uur.
La séance est levée. Prochaine séance le jeudi 23 avril 2026 à 10 h 00.
De vergadering wordt gesloten om 19.58 uur.
La séance est levée à 19 h 58.
|
De
bijlage is opgenomen in een aparte brochure met nummer CRIV 56 PLEN 107
bijlage. |
|
L'annexe est reprise dans une brochure
séparée, portant le numéro CRIV 56 PLEN 107 annexe. |
DETAIL VAN DE NAAMSTEMMINGEN |
DETAIL DES VOTES NOMINATIFS |
Naamstemming - Vote nominatif: 1
|
Ja |
77 |
Oui |
Bergers Jeroen, Bertels Jan, Bombled Christophe, Bouchez Georges-Louis, Buysrogge Peter, Cuylaerts Dorien, Daenen Nele, Dedecker Jean-Marie, Delcourt Catherine, De Maegd Michel, Demesmaeker Eva, Demon Franky, Depoorter Kathleen, De Roover Peter, De Vreese Maaike, De Wit Sophie, D'Haese Christoph, Dubois Xavier, Ducarme Denis, Dufrane Anthony, El Yakhloufi Achraf, Farih Nawal, Foret Gilles, Frank Luc, Freilich Michael, Gatelier Jean-François, Gielis Tine, Gijbels Frieda, Goffin Philippe, Grillaert Leentje, Handichi Youssef, Hansez Isabelle, Hiligsmann Serge, Jadoul Pierre, Kompany Pierre, Lamarti Fatima, Lambrecht Annick, Lanjri Nahima, Lasseaux Stéphane, Lejeune Marc, Mahdi Sammy, Matagne Julien, Matheï Steven, Metsu Koen, Meuleman Brent, Michel Mathieu, Muylle Nathalie, Nuino Ismaël, Oru Funda, Peeters Lotte, Piedboeuf Benoît, Pirson Anne, Ramlot Carmen, Raskin Wouter, Reuter Florence, Ronse Axel, Safai Darya, Scourneau Vincent, Seuntjens Oskar, Soete Jeroen, Tas Niels, Taton Julie, Tourneur Aurore, Truyman Lieve, Vandeberg Victoria, Van den Heuvel Koen, Vandeput Steven, Van der Donckt Wim, Van Hoof Els, Van Keymolen Phaedra, van Riet Katrijn, Vanrobaeys Anja, Van Vaerenbergh Kristien, Verkeyn Charlotte, Weydts Axel, Wollants Bert, Yzermans Alain
|
Nee |
0 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
Naamstemming - Vote nominatif: 2
|
Ja |
77 |
Oui |
Bergers Jeroen, Bertels Jan, Bombled Christophe, Bouchez Georges-Louis, Buysrogge Peter, Cuylaerts Dorien, Daenen Nele, Dedecker Jean-Marie, Delcourt Catherine, De Maegd Michel, Demesmaeker Eva, Demon Franky, Depoorter Kathleen, De Roover Peter, De Vreese Maaike, De Wit Sophie, D'Haese Christoph, Dubois Xavier, Ducarme Denis, Dufrane Anthony, El Yakhloufi Achraf, Farih Nawal, Foret Gilles, Frank Luc, Freilich Michael, Gatelier Jean-François, Gielis Tine, Gijbels Frieda, Goffin Philippe, Grillaert Leentje, Handichi Youssef, Hansez Isabelle, Hiligsmann Serge, Jadoul Pierre, Kompany Pierre, Lamarti Fatima, Lambrecht Annick, Lanjri Nahima, Lasseaux Stéphane, Lejeune Marc, Mahdi Sammy, Matagne Julien, Matheï Steven, Metsu Koen, Meuleman Brent, Michel Mathieu, Muylle Nathalie, Nuino Ismaël, Oru Funda, Peeters Lotte, Piedboeuf Benoît, Pirson Anne, Ramlot Carmen, Raskin Wouter, Reuter Florence, Ronse Axel, Safai Darya, Scourneau Vincent, Seuntjens Oskar, Soete Jeroen, Tas Niels, Taton Julie, Tourneur Aurore, Truyman Lieve, Vandeberg Victoria, Van den Heuvel Koen, Vandeput Steven, Van der Donckt Wim, Van Hoof Els, Van Keymolen Phaedra, van Riet Katrijn, Vanrobaeys Anja, Van Vaerenbergh Kristien, Verkeyn Charlotte, Weydts Axel, Wollants Bert, Yzermans Alain
|
Nee |
15 |
Non |
Bayet Hugues, Boukili Nabil, Chahid Ridouane, Courard Philippe, Daerden Frédéric, Dedonder Ludivine, Dermagne Pierre-Yves, Désir Caroline, Legasse Dimitri, Magnette Paul, Meunier Marie, Mutyebele Ngoi Lydia, Prévot Patrick, Thémont Sophie, Thiébaut Éric
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
Naamstemming - Vote nominatif: 3
|
Ja |
77 |
Oui |
Bacquelaine Daniel, Bergers Jeroen, Bertels Jan, Bombled Christophe, Bouchez Georges-Louis, Buysrogge Peter, Cuylaerts Dorien, Daenen Nele, Deborsu Charlotte, Dedecker Jean-Marie, Delcourt Catherine, De Maegd Michel, Demesmaeker Eva, Demon Franky, Depoorter Kathleen, De Roover Peter, De Vreese Maaike, De Wit Sophie, D'Haese Christoph, Dubois Xavier, Ducarme Denis, Dufrane Anthony, El Yakhloufi Achraf, Farih Nawal, Foret Gilles, Frank Luc, Freilich Michael, Gatelier Jean-François, Gielis Tine, Gijbels Frieda, Goffin Philippe, Grillaert Leentje, Handichi Youssef, Hansez Isabelle, Hiligsmann Serge, Jadoul Pierre, Kompany Pierre, Lamarti Fatima, Lambrecht Annick, Lanjri Nahima, Lasseaux Stéphane, Lejeune Marc, Matagne Julien, Metsu Koen, Meuleman Brent, Michel Mathieu, Muylle Nathalie, Nuino Ismaël, Oru Funda, Peeters Lotte, Piedboeuf Benoît, Pirson Anne, Ramlot Carmen, Raskin Wouter, Reuter Florence, Ronse Axel, Safai Darya, Scourneau Vincent, Seuntjens Oskar, Soete Jeroen, Tas Niels, Taton Julie, Tourneur Aurore, Truyman Lieve, Vandeberg Victoria, Van den Heuvel Koen, Vandeput Steven, Van der Donckt Wim, Van Hoof Els, Van Keymolen Phaedra, van Riet Katrijn, Vanrobaeys Anja, Van Vaerenbergh Kristien, Verkeyn Charlotte, Weydts Axel, Wollants Bert, Yzermans Alain
|
Nee |
57 |
Non |
Aerts Staf, Almaci Meyrem, Bayet Hugues, Bertrand Alexia, Bilmez Kemal, Boukili Nabil, Chahid Ridouane, Courard Philippe, Daerden Frédéric, D'Amico Roberto, Dedonder Ludivine, De Knop Irina, Depoortere Ortwin, Dermagne Pierre-Yves, Désir Caroline, De Smet François, Dillen Marijke, Eggermont Natalie, Gabriëls Katja, Hedebouw Raoul, Hugon Lecharlier Claire, Huybrechts Britt, Jacquet Farah, Keuten Dieter, Legasse Dimitri, Magnette Paul, Maouane Rajae, Mertens Peter, Meunier Marie, Moons Kurt, Moscufo Nadia, Mutyebele Ngoi Lydia, Pas Barbara, Ponthier Annick, Prévot Patrick, Ravyts Kurt, Ribaudo Julien, Samyn Ellen, Schlitz Sarah, Sneppe Dominiek, Somers Werner, Thémont Sophie, Thiébaut Éric, Tonniau Robin, Troosters Frank, Vanbesien Dieter, Van den Bosch Annik, Vander Elst Kjell, Van Hecke Stefaan, Van Hoecke Alexander, Van Lommel Reccino, Van Lysebettens Jeroen, Van Quickenborne Vincent, Van Rooy Sam, Verbelen Kristien, Vereeck Lode, Vermeersch Wouter
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
Naamstemming - Vote nominatif: 4
|
Ja |
134 |
Oui |
Aerts Staf, Almaci Meyrem, Bacquelaine Daniel, Bayet Hugues, Bergers Jeroen, Bertels Jan, Bertrand Alexia, Bilmez Kemal, Bombled Christophe, Bouchez Georges-Louis, Boukili Nabil, Buysrogge Peter, Chahid Ridouane, Courard Philippe, Cuylaerts Dorien, Daenen Nele, Daerden Frédéric, D'Amico Roberto, Deborsu Charlotte, Dedecker Jean-Marie, Dedonder Ludivine, De Knop Irina, Delcourt Catherine, De Maegd Michel, Demesmaeker Eva, Demon Franky, Depoortere Ortwin, Depoorter Kathleen, Dermagne Pierre-Yves, De Roover Peter, Désir Caroline, De Smet François, De Vreese Maaike, De Wit Sophie, De Witte Kim, D'Haese Christoph, Dubois Xavier, Ducarme Denis, Dufrane Anthony, Eggermont Natalie, El Yakhloufi Achraf, Farih Nawal, Foret Gilles, Frank Luc, Freilich Michael, Gabriëls Katja, Gatelier Jean-François, Gielis Tine, Gijbels Frieda, Goffin Philippe, Grillaert Leentje, Handichi Youssef, Hansez Isabelle, Hedebouw Raoul, Hiligsmann Serge, Hugon Lecharlier Claire, Huybrechts Britt, Jacquet Farah, Jadoul Pierre, Keuten Dieter, Kompany Pierre, Lamarti Fatima, Lambrecht Annick, Lanjri Nahima, Lasseaux Stéphane, Legasse Dimitri, Lejeune Marc, Magnette Paul, Maouane Rajae, Matagne Julien, Mertens Peter, Metsu Koen, Meuleman Brent, Meunier Marie, Michel Mathieu, Moons Kurt, Moscufo Nadia, Mutyebele Ngoi Lydia, Muylle Nathalie, Nuino Ismaël, Oru Funda, Pas Barbara, Peeters Lotte, Piedboeuf Benoît, Pirson Anne, Ponthier Annick, Prévot Patrick, Ramlot Carmen, Raskin Wouter, Ravyts Kurt, Reuter Florence, Ribaudo Julien, Ronse Axel, Safai Darya, Samyn Ellen, Schlitz Sarah, Scourneau Vincent, Seuntjens Oskar, Sneppe Dominiek, Soete Jeroen, Somers Werner, Tas Niels, Taton Julie, Thémont Sophie, Thiébaut Éric, Tonniau Robin, Tourneur Aurore, Troosters Frank, Truyman Lieve, Vanbesien Dieter, Vandeberg Victoria, Van den Bosch Annik, Van den Heuvel Koen, Vandeput Steven, Van der Donckt Wim, Vander Elst Kjell, Van Hecke Stefaan, Van Hoecke Alexander, Van Hoof Els, Van Keymolen Phaedra, Van Lommel Reccino, Van Lysebettens Jeroen, Van Quickenborne Vincent, van Riet Katrijn, Vanrobaeys Anja, Van Rooy Sam, Van Vaerenbergh Kristien, Verbelen Kristien, Vereeck Lode, Verkeyn Charlotte, Vermeersch Wouter, Weydts Axel, Wollants Bert, Yzermans Alain
|
Nee |
0 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
Naamstemming - Vote nominatif: 5
|
Ja |
134 |
Oui |
Aerts Staf, Almaci Meyrem, Bacquelaine Daniel, Bayet Hugues, Bergers Jeroen, Bertels Jan, Bertrand Alexia, Bilmez Kemal, Bombled Christophe, Bouchez Georges-Louis, Boukili Nabil, Buysrogge Peter, Chahid Ridouane, Courard Philippe, Cuylaerts Dorien, Daenen Nele, Daerden Frédéric, D'Amico Roberto, Deborsu Charlotte, Dedecker Jean-Marie, Dedonder Ludivine, De Knop Irina, Delcourt Catherine, De Maegd Michel, Demesmaeker Eva, Demon Franky, Depoortere Ortwin, Depoorter Kathleen, Dermagne Pierre-Yves, De Roover Peter, Désir Caroline, De Smet François, De Vreese Maaike, De Wit Sophie, De Witte Kim, D'Haese Christoph, Dillen Marijke, Dubois Xavier, Ducarme Denis, Dufrane Anthony, Eggermont Natalie, El Yakhloufi Achraf, Farih Nawal, Foret Gilles, Frank Luc, Freilich Michael, Gabriëls Katja, Gatelier Jean-François, Gielis Tine, Gijbels Frieda, Goffin Philippe, Grillaert Leentje, Handichi Youssef, Hansez Isabelle, Hedebouw Raoul, Hiligsmann Serge, Hugon Lecharlier Claire, Huybrechts Britt, Jacquet Farah, Jadoul Pierre, Keuten Dieter, Kompany Pierre, Lamarti Fatima, Lambrecht Annick, Lanjri Nahima, Lasseaux Stéphane, Legasse Dimitri, Lejeune Marc, Magnette Paul, Maouane Rajae, Matagne Julien, Mertens Peter, Metsu Koen, Meuleman Brent, Meunier Marie, Michel Mathieu, Moons Kurt, Moscufo Nadia, Mutyebele Ngoi Lydia, Muylle Nathalie, Nuino Ismaël, Oru Funda, Pas Barbara, Peeters Lotte, Piedboeuf Benoît, Pirson Anne, Ponthier Annick, Prévot Patrick, Ramlot Carmen, Raskin Wouter, Ravyts Kurt, Reuter Florence, Ribaudo Julien, Ronse Axel, Safai Darya, Samyn Ellen, Schlitz Sarah, Scourneau Vincent, Seuntjens Oskar, Sneppe Dominiek, Soete Jeroen, Somers Werner, Tas Niels, Taton Julie, Thémont Sophie, Thiébaut Éric, Tonniau Robin, Tourneur Aurore, Troosters Frank, Truyman Lieve, Vanbesien Dieter, Vandeberg Victoria, Van den Bosch Annik, Van den Heuvel Koen, Vandeput Steven, Van der Donckt Wim, Vander Elst Kjell, Van Hecke Stefaan, Van Hoecke Alexander, Van Hoof Els, Van Keymolen Phaedra, Van Lysebettens Jeroen, Van Quickenborne Vincent, van Riet Katrijn, Vanrobaeys Anja, Van Rooy Sam, Van Vaerenbergh Kristien, Verbelen Kristien, Vereeck Lode, Verkeyn Charlotte, Vermeersch Wouter, Weydts Axel, Wollants Bert, Yzermans Alain
|
Nee |
0 |
Non |
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
Naamstemming - Vote nominatif: 6
|
Ja |
108 |
Oui |
Aerts Staf, Almaci Meyrem, Bacquelaine Daniel, Bergers Jeroen, Bertels Jan, Bertrand Alexia, Bombled Christophe, Bouchez Georges-Louis, Buysrogge Peter, Cuylaerts Dorien, Daenen Nele, Deborsu Charlotte, Dedecker Jean-Marie, De Knop Irina, Delcourt Catherine, De Maegd Michel, Demesmaeker Eva, Demon Franky, Depoortere Ortwin, Depoorter Kathleen, De Roover Peter, De Vreese Maaike, De Wit Sophie, D'Haese Christoph, Dillen Marijke, Dubois Xavier, Ducarme Denis, Dufrane Anthony, El Yakhloufi Achraf, Farih Nawal, Foret Gilles, Frank Luc, Freilich Michael, Gabriëls Katja, Gatelier Jean-François, Gielis Tine, Gijbels Frieda, Goffin Philippe, Grillaert Leentje, Handichi Youssef, Hansez Isabelle, Hiligsmann Serge, Hugon Lecharlier Claire, Huybrechts Britt, Jadoul Pierre, Keuten Dieter, Kompany Pierre, Lamarti Fatima, Lambrecht Annick, Lanjri Nahima, Lasseaux Stéphane, Lejeune Marc, Maouane Rajae, Matagne Julien, Metsu Koen, Meuleman Brent, Michel Mathieu, Moons Kurt, Muylle Nathalie, Nuino Ismaël, Oru Funda, Pas Barbara, Peeters Lotte, Piedboeuf Benoît, Pirson Anne, Ponthier Annick, Ramlot Carmen, Raskin Wouter, Ravyts Kurt, Reuter Florence, Ronse Axel, Safai Darya, Samyn Ellen, Schlitz Sarah, Scourneau Vincent, Seuntjens Oskar, Sneppe Dominiek, Soete Jeroen, Somers Werner, Tas Niels, Taton Julie, Tourneur Aurore, Troosters Frank, Truyman Lieve, Vanbesien Dieter, Vandeberg Victoria, Van den Heuvel Koen, Vandeput Steven, Van der Donckt Wim, Vander Elst Kjell, Van Hecke Stefaan, Van Hoecke Alexander, Van Hoof Els, Van Keymolen Phaedra, Van Lommel Reccino, Van Lysebettens Jeroen, Van Quickenborne Vincent, van Riet Katrijn, Vanrobaeys Anja, Van Rooy Sam, Van Vaerenbergh Kristien, Verbelen Kristien, Vereeck Lode, Verkeyn Charlotte, Vermeersch Wouter, Weydts Axel, Wollants Bert, Yzermans Alain
|
Nee |
0 |
Non |
|
Onthoudingen |
27 |
Abstentions |
Bayet Hugues, Bilmez Kemal, Boukili Nabil, Chahid Ridouane, Courard Philippe, Daerden Frédéric, D'Amico Roberto, Dedonder Ludivine, Dermagne Pierre-Yves, Désir Caroline, De Smet François, De Witte Kim, Eggermont Natalie, Hedebouw Raoul, Jacquet Farah, Legasse Dimitri, Magnette Paul, Mertens Peter, Meunier Marie, Moscufo Nadia, Mutyebele Ngoi Lydia, Prévot Patrick, Ribaudo Julien, Thémont Sophie, Thiébaut Éric, Tonniau Robin, Van den Bosch Annik
Naamstemming - Vote nominatif: 7
|
Ja |
82 |
Oui |
Bacquelaine Daniel, Bergers Jeroen, Bertels Jan, Bertrand Alexia, Bombled Christophe, Bouchez Georges-Louis, Buysrogge Peter, Cuylaerts Dorien, Daenen Nele, Deborsu Charlotte, Dedecker Jean-Marie, De Knop Irina, Delcourt Catherine, De Maegd Michel, Demesmaeker Eva, Demon Franky, Depoorter Kathleen, De Roover Peter, De Vreese Maaike, De Wit Sophie, D'Haese Christoph, Dubois Xavier, Ducarme Denis, Dufrane Anthony, El Yakhloufi Achraf, Farih Nawal, Foret Gilles, Frank Luc, Freilich Michael, Gabriëls Katja, Gatelier Jean-François, Gielis Tine, Gijbels Frieda, Goffin Philippe, Grillaert Leentje, Handichi Youssef, Hansez Isabelle, Hiligsmann Serge, Jadoul Pierre, Kompany Pierre, Lamarti Fatima, Lambrecht Annick, Lanjri Nahima, Lasseaux Stéphane, Lejeune Marc, Matagne Julien, Metsu Koen, Meuleman Brent, Michel Mathieu, Muylle Nathalie, Nuino Ismaël, Oru Funda, Peeters Lotte, Piedboeuf Benoît, Pirson Anne, Ramlot Carmen, Raskin Wouter, Reuter Florence, Ronse Axel, Safai Darya, Scourneau Vincent, Seuntjens Oskar, Soete Jeroen, Tas Niels, Taton Julie, Tourneur Aurore, Truyman Lieve, Vandeberg Victoria, Van den Heuvel Koen, Vandeput Steven, Van der Donckt Wim, Vander Elst Kjell, Van Hoof Els, Van Keymolen Phaedra, Van Quickenborne Vincent, van Riet Katrijn, Vanrobaeys Anja, Van Vaerenbergh Kristien, Verkeyn Charlotte, Weydts Axel, Wollants Bert, Yzermans Alain
|
Nee |
53 |
Non |
Aerts Staf, Almaci Meyrem, Bayet Hugues, Bilmez Kemal, Boukili Nabil, Chahid Ridouane, Courard Philippe, Daerden Frédéric, D'Amico Roberto, Dedonder Ludivine, Depoortere Ortwin, Dermagne Pierre-Yves, Désir Caroline, De Smet François, De Witte Kim, Dillen Marijke, Eggermont Natalie, Hedebouw Raoul, Hugon Lecharlier Claire, Huybrechts Britt, Jacquet Farah, Keuten Dieter, Legasse Dimitri, Magnette Paul, Maouane Rajae, Mertens Peter, Meunier Marie, Moons Kurt, Moscufo Nadia, Mutyebele Ngoi Lydia, Pas Barbara, Ponthier Annick, Prévot Patrick, Ravyts Kurt, Ribaudo Julien, Samyn Ellen, Schlitz Sarah, Sneppe Dominiek, Somers Werner, Thémont Sophie, Thiébaut Éric, Tonniau Robin, Troosters Frank, Vanbesien Dieter, Van den Bosch Annik, Van Hecke Stefaan, Van Hoecke Alexander, Van Lommel Reccino, Van Lysebettens Jeroen, Van Rooy Sam, Verbelen Kristien, Vereeck Lode, Vermeersch Wouter
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |
Naamstemming - Vote nominatif: 8
|
Ja |
81 |
Oui |
Bacquelaine Daniel, Bergers Jeroen, Bertels Jan, Bertrand Alexia, Bombled Christophe, Bouchez Georges-Louis, Buysrogge Peter, Cuylaerts Dorien, Daenen Nele, Deborsu Charlotte, Dedecker Jean-Marie, De Knop Irina, Delcourt Catherine, De Maegd Michel, Demesmaeker Eva, Demon Franky, Depoorter Kathleen, De Roover Peter, De Vreese Maaike, De Wit Sophie, D'Haese Christoph, Dubois Xavier, Ducarme Denis, Dufrane Anthony, El Yakhloufi Achraf, Farih Nawal, Foret Gilles, Frank Luc, Freilich Michael, Gabriëls Katja, Gatelier Jean-François, Gielis Tine, Gijbels Frieda, Goffin Philippe, Grillaert Leentje, Handichi Youssef, Hansez Isabelle, Hiligsmann Serge, Jadoul Pierre, Kompany Pierre, Lamarti Fatima, Lambrecht Annick, Lanjri Nahima, Lasseaux Stéphane, Lejeune Marc, Matagne Julien, Metsu Koen, Meuleman Brent, Michel Mathieu, Muylle Nathalie, Oru Funda, Peeters Lotte, Piedboeuf Benoît, Pirson Anne, Ramlot Carmen, Raskin Wouter, Reuter Florence, Ronse Axel, Safai Darya, Scourneau Vincent, Seuntjens Oskar, Soete Jeroen, Tas Niels, Taton Julie, Tourneur Aurore, Truyman Lieve, Vandeberg Victoria, Van den Heuvel Koen, Vandeput Steven, Van der Donckt Wim, Vander Elst Kjell, Van Hoof Els, Van Keymolen Phaedra, Van Quickenborne Vincent, van Riet Katrijn, Vanrobaeys Anja, Van Vaerenbergh Kristien, Verkeyn Charlotte, Weydts Axel, Wollants Bert, Yzermans Alain
|
Nee |
52 |
Non |
Aerts Staf, Almaci Meyrem, Bayet Hugues, Bilmez Kemal, Boukili Nabil, Chahid Ridouane, Courard Philippe, Daerden Frédéric, D'Amico Roberto, Dedonder Ludivine, Depoortere Ortwin, Dermagne Pierre-Yves, Désir Caroline, De Smet François, De Witte Kim, Dillen Marijke, Eggermont Natalie, Hedebouw Raoul, Hugon Lecharlier Claire, Huybrechts Britt, Jacquet Farah, Keuten Dieter, Magnette Paul, Maouane Rajae, Mertens Peter, Meunier Marie, Moons Kurt, Moscufo Nadia, Mutyebele Ngoi Lydia, Pas Barbara, Ponthier Annick, Prévot Patrick, Ravyts Kurt, Ribaudo Julien, Samyn Ellen, Schlitz Sarah, Sneppe Dominiek, Somers Werner, Thémont Sophie, Thiébaut Éric, Tonniau Robin, Troosters Frank, Vanbesien Dieter, Van den Bosch Annik, Van Hecke Stefaan, Van Hoecke Alexander, Van Lommel Reccino, Van Lysebettens Jeroen, Van Rooy Sam, Verbelen Kristien, Vereeck Lode, Vermeersch Wouter
|
Onthoudingen |
0 |
Abstentions |