|
Commissie
voor Mobiliteit, Overheidsbedrijven en Federale Instellingen |
Commission de la Mobilité, des Entreprises publiques
et des Institutions fédérales |
|
van Dinsdag 3 februari 2026 Voormiddag ______ |
du Mardi 3 février 2026 Matin ______ |
De openbare commissievergadering wordt geopend om 10.23 uur en voorgezeten door de heer Frank Troosters.
La réunion publique de commission est ouverte à 10 h 23 et présidée par M. Frank Troosters.
De teksten die cursief zijn opgenomen in het Integraal Verslag werden niet uitgesproken en steunen uitsluitend op de tekst die de spreker heeft ingediend.
Les textes figurant en italique dans le Compte rendu intégral n’ont pas été prononcés et sont la reproduction exacte des textes déposés par les auteurs.
De voorzitter: Vraag nr. 56011638C van de heer Patrick Prévot is omgezet in een schriftelijke vraag.
01.01 Annick Lambrecht (Vooruit): Mevrouw de minister, ik heb deze vraag ook gesteld aan de minister van Justitie, maar aangezien ikzelf van Brugge ben, wil ik ze ook aan u voorleggen. Het Brugse gerechtsgebouw heeft te kampen met een zeer erge schimmel en ten gevolge daarvan is een groot deel van het gerechtsgebouw intussen zelfs leeggemaakt. Mensen zijn moeten verhuizen van de griffie naar andere verdiepingen. Het personeel beschikt niet over kasten zonder vocht- of schimmelproblemen. Na de jeugdrechtbank wordt nu ook het onderzoeksgerecht leeggehaald.
Blijkbaar krijgt het personeel geen gehoor via interne wegen. De eerste klacht over de slechte staat van het gebouw dateert al van het jaar 2000, dus vijfentwintig jaar geleden, weliswaar voor u aantrad. Niet alleen Justitie, maar ook de Regie der Gebouwen en de Arbeidsinspectie zouden kennis hebben van het probleem. Dat zorgt natuurlijk voor zeer ongezonde en ook zeer demotiverende werkomstandigheden. Naar het schijnt is de situatie in andere gerechtsgebouwen in België niet beter, maar in Brugge is het zeer erg.
Mevrouw de minister, wordt het onderhoud van de gerechtsgebouwen aangepakt?
Is de situatie in Brugge uniek, of doet ze zich ook voor in andere gerechtsgebouwen?
Zijn u of uw administratie op de hoogte van het probleem?
Welke stappen werden ondertussen gezet?
Is er contact tussen Justitie en de Regie der Gebouwen? Minister Verlinden zei van wel, maar ik wil dat uiteraard ook van u horen.
Wat bent u van plan te ondernemen om ervoor te zorgen dat het gerechtsgebouw in Brugge opnieuw volledig in gezonde omstandigheden kan worden gebruikt?
01.02 01.03 Minister Vanessa Matz: Mevrouw Lambrecht, het onderhoud van gerechtsgebouwen gebeurt volgens de
verdeling die is vastgelegd in de Handleiding Klantrelatie. Justitie
staat in voor het klein onderhoud, zoals de schoonmaak en kleine herstellingen.
De Regie der Gebouwen is verantwoordelijk voor het groot onderhoud. Die
verdeling geldt voor alle gerechtsgebouwen.
Het gebouw in
Brugge is uniek in zijn soort. Bepaalde vloerniveaus bevinden zich onder het
maaiveld. Gezien de leeftijd van het gebouw is de dichtheid minder performant. Daardoor
ontstaan er sneller problemen met opstijgend vocht en waterinfiltratie via het
dak. Dat zien we niet in dezelfde mate in andere gerechtsgebouwen.
De Regie der
Gebouwen bereidt op dit moment werken voor om de gemelde klachten te verhelpen.
Er is ook een masterplan in opmaak met het oog op een grondige renovatie van
het dak en de gevels. Omdat het om een grote investering gaat, gebeurt dat in
meerdere fases. De eerste fase gaat dit jaar nog van start.
Zowel ikzelf als
de Regie der Gebouwen zijn ons ten volle bewust van de ernst van de problemen.
Daarom is er regelmatig overleg tussen de FOD Justitie en de Regie der
Gebouwen.
Ik zal dat project
blijven verdedigen. Het is essentieel dat de gebouwen van Justitie voldoen aan
de vereisten van de rechtsstaat en hun doel kunnen blijven dienen.
01.04 Annick Lambrecht (Vooruit): Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord.
Minister Verlinden had wel al wat meer details gegeven. Zij sprak over 16 miljoen euro aan beschikbare middelen, waarvan 3,6 miljoen in een eerste fase. Ik heb die bedragen nu niet kunnen verifiëren, maar ik hoop dat ze kloppen.
U neemt de situatie ernstig en ik kan de mensen in Brugge dus melden dat dit jaar met de renovatie zal worden gestart. Men gelooft het namelijk niet meer. Het is een zeer beschamende situatie, mevrouw de minister. Als u ter plaatse zou gaan kijken, zou u het zelf kunnen vaststellen. Het is duidelijk dat er jarenlang geen coherent beleid was rond het onderhoud van het gerechtsgebouw in Brugge. Dat zorgt niet alleen voor een onveilige werksituatie, maar ook voor ongezonde en zeer demotiverende toestanden. Bij het binnenkomen zijn de toiletten bijvoorbeeld defect. Het gerecht, als een van de pijlers waarop we allemaal steunen in België, mag via de gebouwen toch wat meer uitstralen dan wat vandaag in Brugge te zien is.
Ik zal dat dossier opvolgen en om de paar maanden een stand van zaken vragen, omdat men in Brugge het geloof volledig kwijt is dat het ooit in orde komt. Ik heb echter vertrouwen in u. U en minister Verlinden, twee vrouwen, zullen misschien meer bereiken dan al die mannen die u zijn voorgegaan. Ik hoop het alvast. Dank u wel.
L'incident est
clos.
Het incident
is gesloten.
02.01 Gilles Foret (MR): Madame la ministre, bpost a récemment inauguré ses premières boutiques bbox, présentées comme des hubs innovants destinés à réinventer la logistique urbaine. Ces espaces accessibles sans personnel combinent distributeurs de colis et nouveaux services répondant aux évolutions des usages, notamment dans les centres urbains, où la livraison à domicile devient de plus en plus complexe.
Au-delà de la réception et de l'envoi des colis, ces boutiques proposent des services élargis: envoi d'objets sans emballage, relais pour le click&collect de commerçants locaux, consignes à bagages, diffusion de produits d’e- commerces en ville, ou encore, à terme, la gestion sécurisée de documents officiels via des solutions d'identification numérique comme itsme.
Ce concept vise à renforcer l'ancrage local de bpost, à soutenir l'économie de proximité et à créer de la valeur dans un marché des colis extrêmement concurrentiel.
Cette initiative s'inscrit aussi dans le contexte de transformation profonde de bpost, confrontée à la baisse structurelle des volumes de courrier et à la diminution de certaines missions subsidiées par l'État. Le développement de solutions logistiques urbaines innovantes apparaît dès lors comme un levier stratégique pour assurer la pérennité de l'entreprise publique et consolider son rôle sociétal.
Dans ce cadre, pourriez-vous préciser la vision stratégique du gouvernement et de bpost concernant le déploiement des boutiques bbox dans les prochaines années, et également nous préciser la planification des investissements en Wallonie et plus particulièrement dans la région liégeoise, afin de garantir un développement équilibré de ces modèles sur l'ensemble du territoire?
D'avance, merci pour les réponses que vous voudrez bien apporter.
02.02 Vanessa Matz, ministre: Monsieur Foret, comme vous le soulignez, bpost évolue dans un marché de la logistique des colis particulièrement concurrentiel. Pour répondre à ces défis, l'entreprise investit dans des solutions innovantes telles que les distributeurs automatiques de colis et, plus récemment, les bbox boutiques.
Ces bbox regroupent en un lieu unique des services de retrait et d'envoi de colis ainsi que de nouveaux services destinés à faciliter la vie des citoyens et à soutenir le commerce local.
Ces nouveaux espaces accessibles sans personnel s'inscrivent dans une logique de transformation de l'offre logistique urbaine, notamment dans les zones densément peuplées où la livraison à domicile devient plus complexe. Ils permettent également de renforcer la présence de bpost dans les quartiers, de réduire les distances parcourues pour la livraison et de proposer des services à faible empreinte carbone.
Le choix des emplacements repose sur des critères objectifs tels que la densité urbaine, les flux logistiques et les besoins en solutions hors domicile. L'implantation des bbox boutiques à Bruxelles et à Anvers répond précisément à ces considérations. À ce stade, bpost procède à une évaluation de ces projets pilotes avant d'envisager leur éventuelle extension à d'autres villes, dont Liège et Charleroi, sur la base d'une analyse locale du marché.
Je reste évidemment attentive à ce que ces évolutions contribuent à maintenir l'accessibilité des services postaux, à encourager la proximité et à accompagner les transitions numérique et écologique dans l'ensemble des régions du pays.
Je vous remercie de votre attention.
02.03 Gilles Foret (MR): Madame la ministre, je vous remercie de votre réponse et prends bonne note des ambitions liées au déploiement de ces boutiques bbox et de la volonté d'assurer un ancrage territorial équilibré.
Il importera de veiller à ce que ces investissements bénéficient également aux villes wallonnes, notamment Liège, afin de renforcer la logistique urbaine, le commerce local et le rôle sociétal de bpost.
L'incident est clos.
Het incident
is gesloten.
03.01 Gilles Foret (MR): Madame la ministre, le groupe bpost a récemment annoncé un changement majeur de positionnement et d’identité avec l’adoption du nom bnode au niveau du groupe, marquant l’aboutissement d’une transformation profonde de son modèle économique. Face à la baisse structurelle et accélérée du courrier, l’entreprise se recentre désormais clairement sur la logistique des colis, en Belgique comme à l’international, autour de trois piliers: le last mile, la logistique intégrée et les activités transfrontalières.
Dans ce contexte, le CEO de bpost souligne la volonté de rendre cette transformation plus lisible, tant pour les citoyens que pour les partenaires économiques. Il évoque également, à terme, la possibilité que le groupe devienne une entreprise essentiellement commerciale, ce qui poserait inévitablement la question de la dimension stratégique de la participation de l’État en dehors du service postal universel.
Cette évolution intervient alors que l’entreprise doit absorber une réduction significative des subsides publics, adapter son réseau postal, accélérer sa transition vers la livraison de colis en soirée et maintenir un modèle social stable, sans plan social, malgré ces contraintes budgétaires importantes.
Madame la ministre, comment évaluez-vous la stratégie de transformation engagée par bpost-bnode? Comment vos échanges avec la direction de l’entreprise à propos de l’avenir du service universel, du réseau de bureaux de poste et du rôle de l’État actionnaire s'organisent-ils? Enfin, quelle est votre vision quant à l’ancrage public et stratégique de bpost dans un marché logistique de plus en plus concurrentiel et internationalisé?
03.02 Vanessa Matz, ministre: Monsieur Foret, comme je l’ai indiqué à plusieurs reprises, et comme vous venez encore de le rappeler, les opérateurs postaux européens font face à des défis majeurs. La baisse rapide du volume de courrier et la concurrence croissante dans le secteur des colis imposent une adaptation stratégique. Dans ce contexte, le plan de transformation adopté par le conseil d’administration de bpost vise à assurer la pérennité de l’entreprise et de ses emplois. Il repose sur trois piliers: le last mile, la logistique intégrée et les activités transfrontalières.
La nouvelle architecture de marque, regroupée sous le nom de bnode, renforce cette stratégie et affirme les ambitions internationales du groupe. J’ai assisté à cette présentation, qui vise à rendre l’offre plus lisible, cohérente et compétitive. Cette évolution ne remet pas en cause le rôle de l’État en tant qu’actionnaire principal. Au contraire, elle confirme la nécessité d’un ancrage public fort dans une entreprise exerçant des missions d’intérêt général.
L’avenir du réseau de bureaux de poste sera abordé dans le cadre du prochain contrat de gestion, auquel je serai personnellement attentive, afin de garantir un équilibre entre accessibilité, qualité du service et viabilité économique, dans une approche socialement responsable.
Par ailleurs, en ce qui concerne le service postal universel, aucune demande de compensation n’a encore été introduite par bpost.
Une évaluation intermédiaire du contrat de gestion est prévue en 2026. Elle permettra d’examiner l’évolution des besoins et des volumes, dans l’objectif de préserver un service minimal accessible à tous, en particulier aux citoyens les plus fragiles ou éloignés du numérique. Je resterai pleinement mobilisée pour accompagner la modernisation de bpost dans le respect des missions publiques, de la cohésion sociale et des attentes légitimes des citoyens.
03.03 Gilles Foret (MR): Merci, madame la ministre, pour votre réponse et les précisions apportées sur la stratégie de transformation de bpost et le dialogue avec son management.
Je prends bonne note de votre volonté de concilier modernisation, service public et responsabilité de l’État actionnaire.
Je resterai attentif aux prochaines étapes, notamment lors des discussions sur le contrat de gestion et l’avenir du service universel.
L'incident est clos.
Het incident
is gesloten.
04.01 Dimitri Legasse (PS): Madame la ministre, lors des Conseils des ministres des 23 et 31 décembre 2025, il a été décidé de réorganiser l’administration fédérale, officiellement dans un effort de simplification, mais surtout dans une logique de réduction des coûts, à hauteur de 300 millions d’euros.
Dans ce cadre, les dix établissements scientifiques fédéraux seront regroupés en deux entités thématiques, avec un service de soutien rattaché au SPF BOSA. En résumé, les établissements scientifiques fédéraux quittent le SPFP Politique scientifique (BELSPO), pour être intégrés au SPF Stratégie et Appui. Cela soulève de lourdes questions quant à l’expertise nécessaire au regard des spécificités de ces institutions, reconnues internationalement et constituant un patrimoine unique pour tous les Belges. BELSPO deviendra quant à lui une direction autonome au sein du SPF Économie.
En résumé, vous avez pris la décision, sans concertation avec les principaux intéressés, de scinder les missions de BELSPO et celles des institutions scientifiques fédérales. L’ancrage fédéral de ces institutions et agences me semble dès lors menacé, comme le souhaite depuis longtemps votre partenaire nationaliste, qui avait déjà tenté une réforme similaire lorsqu’il exerçait vos compétences. Cette réforme soulève des interrogations quant à la répartition des musées entre ces pôles et quant aux conséquences financières pour chacun d’entre eux.
Madame la ministre, quels critères guideront la répartition des musées et des établissements scientifiques fédéraux dans les dits pôles? Comment sera assuré le maintien des missions scientifiques et culturelles dans les pôles moins centraux? Comment l’ancrage fédéral de ces institutions, ainsi que celui de leurs collections, expertises et patrimoines, sera‑t‑il garanti? Quel sera l’impact budgétaire par pôle et par musée? Pourriez‑vous également nous fournir un calendrier détaillé de mise en œuvre, incluant les étapes et les ajustements budgétaires afférents? Enfin, quelles garanties seront apportées pour éviter une diminution des moyens consacrés à la recherche et à la médiation culturelle dans le cadre de cette réforme? Avez‑vous rencontré, ou prévoyez‑vous de rencontrer, les représentants du personnel et les directions de l’ensemble de ces institutions avant la mise en œuvre? Pouvez‑vous nous communiquer l’agenda de ces rencontres?
Je vous remercie.
04.02 Farah Jacquet (PVDA-PTB):
Madame la ministre,
Le gouvernement s’est mis d’accord avant
Noël sur la refonte de l’administration fédérale. Il serait ainsi prévu:
1/ de dissocier les établissements
scientifiques en deux entités thématiques autonomes: "Terre et Espace"
d’une part, "Art et Mémoire" d’autre part;
2/ les établissements scientifiques fédéraux
(ESF) liés à l’art et à la mémoire – musées royaux, Archives de l’État,
Institut du Patrimoine, musée de l’Afrique centrale, etc. – devraient
quitter la Politique scientifique pour être rattachés au SPF Stratégie &
Appui, un service essentiellement orienté vers le soutien administratif, l’IT,
les ressources humaines, les marchés publics et la gestion organisationnelle;
3/ Belspo devrait devenir une direction
autonome au sein du SPF Économie.
Dès lors, je souhaiterais vous poser les
questions suivantes:
1/ Qui avez-vous concerté avant de valider
votre plan au sein du gouvernement? Quels acteurs de terrain, comme les
organisations syndicales, avez-vous consultés?
2/ Quelles garanties concrètes pouvez-vous
donner que le transfert des ESF liés à la culture et à la mémoire vers le SPF
Stratégie & Appui ne conduira pas à une dégradation des moyens humains et
financiers? Comment l’autonomie scientifique, culturelle et décisionnelle des
musées, des archives et de la Bibliothèque royale sera-t-elle préservée au sein
d’une structure principalement orientée vers la gestion administrative et
l’optimisation des coûts?
3/ D’ailleurs, où se situeront les centaines
de millions d’euros d’économies que vous prévoyez dans le secteur? Pouvez-vous
garantir qu’il n’y aura ni suppressions d’emplois, ni précarisation, ni
externalisation de services dans le cadre de cette réorganisation?
Je vous remercie
04.03 Vanessa Matz, ministre: Merci, madame Jacquet et monsieur Legasse.
Ceci me permet de clarifier un certain nombre d'informations erronées qui figuraient dans les questions écrites que j'ai reçues, que je voulais également dénoncer.
Je ne sais pas d'où vous tenez que le gouvernement s'est réuni le 31 décembre; peut-être que j'étais exclue de cette réunion, mais cela a peu d'importance.
Je voudrais d'abord dire qu'il n'y a dans cette réforme ni affaiblissement, ni démantèlement, ni mise sous tutelle idéologique, ni remise en cause des missions fédérales des établissements scientifiques fédéraux. Ceci est la première chose, et elle est très importante.
Vous n'êtes pas sans savoir que l'accord de gouvernement comportait un point qui disait que les Services publics fédéraux de programmation (SPP) devaient rejoindre leur Service public fédéral (SPF) d'origine. Le SPF d'origine, dans le cadre de la politique scientifique, c'était l'Économie. Il faut savoir également que je plaidais, et je ne m'en suis jamais cachée, pour que cela ne soit pas intégré à l'Économie, mais bien à BOSA. En effet, la recherche scientifique et la politique scientifique sont des matières qu'on ne peut pas traiter uniquement comme une valeur économique, même si cela représente beaucoup. Je n'ai pas été suivie sur ce point par le gouvernement; je l'ai été à moitié.
Donc BELSPO, et notamment sa direction spatiale, va à l'Économie, dans une direction séparée. Les ESF sont autonomes, dans une structure autonome, répartie en deux pôles, comme vous l'avez dit dans votre question. Ces deux pôles sont regroupés suivant leurs métiers: il y a une partie plutôt muséale et une partie comprenant des établissements purement scientifiques (de type IRM), avec leur service d'appui au niveau de BOSA, ce qui était l'option pour laquelle je plaidais. Il faut savoir que cette note, pour une grande partie, émanait de la Politique scientifique elle-même, avec cette demande de deux pôles avec autonomie. Dire que j'ai fait cela en dehors des clous n'est pas exact.
Concernant la concertation, je n'ai pas attendu que vous me posiez la question, puisque j'ai rencontré, dans la première semaine de rentrée en janvier, l'ensemble des directeurs des ESF, comme je le fais régulièrement, mais singulièrement sur ce point.
Sur le timing, le président du SPP BELSPO doit nous produire, pour fin mars, une note sur la manière dont il compte organiser le timing de ces intégrations, à la fois BELSPO, sans les ESF, vers l'Économie, et à la fois les ESF. Il précisera les formes juridiques à adopter – actuellement ce sont des Services administratifs à comptabilité autonome (SACA) – pour garantir l'autonomie nécessaire à leurs travaux et permettre un regroupement des services d'appui, afin qu'ils puissent se consacrer entièrement à leur métier, qui est de valoriser le patrimoine, nos collections, la recherche scientifique, etc.
Le plan de transformation, avec son calendrier, me sera donc soumis d’ici la fin mars dans la note que le président prépare. Nous avons prévu de nous rencontrer dans la quinzaine pour une forme d’évaluation intermédiaire, avant la remise de cette note prévue fin mars et que je devrai présenter au Conseil des ministres.
Cette réforme se mettra en place de manière phasée, en tenant compte des spécificités et des besoins des ESF, que je souhaite – tout comme vous sans doute également – plus efficaces, plus lisibles et mieux armés pour l’avenir. C’est uniquement cela qui est sollicité. Dans l’accord de gouvernement, il est d’ailleurs question de la dynamisation des établissements scientifiques.
Il n’est nullement question – vous le savez aussi – de supprimer les ESF ou la Politique scientifique, ni de les régionaliser, puisque, dans le cadre des négociations de l’accord de gouvernement, nous avons obtenu leur maintien intégral.
Lorsque vous évoquez le montant de 300 millions, vous faites référence au budget prévu pour l’ensemble de la réorganisation fédérale. Nous n’en sommes absolument pas là. Je vous ai d’ailleurs indiqué, lors de la dernière séance consacrée à cette réorganisation fédérale, que, vu la première phase de cette réorganisation, nous avions chiffré les économies à réaliser à 110 millions d’euros seulement. J’ai clairement expliqué au ministre du Budget que, pour atteindre 300 millions, il faudrait une réforme de l’administration beaucoup plus profonde que cette première phase adoptée par le gouvernement.
Il est bien question d'autonomie et d'ancrage fédéral, vous n'en disconviendrez pas. Convenez cependant que la concertation se déroule selon un drôle de modèle. Enfin, peu importe, du moment qu'elle existe. C'est l'essentiel. Nous attendrons donc la fin mars pour prendre connaissance du plan et du calendrier. Vous nous parliez d'une évaluation intermédiaire avant la présentation de la note. Nous serons ravis de vous entendre à ce sujet. Je vous réinterrogerai prochainement à cet effet.
Je vous remercie.
04.05 Farah Jacquet (PVDA-PTB): Madame la ministre, je vous remercie de votre réponse.
Nous aurons encore l'occasion d'en parler lors de la discussion de la note de politique générale. Même si vous dites n'être pas complètement favorable à ce projet, j'entends que vous avez rencontré les directions. C'est nécessaire, mais j'ai l'impression que vous avez oublié les syndicats. Ce sont quand même eux qui représentent les travailleurs.
04.06 Vanessa Matz, ministre: Permettez-moi de vous apporter la précision suivante. Dans le cadre de la réorganisation fédérale, je rencontre les syndicats de la fonction publique. La Politique scientifique y est bien représentée. J'ai déjà indiqué les avoir rencontrés au mois de janvier. Je dois les revoir ce mois-ci et en mars. Faire mieux me semble difficile.
04.07 Farah Jacquet (PVDA-PTB): Merci pour ce complément d'information.
Cela dit, nous savons que l'objectif principal de la réorganisation est de faire des économies sur la science, le patrimoine et la culture. Nous n'y sommes pas spécialement favorables. Nous reviendrons sur le sujet lors des prochaines discussions.
L'incident est clos.
Het incident
is gesloten.
05.01 Gilles Foret (MR): Madame la ministre, ce mardi 6 janvier, notre commission a procédé à l’audition de l’administrateur général de la Régie des bâtiments au sujet du plan stratégique 2026‑2029 et de plusieurs dossiers immobiliers sensibles. Je reviendrai sur trois d’entre eux.
Dans cette première question, il s’agit du dossier concernant le déménagement du SPF Intérieur vers l’immeuble FINTO, qui suscite une inquiétude croissante. Selon les éléments transmis, l’ensemble des programmes de besoins ont été établis par le SPF Intérieur et ont reçu un avis favorable de l’Inspection des finances. Ces documents ont été transmis à la Régie des bâtiments dès septembre 2025. À ce jour, aucun planning opérationnel clair n’aurait été communiqué, alors même que le déménagement est prévu pour la fin 2026. Cette absence de visibilité pose un problème majeur: sans calendrier précis, le SPF Intérieur ne peut lancer les marchés publics indispensables à la préparation logistique du déménagement.
Dès lors, madame la ministre, pouvez‑vous nous indiquer où en est précisément ce dossier? Un planning prévisionnel a‑t‑il été communiqué aux différents intervenants? Si oui, quand? Comment entendez‑vous garantir que ce dossier prioritaire ne soit pas retardé d’emblée?
Je vous remercie.
05.02 Vanessa Matz, ministre: Monsieur Foret, la note destinée au Conseil des ministres, dans laquelle les travaux du bâtiment FINTO liés au déménagement du SPF Intérieur sont repris, est finalisée. Elle a été transmise par courrier au SPF Intérieur le 9 janvier dernier. Elle a également été envoyée pour accord au ministre du Budget et sera soumise au Conseil des ministres dans les plus brefs délais. La Régie des bâtiments continuera à tenir le SPF Intérieur informé de l’évolution du dossier ainsi que du calendrier précis de son traitement par le Conseil des ministres. Ce dossier constitue une priorité pour la Régie des bâtiments.
Je suis très surprise d’entendre qu’il y aurait un manque de visibilité. Dès le début du projet, un groupe de travail réunissant l’IBZ et la Régie des bâtiments a été mis en place afin d’assurer un échange d’informations régulier et de maintenir un certain rythme dans l’élaboration du dossier de conception. Ce groupe s’est réuni régulièrement au cours de l’année 2025 pour déterminer le programme des besoins de l’IBZ ainsi que les travaux nécessaires en matière de première installation.
Par la suite, il a été convenu d’organiser le déménagement en deux phases. Mon cabinet a d’ailleurs transmis les preuves de tous les échanges qui ont eu lieu et qui témoignent des informations reçues par le SPF Intérieur. Le SPF Intérieur a donc toujours été tenu informé par la Régie des bâtiments des différentes étapes de ce dossier, et cela restera le cas à l’avenir. Au sein de la Régie des bâtiments, deux personnes de contact ont été désignées pour gérer ce dossier. La Régie des bâtiments met tout en œuvre pour mener à bien le déménagement de manière correcte et dans le respect des délais.
05.03 Gilles Foret (MR): Je vous remercie, madame la ministre, pour vos explications et pour les éléments de calendrier plutôt rassurants que vous nous communiquez.
Espérons que le calendrier et les flux d’informations resteront pleinement opérationnels et efficaces. Il me semble en effet important que cette communication soit la meilleure possible. La coordination de l’ensemble de ces déménagements nécessite effectivement que les acteurs se parlent. C’est tout l’enjeu de la gestion de la transversalité et de la bonne collaboration entre nos différents services.
L'incident est clos.
Het incident
is gesloten.
06.01 Gilles Foret (MR): Madame la ministre, le dossier concernant l’immeuble situé rue du Commerce, occupé par la Direction générale Sécurité et Prévention, a été brièvement abordé lors de la commission du 6 janvier. Cet immeuble est privé de chauffage depuis de nombreuses semaines, ce qui rend les conditions de travail totalement inadaptées, en particulier en période hivernale. Cette situation a contraint l’administration à placer une partie importante du personnel en télétravail et à délocaliser d’autres agents, dans l’urgence, vers des locaux situés rue de Louvain. Au-delà de l’impact humain et organisationnel, cette situation engendre des dysfonctionnements importants dans la continuité du service public, alors même que cette direction exerce des missions sensibles en matière de sécurité et de prévention.
Madame la ministre, quelles sont les causes exactes de la panne de chauffage dans l’immeuble de la rue du Commerce? Quels travaux ont-ils été réalisés et quelles interventions restent-elles à effectuer? Un calendrier précis de remise en conformité et de retour à des conditions normales de travail a-t-il été communiqué à l’administration concernée? Enfin, quelles mesures transitoires la Régie des Bâtiments ou votre cabinet entendent-ils mettre en place afin de garantir de bonnes conditions de travail au personnel tant que les travaux ne sont pas achevés?
06.02 Vanessa Matz, ministre: Monsieur Foret, pour assurer le chauffage du bâtiment, celui-ci est équipé de pompes à chaleur capables de maintenir une température intérieure adéquate tant que la température extérieure reste supérieure à cinq degrés. Lorsque ces conditions ne sont plus réunies, quatre chaudières supplémentaires sont prévues afin de garantir le maintien de la température. Les chaudières existantes servent donc de support pour les périodes de grand froid, soit quelques semaines par an. Ces chaudières existent depuis le début du contrat avec la société de maintenance et sont, par conséquent, anciennes.
Le démontage des installations défectueuses a été réalisé durant les deux dernières semaines de décembre 2025. L’installation de nouvelles chaudières était prévue durant les premières semaines de janvier 2026. La réparation de la troisième chaudière reste encore à effectuer prochainement.
Un retour à la normale a pu être opéré depuis le 12 janvier 2026.
Vu l’impact sur le personnel, j’ai demandé à la Régie des Bâtiments d’adopter une approche plus proactive et d’accélérer la résolution de ce type de problèmes.
06.03 Gilles Foret (MR): Merci, madame la ministre, pour ces informations rassurantes.
Je constate que, depuis le dépôt de la question, la situation a bien évolué, ce qui est positif. Merci d’avoir pu le préciser.
L'incident est clos.
Het incident
is gesloten.
07.01 Gilles Foret (MR): Madame la ministre, un troisième dossier a été évoqué. Il concerne le futur immeuble destiné à accueillir l'OCAM et le Centre de crise (NCCN), acquis par la Régie des Bâtiments. Selon les informations qui nous ont été communiquées, ce dossier connaîtrait un nouveau retard, lié cette fois à une non-conformité de l'installation électrique du bâtiment concerné.
Cette situation est préoccupante en raison de son impact potentiel sur le calendrier de déménagement et en raison des enjeux de sécurité inhérents aux missions exercées par l'OCAM et le NCCN. À ce stade, peu d'éléments précis ont été communiqués quant à la nature exacte de cette non-conformité, à son ampleur réelle et aux travaux correctifs nécessaires.
Il nous revient également que ce retard pourrait être de l'ordre de quatre mois, sans que cette information ait été formellement confirmée. Par ailleurs, une incertitude subsiste quant au bail actuel de l'immeuble aujourd'hui occupé par ces deux organes et au risque qu'il arrive à échéance avant la fin du déménagement.
Madame la ministre, pouvez-vous préciser la nature et la gravité de la non-conformité électrique constatée? Quel est l'impact réel de cette situation sur le calendrier? Confirmez-vous le retard estimé à environ quatre mois? Le bail actuel de l'immeuble occupé risque-t-il d'expirer avant le déménagement effectif? Dans l'affirmative, des démarches ont-elles été entreprises pour le prolonger? Quelle en serait la durée? Ce budget est-il bien prévu et disponible afin d'éviter toute rupture dans l'occupation des locaux et la continuité des missions?
07.02 Vanessa Matz, ministre: Monsieur Foret, la nature de la non-conformité concerne l'installation technique, et ce à la suite des audits visuels de l'installation électrique et anti-incendie.
Par ailleurs, il est prématuré d'en préciser la gravité. À ce stade, un audit fonctionnel est planifié pour ce mois. Pour rappel, il y a lieu de préciser que la Régie des Bâtiments a bien reçu tous les rapports de contrôle conformes de l'installation technique (électricité et détection incendie) lors de la réception en 2022.
L'estimation du délai prévu au calendrier des travaux de remise en conformité oscille à ce stade entre deux et quatre mois. Dès réception du résultat de l'audit, la Régie des Bâtiments disposera d'un planning définitif.
S'agissant de la question relative au bail, pour l'OCAM, le risque est bien réel avec une fin de bail au 31 décembre 2026. Concernant le NCCN, aucun risque n'existe à ce stade, car le bail arrive à échéance le 27 décembre 2027. La Régie des Bâtiments a entrepris, dès le mois d'octobre 2025, des démarches auprès du propriétaire du bâtiment actuellement occupé par l'OCAM. Celui-ci se montre disposé à prolonger le bail de six mois, si nécessaire, aux conditions actuelles, soit jusqu'au 30 juin 2027. Cette prolongation représenterait un impact budgétaire d'environ un million d'euros hors taxe, l'indexation future restant à confirmer. Ce budget n'est pas prévu. Une note au Conseil des ministres serait à introduire pour cette prolongation de bail, si elle s'avérait nécessaire.
07.03 Gilles Foret (MR): Merci madame la ministre pour ces précisions et pour toute l'attention que vous portez à ces différentes problématiques immobilières. Je ne doute pas que vous suivrez avec attention ces différents dossiers et que vous les porterez car la continuité des services publics est en jeu. Merci beaucoup. Je vous souhaite une bonne journée.
L'incident est clos.
Het incident
is gesloten.
08.01 Hervé Cornillie (MR) : Madame la ministre, on a déjà eu l’occasion de parler du palais de justice de Tournai et je vous remercie d'ailleurs d'avoir bien compris le sens de ma question.
L’état de vétusté du bâtiment est largement connu et ne permet plus de répondre de manière adéquate aux exigences contemporaines en matière de sécurité, d’accessibilité, aux conditions de travail du personnel judiciaire et d’accueil du public. Bref, il est temps de se pencher sur celui-ci et vous avez annoncé, d’ailleurs, de bonnes nouvelles. Parmi ces nouvelles, citons la signature d’un bail emphytéotique qui était envisagée entre l’État fédéral et la Ville de Tournai, afin de permettre la concrétisation de ce projet.
À ce stade, toutefois, il semblerait qu’il n’existe encore qu’un avis de principe entre vos services et la ville, sans signature formelle du bail. Or, cette signature constitue un premier pas indispensable et structurant pour sécuriser juridiquement et financièrement l’ensemble du projet.
J'ai donc quelques petites questions en lien avec celui-ci. Pouvez-vous d’abord, madame la ministre, préciser les contours du bail emphytéotique envisagé entre l’État fédéral et la Ville de Tournai et confirmer qu’il ne s’agit à ce stade que d’un avis de principe? Deuxièmement, à quel horizon la signature formelle de ce bail emphytéotique est-elle envisagée et quels sont les éléments qui conditionnent encore cette étape?
D'avance merci pour les informations que vous me prodiguerez.
08.02 Vanessa Matz, ministre: À ce stade, il s’agit uniquement d’un accord de coopération qui a été signé par mon prédécesseur en 2021. Le bail emphytéotique prévoit la mise à disposition à titre gratuit du parking Dorcas au profit de la Régie des Bâtiments, en vue d’y construire, au minimum, un nouveau palais de justice.
À partir du moment de la signature de bail, la Régie des Bâtiments a une période de dix ans pour débuter les travaux, faute de quoi le bail emphytéotique s’éteindrait automatiquement. Les derniers échanges entre les comités d’acquisition régional et fédéral sont en cours afin d’aboutir à une signature d’un bail emphytéotique en 2026.
Je vous remercie.
08.03 Hervé Cornillie (MR): Merci pour ces éléments de réponse.
Nous ne sommes donc pas renvoyés aux calendes grecques, puisqu’il s’agit de quelques mois de gestion par les administrations respectives. On a donc, avec la signature du bail, le délai de dix ans en perspective pour enfin doter Tournai de cet outil indispensable à la justice mais aussi pour finalement améliorer le cadre de vie dans tout un quartier. Je ne manquerai pas, tout comme d’autres apparemment, de suivre ce dossier.
Het incident
is gesloten.
L'incident est clos.
09.01 Fatima Lamarti (Vooruit): Geachte minister, begin januari trok het gewestelijk coördinatiecentrum Bruss’Help aan de alarmbel. Er was een acuut tekort aan opvangplaatsen voor daklozen. Ondanks de vrieskou bleef de vraag groter dan het aanbod, waardoor hulporganisaties zoals Samusocial en het Rode Kruis geregeld mensen moesten weigeren. Hoewel u in november aankondigde dat WTC-toren 4 in de Noordwijk zou worden opengesteld voor daklozenopvang, stond het gebouw begin januari nog steeds leeg. Op 14 januari vernamen we via de media dat uw kabinet bevestigd had om de toren nu toch in gebruik te nemen. Daarbij werd echter ook duidelijk dat de autoriteiten op dit moment nog potentiële exploitanten benaderen om de voorwaarden van de opvang te bespreken.
Mevrouw de minister, onderzoekt u momenteel andere potentiële locaties voor bijkomende daklozenopvang in Brussel in het kader van het winterplan, dat structurele opvangcapaciteit voorziet, dan wel het koudeplan, dat tijdelijke opvang voorziet bij vriestemperaturen en waarin de WTC-toren momenteel is opgenomen?
Zo ja, welke gebouwen worden concreet onderzocht? Over hoeveel opvangplaatsen per locatie gaat het? Tegen welke datum verwacht u bijkomende opvangcapaciteit effectief operationeel te kunnen maken? Bent u in overleg met Bruss'Help en andere terreinactoren, zoals Samusocial en het Rode Kruis, voor de selectie van de gebouwen, met het oog op hun geschiktheid om op korte termijn te worden ingezet?
Welke minimale criteria, bijvoorbeeld inzake sanitaire voorzieningen, veiligheid en toegankelijkheid, hanteert u bij het ter beschikking stellen van gebouwen voor winteropvang? Welke budgettaire middelen worden voorzien om eventuele aanpassingswerken of tijdelijke infrastructuur, zoals sanitaire voorzieningen, mogelijk te maken?
Hoe verantwoordt u dat een aangekondigde federale opvanglocatie vandaag nog steeds ongebruikt blijft, ondanks het acuut tekort aan opvangplaatsen en de dagelijkse weigering van daklozen? Welke conclusies trekt u hieruit voor het federaal beleid inzake winteropvang?
09.02 Minister Vanessa Matz: Mevrouw Lamarti, de Regie der Gebouwen heeft op mijn vraag bekeken welke federale gebouwen in gebruik kunnen worden genomen om daklozen op te vangen. Op basis daarvan stelde de Regie verschillende mogelijke locaties voor. Zo kon ik Espace Belvaux ter beschikking stellen van het OCMW van Luik. Na een oproep van Samusocial in de media heb ik al op 18 november voorgesteld om het gebouw WTC-4 te gebruiken voor winteropvang. Dat gebouw ligt dicht bij het Noordstation en is goed geschikt voor noodopvang.
De Regie der Gebouwen beheert alleen gebouwen. Zij kan gebouwen ter beschikking stellen, maar de organisatie van de opvang is een taak voor de lokale en regionale overheden. Pas vannacht konden in WTC-4 effectief daklozen worden opgenomen. Samusocial zorgt voor de begeleiding. Ik ben daar tevreden over. Er is plaats voor ongeveer 100 personen. Het exacte aantal hangt af van hoe Samusocial het gebouw inricht.
Andere gebouwen werden niet gebruikt omdat ze niet voldoen aan de regels voor elektriciteit, ventilatie, stabiliteit of asbestveiligheid. Daarnaast worden sommige gebouwen al gebruikt via het OCMW of andere partners, zoals het gebouw in de Fritz Toussaintstraat in Elsene. Ik wil benadrukken dat de opvang van daklozen voor mij een prioriteit is. Alle lege en veilige federale gebouwen zullen waar mogelijk ter beschikking worden gesteld in het kader van het winterplan en bij noodsituaties.
09.03 Fatima Lamarti (Vooruit): Mevrouw de minister, ik dank u in ieder geval voor uw antwoord.
Laat ik beginnen met het positieve. Het is eigenlijk een goede zaak dat u uw bevoegdheid over de Regie der Gebouwen gebruikt om leegstaande panden te activeren voor die schrijnende situatie. Zeker in het licht van de huidige Brusselse regeringscrisis mogen de daklozen in onze hoofdstad niet vergeten worden. Dat de Regie der Gebouwen hier een menselijk gelaat toont, is een noodzakelijk signaal.
Mevrouw de minister, het openen van een gebouw is echter slechts een eerste stap. Ik maak me grote zorgen over de federale samenhang van dit beleid. Het volstaat niet dat één departement een deur opent als de rest van de federale overheid niet aan hetzelfde zeel trekt. Er is een reële kans op een versnipperde aanpak, waarbij de rechterhand niet weet wat de linkerhand doet. Ofwel werkt de federale regering met een gecoördineerde visie, ofwel kijkt ze toe en schuift ze de uiteindelijke lasten door naar de deelstaten en naar de lokale besturen.
Mijn grote vrees ligt bij de datum van 1 april. We weten dat de winteropvang dan traditioneel eindigt. Zonder een sluitende federale strategie voor wat daarna gebeurt, dreigen de mensen die vandaag in de WTC-torens verblijven over enkele weken gewoon weer op straat te belanden. Een bed voor een nacht is een begin, maar zonder structurele omkadering en opvolging is het dweilen met de kraan open.
Ik pleit er alvast voor dat u binnen de regering de motor bent voor een menselijke en gecoördineerde oplossing.
L'incident est clos.
Het incident
is gesloten.
10.01 Farah Jacquet (PVDA-PTB): Madame la ministre, dans un entretien récent, le directeur général de l'Institut royal météorologique (IRM) s'exprime concernant de très grandes inquiétudes quant aux conséquences des nouvelles économies que votre gouvernement veut imposer. L'IRM, qui emploie près de 200 travailleurs et dont une bonne partie est en surcharge de travail, va voir son budget se réduire de 10 %.
Dix pourcent
alors que, en quinze ans, l'IRM a déjà perdu un quart de sa capacité budgétaire.
Maintenant, on dirait que vous voulez en remettre une couche. Pourtant, ils ont
déjà averti que ces restrictions supplémentaires allaient réduire la qualité de
leur travail, voire mener à des erreurs ou des défaillances. La météo n'est pas
seulement utile pour savoir quel habit mettre demain; il s'agit en l'occurrence
d'un service public qui sauve des vies, qui alerte lors d'inondations, de
tempêtes, de canicules, et qui soutient la Défense, la protection civile, les
hôpitaux, etc. Il ne faudrait pas oublier les inondations meurtrières de 2021.
Le directeur
met également en évidence une situation sociale préoccupante au sein de
l'institution, avec plusieurs cas de burn-out et une souffrance au travail
croissante dans un contexte de sous-effectif chronique et de pression accrue
sur les équipes.
Au vu de ces
éléments, je souhaiterais poser les questions suivantes: comment justifiez-vous
ces mesures d'austérité à l'IRM, alors même que ses missions sont directement
liées à la sécurité des personnes, à la prévention des catastrophes naturelles
et à la gestion des crises? Le gouvernement a-t-il évalué les risques que ces
économies font peser sur la qualité des prévisions météorologiques, la
fiabilité des alertes et, plus largement, sur la sécurité de la population?
Quelle garantie la ministre peut-elle apporter quant au maintien de l'ensemble
des missions de l'IRM, notamment en matière de soutien aux autorités publiques,
de météo spatiale et de résilience face aux cyberattaques et aux pannes
techniques? Quels impacts auront vos économies sur le personnel au sein de
l'IRM et quelles mesures concrètes seront-elles prises pour faire face à la
dégradation des conditions de travail et prévenir les risques de burn-out parmi
le personnel? Enfin, le dérèglement climatique et ses conséquences désastreuses
ne constitue-t-il pas une menace pour vous?
Je vous
remercie.
10.02 Vanessa Matz, ministre: Madame Jacquet, je vous remercie pour votre question.
Je tiens à rappeler l'importance stratégique de l'Institut royal météorologique (IRM), dont les missions sont directement liées à la sécurité de la population, à la prévention des risques naturels et à la gestion des effets du dérèglement climatique, comme vous l'avez énoncé.
Dans le cadre de la trajectoire budgétaire arrêtée par le gouvernement, l'IRM, comme les autres entités fédérales, doit participer à ces efforts. Les impacts de ces économies font l'objet d'un suivi attentif en dialogue avec la direction de l'IRM. Si des risques inacceptables pour la qualité des prévisions, la fiabilité des alertes ou la sécurité de la population devaient être identifiés, des mesures correctrices pourraient être proposées au Conseil des ministres, y compris sous la forme de dérogations ciblées. Par ailleurs, un exercice d'évaluation des missions essentielles de l'administration fédérale est actuellement mené par le ministre du Budget avec ma collaboration.
Pour ce qui est de la politique d'Open Data, un dossier de compensation avait été introduit lors de la précédente législature sans aboutir. À ce stade, seul l'Institut national géographique a bénéficié d'une compensation par le biais du cabinet de la Défense.
En ce qui concerne le personnel, il faut tenir compte de la réorganisation de l'administration fédérale en cours, de la création des deux pôles regroupant les établissements scientifiques fédéraux et de la mutualisation des services d'appui dans un service spécifique visant à accroître l'efficience, notamment par le développement de services partagés et de collaborations renforcées entre les institutions, afin de préserver un niveau de service équivalent pour les missions clés conservées.
Le dérèglement climatique constitue une menace que je prends pleinement en considération et l'IRM demeure un acteur essentiel dans la protection de la population. Il lui appartient également, comme à l'ensemble des établissements, de développer de nouveaux partenariats.
10.03 Farah Jacquet (PVDA-PTB): Madame la ministre, merci pour vos éléments de réponse, mais je dois dire que je ne suis absolument pas rassurée. L'IRM joue quand même un rôle crucial en matière de sécurité civile, de santé publique ou encore de gestion des risques climatiques. Malgré cela, vous imposez encore des économies.
À un moment, ce ne sont plus des optimisations; ce sont des amputations. Le directeur lui-même parle de risques d'erreur, de défaillances, d'épuisement du personnel, de burn-out. Ce ne sont pas juste des mots politiques, ce sont vraiment des alertes de terrain. Je pense qu'il faut les prendre en considération.
La vraie question est simple: combien faudra-t-il d'accidents, d'alertes ratées ou de catastrophes mal anticipées pour reconnaître que ces économies étaient une erreur?
À un moment, vous devrez répondre de vos actes. Vous dérégulez le commerce mondial, vous favorisez des accords de libre-échange nuisibles, vous laissez les multinationales saccager notre planète, vous laissez les banquiers investir à coups de milliards dans les énergies fossiles; et quand le climat fout le camp à cause des politiques que nous avons aujourd'hui, vous détruisez les moyens qui nous permettent justement d'y faire face. Ce sont quand même des vies qui sont mises en danger.
L'incident est clos.
Het incident
is gesloten.
11.01 Anthony Dufrane (MR): Madame la ministre, le développement et le déploiement d’Ariane 6, qui marque une étape majeure pour l’autonomie spatiale européenne, offrent des opportunités significatives pour la Belgique en termes de retombées technologiques, industrielles et scientifiques.
Avec des entreprises belges comme Thales et la SABCA, déjà impliquées dans la fourniture d’équipements critiques pour les futurs lanceurs, il est essentiel de faire le point sur les bénéfices concrets pour notre pays et sur les prochains engagements financiers de la Belgique dans les programmes de l’Agence spatiale européenne (ESA). Alors que l’Europe spatiale se positionne face à la concurrence internationale, notamment américaine, il est crucial de clarifier comment la Belgique compte capitaliser sur ses investissements pour renforcer sa place dans le secteur spatial et préparer les prochaines étapes.
Madame la ministre, quelles sont les retombées concrètes des investissements dans le programme Ariane 6, notamment en termes de contrats industriels, de développement technologique et de renforcement des compétences des acteurs belges du spatial? Quels sont les prochains investissements prévus par la Belgique dans les programmes de l’ESA et comment ces contributions s’inscrivent-elles dans la stratégie spatiale nationale à moyen et long terme?
Comment votre SPF évalue-t-il l’impact du dynamisme du New Space sur les opportunités industrielles et scientifiques pour la Belgique? Enfin, madame la ministre, comment la Belgique compte-t-elle contribuer aux discussions européennes sur l’avenir des lanceurs spatiaux, notamment en matière de réutilisabilité et de réduction des coûts?
11.02 Vanessa Matz, ministre: Monsieur Dufrane, la Belgique contribue au programme de développement d’Ariane 6 depuis 2012. Les retombées économiques se mesurent, d’une part, à travers les contrats octroyés aux industries belges pour la production d’éléments de la fusée et, d’autre part, via la participation de nos entreprises à des projets de développement de l’infrastructure de lancement à Kourou. Grâce à la politique de géoretour de l’ESA, les investissements réalisés par la Belgique reviennent directement à nos acteurs, soutenant ainsi le développement continu de l’écosystème spatial en Belgique.
Lors de la conférence ministérielle de l’ESA, la Belgique a soumis des programmes très diversifiés, allant de la résilience européenne à l’observation de la Terre, en passant par l’exploration et l’accès à l’espace, et donc les lanceurs. Par exemple, la réutilisation des lanceurs et l’innovation dans les systèmes de propulsion sont des éléments discutés et progressivement mis en œuvre au sein de l’ESA.
Concernant votre question sur le New Space, il est exact que celui‑ci a redynamisé la recherche et le développement dans le secteur, notamment en faisant baisser les coûts de production. La Belgique compte plusieurs acteurs très compétitifs grâce à cette approche, qui facilite également la participation d’investisseurs privés dans les entreprises.
S’agissant des futurs lanceurs, l’ESA a lancé le European Launcher Challenge afin de développer les successeurs des fusées Ariane et Vega. Une première sélection d’entreprises a eu lieu en 2025. Les entreprises belges qui fournissent des composants et sous‑systèmes pour les lanceurs auront l’opportunité de participer à la prochaine étape, prévue en 2028.
Mon administration reste bien entendu disponible pour accompagner l’ensemble de nos acteurs, quel que soit le domaine.
11.03 Anthony Dufrane (MR): Madame la ministre, je tiens vraiment à vous remercier pour vos réponses. Elles témoignent des ambitions belges en matière d’investissements dans l’aérospatial, ainsi que de leurs répercussions sur les technologies du quotidien.
Les technologies d’Ariane 6 et les efforts consentis par la Belgique pour y participer demeurent une priorité afin de faire de notre pays un hub international dans ces secteurs. La Belgique doit rester un acteur actif au sein de l’ESA, en particulier à un moment où un nouvel astronaute belge se prépare à rejoindre la Station spatiale internationale (ISS).
Je vous remercie encore.
Het incident
is gesloten.
L'incident est clos.
12.01 Kurt Moons (VB): Goedemorgen, mevrouw de minister. In de Vlaamse gemeente Lennik werd recent een pakjesautomaat van het overheidsbedrijf bpost geplaatst met een sticker met uitsluitend Franstalige instructies.
Lennik is een Vlaamse gemeente en in Vlaanderen spreekt men Nederlands. Dat zou vanzelfsprekend moeten zijn. Blijkbaar geldt die vanzelfsprekendheid niet altijd voor overheidsbedrijven. Ofwel kent men bij bpost de taalwetgeving niet, ofwel beschouwt men de verfransing van Vlaams-Brabant al als een voldongen feit.
Laten we het even omdraaien. Stel dat in uw gemeente Aywaille – in de provincie Luik, waar men Frans spreekt – een pakjesautomaat van bpost zou staan met instructies die uitsluitend in het Nederlands zijn opgesteld. Zou dat daar geen probleem vormen? Dat zou daar ongetwijfeld niet worden aanvaard, en terecht.
Bpost erkende dat het om een fout ging en beloofde de sticker te vervangen, wat intussen ook al is gebeurd. We hebben dat nagekeken. Dat is goed, maar de vraag is natuurlijk fundamenteler. Van een federaal overheidsbedrijf mag worden verwacht dat het de taalwetgeving structureel en niet toevallig respecteert. Ik heb daarom een aantal vragen aan mevrouw de minister.
Ten eerste, bent u op de hoogte van dat incident in Lennik en hoe beoordeelt u het feit dat een overheidsbedrijf eentalig Franstalige instructies aanbrengt in een Vlaamse gemeente? Ten tweede, welke interne richtlijnen en controles hanteert bpost vandaag om te garanderen dat de taalwetgeving strikt wordt nageleefd bij nieuwe installaties op het openbaar domein? Ten derde, zult u er zelf op toezien dat dergelijke logistieke fouten in de toekomst worden uitgesloten en dat bpost structurele maatregelen neemt zodat dit niet opnieuw gebeurt, niet alleen in Lennik, maar in heel Vlaanderen? Ten vierde, kunt u bevestigen dat de externe communicatie van bpost in eentalig Nederlandse gemeenten altijd en zonder uitzondering eerst en uitsluitend in het Nederlands zal gebeuren? Ten slotte, uit welke talen kunnen gebruikers van de automaat kiezen op het scherm? Men zou kunnen kiezen tussen Nederlands, Frans en Engels. Dat is vandaag nog altijd het geval op die bpost-automaat. Verschilt die keuze naargelang de regio en vindt u dat conform de taalwetgeving?
12.02 Minister Vanessa Matz: Mijnheer Moons, ik vind het belangrijk dat de taalwetgeving correct wordt gevolgd, ook door de autonome overheidsbedrijven. Dat is noodzakelijk voor een goede werking van de overheid en voor respect voor de burgers in hun regio.
In dit geval heeft bpost gemeld dat de Franstalige stickers op een pakjesautomaat in Lennik, die door een externe partner waren aangebracht, binnen vier uur zijn verwijderd. Dat toont aan dat bpost snel en ernstig reageert. Bpost werkt in een competitieve markt, waarin een goede klantenervaring van groot belang is. Daarbij hoort ook communicatie in de taal van het gewest, zoals de wet voorschrijft. Dat is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook belangrijk voor klanten.
Bpost probeert de regels strikt te volgen, ook al gelden ze niet voor alle concurrenten. Het bedrijf overlegt met zijn externe partner over de recente fouten in Lennik en Sterrebeek. Samen nemen ze maatregelen om herhaling te voorkomen.
Ten slotte zijn de schermen van de pakjesautomaten in een Vlaamse gemeente standaard ingesteld op het Nederlands, conform de regels. Ik zal erop toezien dat bpost blijft zorgen voor een correct taalgebruik en een duidelijke communicatie in het hele land.
12.03 Kurt Moons (VB): Mevrouw de minister, dank u wel voor uw antwoorden, die me enigszins geruststellen, omdat u het respect voor de taalwetgeving hoog in het vaandel voert. De fout zou dus gemaakt zijn door een externe leverancier, maar ons optreden was blijkbaar toch nodig om binnen vier uur maatregelen te nemen. Als we dat niet hadden gedaan, zouden de stickers er nog steeds aanwezig zijn. U bent van plan de zaak op te volgen.
Op mijn vraag of de gebruikte schermen alleen Nederlands tonen of ook Frans en Engels, heb ik niet echt een antwoord ontvangen. Of dat conform de taalwetgeving is, zouden we graag uitgeklaard zien.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
De voorzitter: Vraag nr. 56013092C van mevrouw Taton wordt omgezet in een schriftelijke vraag.
Madame la ministre, comment est-ce possible? Cet administrateur ne faisait pas partie de la liste remise par les chasseurs de tête pour trouver des candidats. Ce n’est pas, à notre connaissance, un spécialiste du secteur des télécoms ou des nouvelles technologies, mais peut-être me démentirez-vous. Il ne dispose pas d’une expérience professionnelle en Belgique, en Inde ou aux états-Unis, où sont localisées les filiales de Proximus. C’était, en revanche, un ancien collaborateur de Nicolas Sarkozy – ce qui constitue apparemment une qualité suffisante pour certains partis de votre gouvernement…
Il y a pire, madame la ministre, le comité de nomination de Proximus avait, lui aussi, remis un avis négatif sur cet administrateur, en allant jusqu’à mettre en doute son indépendance par rapport à certains actionnaires minoritaires qui ont tenté, au printemps dernier, de mettre la main sur Proximus. Pour parfaire ce tableau, comme si cela ne suffisait pas, nous apprenons à présent les condamnations que j'ai évoquées au début de mon intervention.
Madame la ministre, les faits sont très graves et requièrent des éclaircissements de votre part. De plus, des responsabilités doivent être établies. Pourquoi avoir consenti à la nomination de cet administrateur, alors que tout s’y opposait? Que saviez-vous de ses ennuis judiciaires? Proximus a indiqué que le gouvernement devait prendre une décision, étant donné que c’est lui qui avait choisi cet administrateur. Avez-vous demandé au gouvernement la démission de cet administrateur désigné par le MR? Quelle est la position du Conseil des ministres?
13.02 Vanessa Matz, ministre: Monsieur Legasse, je vais vous réexpliquer un certain nombre de choses qui ne vous arrangeront probablement pas, mais ce n'est pas grave.
Vous savez que le processus de nomination des différents administrateurs relève de la Société Fédérale de Participations et d'Investissement (SFPI). Qui est le ministre de tutelle de la SFPI? C'est M. Jambon. Donc, la sélection et le processus de nomination relèvent de la SFPI. Et c'est elle, vous l'avez évoqué, qui a fait les différentes démarches pour les différents conseils d'administration au niveau public.
Je suis évidemment informée de la condamnation prononcée en France à l'encontre de M. Georgin. Je n'étais évidemment pas au courant – et comment aurais-je pu l'être d'ailleurs – de la procédure judiciaire en cours au moment de sa désignation.
Je vous confirme que les faits sont graves. J'accepte ici de vous répondre, et je le fais, comme je l'ai fait la semaine dernière, à titre personnel. J'attends de M. Georgin qu'il tire les conséquences de cette condamnation, et qu'il fasse un pas de côté. À défaut, une initiative pourra être entreprise au niveau du conseil d'administration.
La crédibilité de la gouvernance de Proximus est évidemment très importante, comme celle de toute entreprise à participation publique. Elle repose sur la probité et l'exemplarité de ses administrateurs. Je resterai particulièrement vigilante à ce que ces principes de bonne gouvernance soient respectés.
13.03 Dimitri Legasse (PS): Madame la ministre, je suis étonné de votre réponse, même si j'entends bien que ce n'est pas dans vos attributions. Mais il s'agit bien d'un administrateur désigné par le président du MR. Et il s'agit bien d'un gouvernement qui, dans certaines circonstances, se targue d'être unique, et de pouvoir répondre le cas échéant en plénière par le biais d'un autre ministre, si besoin était.
Vous précisez par ailleurs qu'à titre personnel, vous dénoncez la chose et invitez la personne concernée à faire un pas de côté. Qu'est-ce qui vous empêche d'aller plus loin? Qu'est-ce qui vous empêche d'insister au Conseil des ministres? Qu'est-ce qui vous empêche d'inciter davantage encore vos partenaires à faire le nécessaire pour que l'administrateur concerné se démette? Les faits sont vraiment graves. Nous sommes d'accord sur ce point.
Qu'a-t-il été dit au Conseil des ministres à ce sujet? Peut-on être dans la confidence? Qu'est-ce qui s'oppose à ce que l'administrateur concerné fasse le nécessaire, ou à ce que le ministre Jambon invite la SFPI à le faire par ailleurs? Je me le demande. Franchement, je ne sais pas ce qui vous retient.
Madame la ministre, je vous invite vraiment à reconsidérer votre position, votre posture, et à insister auprès du Conseil des ministres.
13.04 Vanessa Matz, ministre: Je ne reconsidérerai pas ma position.
13.05 Dimitri Legasse (PS): Je voudrais juste rajouter un mot, monsieur le président. Pourquoi M. Georgin ne l'a-t-il pas fait? Mme la ministre ne semble cependant pas avoir la réponse.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
14.01 Lieve Truyman (N-VA): Mevrouw de minister, we hebben kunnen kennisnemen van zijn aankondiging, maar uiteraard zal Elon Musk u niet om toestemming vragen om die 1 miljoen satellieten de ruimte in te sturen.
In januari hadden we een interessante hoorzitting met de ruimtevaartsector in ons land. Zowel de federaties en de Vlaamse, Waalse en Brusselse sector waren hier aanwezig, alsook een delegatie namens ESA zelf. De 1 miljoen satellieten die Elon Musk in de ruimte wil lanceren, hebben te maken met het creëren van een netwerk voor een datacenter dat in een baan rond de aarde zal draaien. Dat datacenter moet dienen om voldoende rekencapaciteit te voorzien voor diverse AI-modellen. Hij geeft ook aan dat in de ruimte voldoende zonne-energie aanwezig is en dat er geen water nodig is om de satellieten in hun werking af te koelen.
Mevrouw de minister, misschien is het wat speciaal om u die vraag te stellen, maar denkt u dat SpaceX de toestemming zal krijgen om die 1 miljoen satellieten de ruimte in te sturen?
Bent u als minister op de hoogte van geplande Europese projecten die een soortgelijke innovatie onderzoeken? Wat is ons AI-strategieplan en komt dat in het gedrang met die aankondigingen?
Wat zal de impact zijn op onze data-afhankelijkheid van de Amerikaanse satellieten bij de uitvoering van die plannen? Ik heb deze bezorgdheid ook gedeeld tijdens de hoorzitting. Komt er een Europees alternatief voor die satellieten of wordt dat overwogen? Welk deel van onze ESA-budgetten wordt aangewend voor de implementatie van AI en eventuele daaraan gelinkte satellieten? Heeft dat een impact op de werking en het innovatiebeleid van onze Belgische en Vlaamse ruimtevaartactoren?
Hoe meer satellieten de ruimte in gaan, hoe meer ruimteafval er wordt gecreëerd. Welke inspanningen hebben België en/of de ESA de voorbije jaren gedaan om tot betere internationale afspraken te komen in dat verband? Wat in de ruimte zweeft, kan voor afval zorgen en op aarde terechtkomen. Welke inspanningen voor de toekomst staan daaromtrent gepland?
14.02 Minister Vanessa Matz: Mevrouw Truyman, ik heb geen toegang tot vergunningaanvragen die SpaceX heeft ingediend. Daarom kan ik geen uitspraak doen over de beslissing van de Amerikaanse communicatieautoriteit. Er bestaat internationaal geen limiet op het aantal objecten dat één land in een baan rond de aarde mag brengen.
Binnen de Europese Commissie en de ESA lopen verschillende programma's die innovatie rond satellieten en dataverwerking ondersteunen. De ESA en de Europese Commissie werken samen aan nieuwe diensten die gebruikmaken van bestaande of nieuwe infrastructuren zoals IRIS² en EOGS (Earth Observation Governmental Service). Die projecten moeten de digitale en strategische onafhankelijkheid van Europa versterken.
Artificiële intelligentie komt in veel ESA-programma's voor. Daardoor is het moeilijk om daar een exact cijfer op te plakken. Wel kan ik bevestigen dat de ESA het belang van artificiële intelligentie erkent en actief zoekt naar nieuwe toepassingen om de ruimtevaart te verbeteren. Belgische actoren worden goed geïnformeerd over die ontwikkelingen. Ze nemen deel aan projecten waarin artificiële intelligentie wordt gebruikt.
België is al lang bezig met het beheer van ruimtepuin op verschillende niveaus, zowel internationaal, vooral binnen de Verenigde Naties, als Europees, door deelname het ESA-initiatief Zero Debris en door steun aan de EU Space Act en nationaal, via de Belgische ruimtevaartwet die beheerders verplicht om de effecten op het milieu te onderzoeken.
14.03 Lieve Truyman (N-VA): Mevrouw de minister, u bent uiteraard niet bevoegd voor de vergunning van Elon Musk, maar mijn bezorgdheid bestaat erin dat heel wat commerciële operatoren mogelijkheden krijgen doordat er op wereldniveau geen limiet staat op wie wat de ruimte in mag sturen. De data waarmee we allemaal werken, is vaak Amerikaans aangestuurd. Het lijkt me belangrijk dat u in uw hoedanigheid als minister de nodige contacten bij de ESA legt. Zo kunnen wij hier in België en Europa onze datagegevens beschermen. Met de nodige applicaties zijn we in staat om daarmee zelf aan de slag te gaan. Ik roep u op om daarvan werk te maken. Ik wil daarop uw aandacht vestigen, zodat we niet volledig afhankelijk zijn van de New Space van Elon Musk.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
15.01 Britt Huybrechts (VB): Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vragen.
Het tentenkamp is er nog altijd.
Daarom heb ik volgende vragen:
Wat is de huidige stand van zaken? Waarom
werd de voorziene ontruiming nog niet uitgevoerd? Welke juridische of
praktische belemmeringen houden dit momenteel tegen? Kunt u aangeven of de
Regie der Gebouwen inmiddels verdere stappen heeft gezet inzake de eerder
vermelde herbestemming of mogelijke verkoop van dit terrein?
Het tentenkamp is inmiddels verdwenen of
toch deels. Zo staat er nog steeds één 'barak'.
Daarom heb ik volgende vragen:
Wat is de huidige stand van zaken? Hoeveel
heeft de ontruiming, juridische kosten, schoonmaak en herstellingen gekost? Waarom staat er nog steeds één 'barak'?
15.02 Minister Vanessa Matz: Mevrouw Huybrechts, het tentenkamp op het terrein van de Regie der Gebouwen werd volledig ontruimd op 15 december. De werken, waaronder het evacueren van de onderdelen van het kamp, het afvoeren van het huishoudelijk afval en het herstellen van de omheining, werden volledig afgerond op 24 december.
De juridische kosten bedroegen 1.993,14 euro voor de advocaat en 1.022,77 euro voor de deurwaarder. De kosten van de ontruiming en de werken bedroegen 30.933,65 euro. De barak die nog aanwezig is, bevindt zich niet op het terrein van de Regie der Gebouwen.
15.03 Britt Huybrechts (VB): Dank u wel, mevrouw de minister.
Dat zijn natuurlijk alweer hoge bedragen. Als ik snel reken, zitten we net niet aan 35.000 euro, wat boven op heel wat andere bedragen komt.
Ik hoop alleen maar dat het tentenkamp niet over enkele maanden terugkeert, want dan zijn we echt aan het dweilen met de kraan open. Dat lijkt mij geen goed idee.
Dat de barak op een ander terrein zou staan, vind ik zeer bizar. Het tentenkamp dat er aanwezig was, stond immers op amper twee meter afstand. Mogelijk zal er dus een kleine omheining zijn die ik vanuit de auto niet zie wanneer ik er elke ochtend voorbij rijd. Ik hoop in elk geval dat dat andere terrein niet als een soort doorgang zal dienen voor nieuwe bezettingen.
Alvast bedankt voor het antwoord.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
16.01 Britt Huybrechts (VB): Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, de federale overheid investeert via Belgian Art & Diplomacy actief in kunst als instrument van diplomatie. Op de website van de FOD Buitenlandse Zaken wordt daar uitgebreid over geschreven. Dat is een ambitie die ik zeker koester. Ik ben er immers van overtuigd dat kunst en diplomatie hand in hand kunnen gaan. Daarbij stel ik mij echter wel een fundamentele vraag. Wanneer ik lees dat kunst wordt ingezet binnen de diplomatie, dan gaat dat alleen over kunst die wij teruggeven.
Onlangs ging het bijvoorbeeld over een kunstwerk dat hier in het Parlement hing bij de Kamervoorzitter en dat aan Duitsland werd teruggegeven. Hetzelfde geldt voor de teruggave van een kunstwerk van Félicien Rops aan Frankrijk. Dat lijkt echter nooit in twee richtingen te gebeuren. Daarom stel ik mijn vraag opnieuw.
Zult u als minister bevoegd voor Wetenschapsbeleid inzetten op de teruggave door Frankrijk aan België van de verschillende kunstwerken die tijdens de Franse bezetting zijn gestolen? Ik herhaal dat die kunstwerken een heel interessante aanvulling kunnen zijn op het mooie patrimonium dat wij in dit land al hebben. Het gaat bovendien om serieuze namen, zoals Rubens. Het kan dus een heel mooie meerwaarde zijn. Mocht u ze kunnen terughalen, zou u zelfs in Vlaanderen mooie persberichten kunnen behalen.
16.02 Minister Vanessa Matz: U hebt gelijk wanneer u het belang van kunst en erfgoed in de diplomatie benadrukt. Ik wil daar echter wel heel duidelijk over zijn. Culturele diplomatie gaat niet alleen over verklaringen of woorden. Die diplomatie is een langdurig werk dat vraagt om een duidelijke aanpak, overleg, samenhang en een helder kader. Wetenschappelijk onderzoek en een goede kennis van de feiten zijn noodzakelijk om verantwoorde beslissingen te nemen. Op die basis moeten we handelen, met een duidelijk onderscheid tussen de verschillende contexten, ook op juridisch en diplomatiek vlak.
Wat de kunstwerken betreft die aan het einde van de achttiende eeuw zijn verplaatst, is de geschiedenis complex en bevindt ze zich in een juridische en historische context die sterk verschilt van de context van de twintigste eeuw. Na 1815 hebben zowel teruggaven van kunstwerken als uitwisselingen plaatsgevonden.
In de afgelopen jaren is geen enkel verzoek tot teruggave het onderwerp geweest van een formeel diplomatiek overleg met de Franse autoriteiten. De regering richt haar inspanningen vandaag op bestaande kaders die juridisch onderbouwd en internationaal erkend zijn. Mijn rol is niet om een wetenschappelijke inventaris om te zetten in een diplomatieke slogan, maar om ervoor te zorgen dat die degelijke kennisbasis bestaat en wordt meegenomen in de reflecties.
Ten slotte wordt erfgoed ook beschermd door de keuzes die we vandaag maken. Mijn rol is niet om spanningen aan te wakkeren, maar om de voorwaarden te creëren voor een goed geïnformeerde dialoog met het oog op de toekomst.
16.03 Britt Huybrechts (VB): Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord.
Het juridisch en historisch kader rond dit dossier is duidelijk. Sinds 2015 bestaat er een wetenschappelijk onderbouwde inventaris, waarmee echter niets is gedaan. Eigenlijk zouden we verder moeten gaan met die inventaris. U kunt samen met uw partijgenoot, minister Prévot, naar Frankrijk gaan om een dialoog op te starten over die kunstwerken.
Ik heb daarover een heel interessante resolutie ingediend, waarin de hele historische context wordt geschetst. Daarin kunt u duidelijk lezen dat die kunstwerken, net zoals in de twintigste eeuw, heel bewust zijn geroofd uit onze gebouwen, zoals kerken en stadhuizen, maar ook privé-eigendommen, en naar Frankrijk zijn overgebracht. Het kan absoluut niet duidelijker.
Ik zie dus heel weinig verschil met wat er in de twintigste eeuw heeft plaatsgevonden. De feiten zijn duidelijk en u zou hiermee zelfs in Vlaanderen heel hard kunnen scoren. Het gaat hier niet over symboliek, maar over het terughalen van kunstwerken die in onze musea, kathedralen en kerken horen en niet in stoffige musea in Frankrijk, waar geen enkele Vlaming of Belg iets aan heeft.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
17.01 Britt Huybrechts (VB): Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.
Het dossier rond De Absintdrinker van
Félicien Rops is juridisch en historisch uitermate complex. De oorspronkelijke
eigenaar overleed op natuurlijke wijze, de verkoop van de collectie was testamentair
voorzien, en pas in november 2025 heeft het Franse Hof van Cassatie definitief
geoordeeld dat de veiling van 1942 juridisch als een gedwongen verkoop moet
worden beschouwd.
Wat in de publieke communicatie door u
echter volledig onderbelicht blijft, is de rol die de Koninklijke Bibliotheek
in dit dossier effectief heeft gespeeld. De instelling verwierf het werk te
goeder trouw, beheerde het decennialang zorgvuldig, investeerde in onderzoek,
conservatie en ontsluiting, en bouwde dossiers op terwijl zij rekening hield
met lopende juridische procedures in Frankrijk. Niettemin werd in de publieke
framing de indruk gewekt dat de KBR jarenlang passief zou zijn gebleven of
moreel onwillig zou hebben gehandeld.
Dat is een bizarre houding omdat een
federale instelling zoals de KBR geen tegenpartij of concurrent van haar
bevoegde minister hoort te zijn in de publieke arena. Minister en instelling
maken deel uit van één en hetzelfde overheidsapparaat, en zouden in een dossier
zoals dit net in loyale samenwerking moeten optreden. Wanneer een minister zich
in haar publieke communicatie profileert als degene die “ingrijpt" of
“corrigeert", terwijl de betrokken instelling impliciet in een negatief
daglicht wordt gesteld, ontstaat het beeld van een interne concurrentie om
morele en mediatieke profilering.
Erkent u dat dit dossier tot eind 2025
juridisch niet definitief was uitgeklaard, en dat terughoudendheid van o.a. KBR
tot op dat moment niet noodzakelijk wijst op inertie, maar ook kan voortvloeien
uit juridische voorzichtigheid en respect voor lopende procedures?
Kunt u toelichten in welke mate bij uw
beslissing rekening werd gehouden met het feit dat de KBR het werk te goeder
trouw heeft verworven, decennialang heeft geconserveerd, onderzocht en
ontsloten, en zo heeft bijgedragen aan de culturele en ook financiële waarde
ervan?
Werd voorafgaand aan de beslissing een
inschatting gemaakt van de budgettaire en patrimoniale impact voor de Belgische
staat, inclusief het risico op dubbele compensatie?
Bent u bereid uw persmededeling te
herformuleren, zodat een correcter en evenwichtiger beeld wordt gegeven van dit
dossier en van de daadwerkelijke inbreng van de Koninklijke Bibliotheek?
17.02 Minister Vanessa Matz: Zonder te vervallen in karikaturen, erken ik dat het dossier van De Absintdrinkster complex is.
Op geen enkel moment, noch in mijn beslissingen, noch in mijn communicatie, heb ik de rol van de Koninklijke Bibliotheek ter discussie gesteld. De bewering dat mijn communicatie een indruk van passiviteit bij de KBR zou hebben gewekt, is onjuist. Toen ik bij mijn aantreden het dossier erfde, stelde ik vast dat de familie lang heeft moeten wachten, nadat zij in 2020 een verzoek tot teruggave had ingediend. Dat lag deels aan de noodzaak om voorzichtig te handelen, zolang er geen volledige juridische duidelijkheid is, maar ook aan het ontbreken van een echt teruggavebeleid in België. Ik wil daarin verandering brengen en we werken aan de oprichting van een permanente commissie die dergelijke verzoeken zal behandelen.
Na een grondig overleg met de KBR heb ik in het aangehaalde dossier, op basis van morele afweging, het juridische kader en de historische feiten, besloten over te gaan tot teruggave. Mijn communicatie past in die logica en erkent expliciet de centrale rol van de KBR. Haar wetenschappelijk werk was een bepalende factor in mijn beslissing over De Absintdrinkster.
Mijn communicatie hield rekening met het feit dat het werk te goeder trouw werd verworven door de KBR, en haar wetenschappelijke, culturele en patrimoniale bijdrage. Ik zie dus geen enkele reden om mijn communicatie te herzien, die trouw de realiteit van het dossier en de rol van de KBR weerspiegelt.
17.03 Britt Huybrechts (VB): Ik vind niet onmiddellijk het artikel terug waarin het citaat staat, maar het was wel een correct citaat, want u hebt er op uw Facebookpagina naar verwezen. Uw verklaring kwam erop neer dat u hebt ingegrepen en gecorrigeerd. Daarin kwam de rol van de KBR amper aan bod. Vervolgens kreeg ik vanuit de KBR te horen dat men verontwaardigd was omdat men wel veel tijd in het dossier had gestoken en nu werd gedaan alsof de KBR het dossier had laten aanslepen, terwijl die zelf moest wachten.
Het dossier sleept inderdaad al heel lang aan. De erfgenamen moeten al heel lang wachten op het kunstwerk van hun familielid, maar daar heeft de KBR geen enkele schuld aan, want de KBR moest wachten op de kafkaiaanse administratie van het Franse gerecht.
Ik ben blij dat het geenszins uw bedoeling was om iemand te schofferen. Het zou wel gepast zijn om in gesprek te gaan met de mensen van de KBR die bezig zijn het kunstwerk van Félicien Rops. U kunt hun duidelijk maken dat het nooit uw intentie was om te doen alsof de KBR weinig heeft gedaan. Ik vind dat u zeker moet terugkomen op uw boodschap dat u hebt ingegrepen en hebt gecorrigeerd. Die woorden geven immers de indruk dat u hebt moeten bijsturen nadat de KBR iets fout had gedaan.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
18.01 Britt Huybrechts (VB): Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.
In een analyse die ik zelf heb opgesteld
heb ik de werking van de Regie der Gebouwen naast die van gelijkaardige
overheidsdiensten in het buitenland gelegd. Daarbij heb ik onder meer gekeken
naar Nederland, Frankrijk en Duitsland, landen waar het beheer van het
overheidsvastgoed veel strakker afgebakend, transparanter en duidelijker
gericht op efficiëntie en kerntaken gebeurt.
In Nederland zien we bijvoorbeeld een
duidelijke scheiding tussen vastgoedbeheer en beleidsdoelstellingen, met een
sterke focus op verkoop, rationalisatie en kostenefficiëntie. In Duitsland en
Frankrijk is er dan weer een veel explicietere politieke en parlementaire
aansturing, met duidelijke rapportering over buitenlandse of uitzonderlijke
engagementen. Wat in die landen opvalt, is dat het beheer van patrimonium geen
verlengstuk wordt van diplomatie, symboliek of ideologische projecten, maar
strikt binnen het afgelijnde mandaat blijft.
Wanneer men die buitenlandse voorbeelden
vergelijkt met de situatie in België, springt het gebrek aan duidelijke
afbakening, systematische rapportering en parlementaire controle bij de Regie
der Gebouwen bijzonder scherp in het oog. Dat is des te problematischer nu de
Regie tegelijk kampt met personeelstekorten, achterstallig onderhoud en
uitgestelde investeringen in cruciale infrastructuur in eigen land.
Tegen die achtergrond heb ik volgende
vragen voor u:
Bent u bereid om hierover het overleg aan
te gaan met uw buitenlandse collega's, met name in landen zoals Nederland,
Frankrijk en Duitsland, om te bekijken hoe zij hun overheidsvastgoed beheren en
welke goede praktijken hier kunnen worden toegepast?
Bent u bereid om een samenkomst te
organiseren in de Kamer met buitenlandse experten of verantwoordelijken van
gelijkaardige vastgoed- of gebouwenagentschappen, zodat het parlement deze internationale
vergelijkingen grondig kan bespreken?
18.02 Minister Vanessa Matz: Ik werk aan een grote hervorming van de Regie der Gebouwen. Het doel is om de Regie om te vormen tot een federaal agentschap voor gebouwen en facilitaire diensten. Het nieuwe agentschap krijgt een duidelijk mandaat. Het zal niet alleen gebouwen beheren, maar ook optreden als centrale aankoopdienst voor werken. Daardoor worden alle opdrachten op één plaats georganiseerd. Dat maakt het werk eenvoudiger, sneller en transparanter.
Dat model stemt overeen met de werking van het Facilitair Bedrijf van de Vlaamse overheid. Daar werkt men al langer op die manier. Er zijn bovendien regelmatig gesprekken tussen het Facilitair Bedrijf en de Regie der Gebouwen om ervaringen uit te wisselen en om goede praktijken te bespreken.
In het kader van de hervorming zijn er ook gesprekken met het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken. De eerste verkennende gesprekken hebben al plaatsgevonden. Binnenkort volgt het eerste werkoverleg, waar we methodes en processen zullen bespreken.
Zoals u ziet, laat ik me leiden door goede praktijken, ook door diegene die in ons eigen land al bestaan.
18.03 Britt Huybrechts (VB): Mevrouw de minister, bedankt.
Dat klinkt zeer goed. Ik heb me een aantal maanden geleden verdiept in de praktijken bij de Regie der Gebouwen van Nederland, Frankrijk, en Duitsland. Hoewel die sterk van elkaar verschillen, denk ik dat we hun best practices via cherrypicking zeker kunnen gebruiken in België.
Het is ook zeer goed te horen dat u sterk overlegt met de Vlaamse versie van de Regie der Gebouwen en waarschijnlijk ook met de Waalse versie. Ook daar zijn er problemen met leegstand. Het is goed te horen dat u wilt investeren. Ik hoop dat de gesprekken iets zullen opleveren en dat de Regie der Gebouwen een veel beter functionerend orgaan kan worden met een lager kostenplaatje dan het huidige, puur door slecht beheer.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
19.01 Britt Huybrechts (VB): Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, in uw antwoord op mijn schriftelijke vraag nr. 363 verwees u naar eerdere veiligheidscontroles in verschillende federale musea en wetenschappelijke instellingen. Hoewel dat antwoord mij enigszins geruststelde door het beperkte aantal incidenten, gaf u ook aan dat sommige audits dateerden van 2007, 2009 en 2016, afhankelijk van de instelling.
Het lijkt mij dan ook moeilijk om vol te houden dat veiligheidscontroles, die bij sommige instellingen al meer dan tien jaar geleden en zelfs bijna twintig jaar geleden werden uitgevoerd, vandaag nog volstaan, zeker in een context waarin musea en erfgoedinstellingen internationaal steeds vaker het doelwit zijn van georganiseerde diefstal en waarin risico’s en technieken fundamenteel zijn geëvolueerd. Ook bevestigde u in datzelfde antwoord dat er in meerdere instellingen effectief diefstallen en pogingen tot inbraak hebben plaatsgevonden, ook onlangs nog, al moet ik bekennen dat het aantal feiten meeviel. Ik had persoonlijk erger verwacht.
Daarom heb ik de hiernavolgende vragen.
Acht u het verantwoord dat veiligheidsaudits uit 2007, 2009 en 2016 vandaag nog als referentie dienen voor de bescherming van federaal cultureel en wetenschappelijk erfgoed?
Plant u nieuwe, grondige en uniforme veiligheidsaudits voor alle federale musea en wetenschappelijke instellingen? Indien ja, binnen welke termijn?
Kunt u ook een overzicht geven van de gestolen objecten en daarbij verduidelijken welke objecten – het waren er niet heel veel en daarom integreerde ik ze in mijn vraag – intussen zijn gerecupereerd, welke definitief zijn verdwenen en, indien mogelijk, welke waarde die objecten vertegenwoordigen?
Als historicus weet ik uiteraard ook dat kunstwerken die worden gestolen, vaak een onschatbare waarde hebben, waarop eigenlijk geen prijs kan worden geplakt. Niettemin leek het mij interessant om dat element mee op te nemen in mijn vraag.
Ik dank u alvast voor uw antwoord.
19.02 Minister Vanessa Matz: Mevrouw Huybrechts, de veiligheid van ons wetenschappelijk erfgoed is een belangrijk aandachtspunt. De risico’s zijn veranderd en de audits die meer dan tien jaar geleden zijn uitgevoerd, volstaan vandaag niet meer. Precies daarom loopt er momenteel een nieuwe veiligheidsaudit voor de musea en de federale wetenschappelijke instellingen. Die audit heeft tot doel de risicoanalyse te actualiseren en de samenhang van de bestaande veiligheidsmaatregelen te versterken.
Tegelijk heb ik een werkgroep opgericht waarin de directeurs van de federale musea en veiligheidsexperts samenwerken. De werkgroep moet de praktijken op elkaar afstemmen, informatie delen en de preventie gezamenlijk versterken.
Diefstallen of pogingen tot inbraak worden ernstig opgevolgd door de instellingen en de bevoegde autoriteiten. Het doel is niet om openbare lijsten te publiceren over de veiligheidsmaatregelen, maar wel om de nodige lessen te trekken om onze collectie beter te beschermen. Zoals de medewerkers van de federale wetenschappelijke instellingen op het terrein weten, kan de bescherming van het erfgoed niet met losse maatregelen worden aangepakt. Ze vraagt een voortdurende werkzaamheid, een duidelijke aanpak en een versterkte samenwerking.
19.03 Britt Huybrechts (VB): Mevrouw de minister, het is zeer goed dat nieuwe veiligheidsaudits worden uitgevoerd, aangezien dat toch wel dringend was. Het is trouwens bizar dat uw ambtsvoorganger daar niet in heeft geïnvesteerd.
Wat is het tijdsschema voor die nieuwe veiligheidsaudits? Gebeuren die dit jaar nog of is dat voor volgende jaar? Als u dat nog niet weet, zal ik u die vraag tijdens de bespreking van de beleidsnota's opnieuw stellen.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
20.01 Britt Huybrechts (VB): Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.
De federale regering besliste recent om
gespreid over vijf jaar bijna 1 miljard euro vrij te maken voor de
ruimtevaartsector. In uw communicatie benadrukt u terecht het strategisch
belang van de ruimtevaart, de jobcreatie en de economische return van deze
investeringen.
Tegelijk blijkt uit officiële cijfers dat
Vlaanderen vandaag slechts 49 % van de ESA-return ontvangt, terwijl er
sinds 2001 een duidelijke intra-Belgische afspraak bestaat waarbij 55,4 %
van de ESA-middelen en -return aan Vlaanderen toekomt, 33,6 % aan Wallonië
en 11 % aan Brussel. Die scheeftrekking houdt al jaren aan, ondanks
herhaalde beloften om dit recht te zetten.
Met de nieuwe federale investeringsronde
dreigt deze historische achterstelling niet alleen te blijven bestaan, maar
zelfs verder te worden bestendigd.
Daarom heb ik volgende vragen, mevrouw de
minister:
Erkent u dat Vlaanderen vandaag
structureel onder de afgesproken verdeelsleutel blijft en dat dit strijdig is
met de intra-Belgische afspraken die sinds 2001 gelden?
Welke concrete maatregelen zult u nemen
om bij de huidige en toekomstige ESA-programma's de correcte toepassing van de
verdeelsleutel effectief te garanderen, en tegen wanneer mogen we hiervan
tastbare resultaten verwachten?
Hoe zult u vermijden dat de nieuwe
federale investeringsronde van bijna 1 miljard euro de bestaande Vlaamse achterstand
verder verankert in plaats van corrigeert?
Kunt u toelichten op welke manier
Vlaanderen vandaag concreet betrokken wordt bij de federale besluitvorming over
de keuze van ESA-programma's en in welke formele overlegorganen Vlaanderen
daadwerkelijk inspraak heeft vóór die keuzes definitief worden vastgelegd?
Indien die formele inspraak beperkt of louter adviserend is, acht u dat
verenigbaar met het Vlaamse economische en financiële aandeel?
Bent u bereid om, in overleg met de
deelstaten, een bindende en publiek consulteerbare regeling uit te werken die
per ESA-programma vooraf vastlegt hoe de intra-Belgische verdeelsleutel zal
worden toegepast én achteraf afdwingbaar wordt geëvalueerd, zodat structurele
afwijkingen zoals vandaag niet langer mogelijk zijn?
20.02 Minister Vanessa Matz: Allereerst wil ik eraan herinneren dat de geo-return van het ESA op het niveau van de lidstaten wordt gerealiseerd. De ESA plaatst de contracten bij bedrijven in alle lidstaten via aanbestedingen. De recentste cijfers voor de periode van begin 2015 tot eind 2024 geven de volgende regionale opbrengsten weer: 50,1 % voor het Vlaams Gewest, 40 % voor het Waals Gewest en 9,9 % voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
In het kader van de onderhandelingen voor de ESA-ministeriële vergadering van vorig jaar heeft de regering zich ertoe verbonden dat intra-Belgische evenwicht te handhaven. Ook heeft zij de inschrijvingen op de verschillende optionele ESA-programma’s in die zin goedgekeurd. In sommige programma’s, zoals exploratie, zijn Vlaamse bedrijven sterk vertegenwoordigd en kunnen zij een groot deel van de opbrengsten binnenhalen, op voorwaarde dat ze Europees competitief blijven. De resultaten van de ESA-ministerraad worden bijzonder positief onthaald door de Vlaamse sector.
Ik wil ook benadrukken dat de bevoegdheden van de verschillende Belgische overheden moeten worden gerespecteerd. De bijzondere wet van 1980, meer bepaald artikel 6bis, bepaalt dat de federale overheid bevoegd is voor ruimteonderzoek in een internationale context. Er is geen formele raadpleging gepland tussen het federale wetenschappelijke beleid en de deelstaten, maar de federale regering houdt bij de uitwerking van de Belgische ruimtestrategie wel rekening met de noden van bedrijven en onderzoekers in het hele land.
Er heeft altijd informeel overleg plaatsgevonden tussen Belspo en sectorale organisaties, waaronder de VRI (Vlaamse ruimtevaartindustrie).
Ik herhaal dat de federale regering en ikzelf vastbesloten zijn om de belangen van alle Belgische actoren in de ruimtevaartsector op een vastberaden en evenwichtige manier te verdedigen. Het Belgische ruimtevaartecosysteem kan de internationale concurrentie alleen aan door samen te werken en een visie te verdedigen. Dat is essentieel voor de toekomst van de sector.
20.03 Britt Huybrechts (VB): Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord en voor de cijfers. Die zijn al iets recenter dan de cijfers die ik mocht ontvangen.
We zien echter nog altijd dat onevenwicht. Sinds 2001 is er een intra-Belgische afspraak, waarbij er 55 % gaat naar het Vlaams Gewest, 33,6 % naar het Waals Gewest en 11 % naar Brussel. We zien hier dat het Waals Gewest meer krijgt in vergelijking met Vlaanderen en Brussel. Zo zou een deel van het Waals Gewest naar het Brussels en het Vlaams Gewest moeten gaan.
Voor de rest volg ik u wel als u zegt dat ESA heel belangrijk is en we daarin moeten blijven investeren en daaraan aandacht moeten schenken. In de hoorzitting zijn heel interessante inzichten naar boven gekomen. In deze geopolitieke context, waarin we nog altijd heel afhankelijk zijn van Amerika – waarover mijn volgende vraag zal gaan – is het volgens mij heel belangrijk dat Europa en zeker België – want in België hebben we de brains – daarin verder investeren, zodat we minder afhankelijk worden van derden. Nu praten we over Amerika, maar men weet nooit of het binnen 10 jaar een ander land zal zijn waarvan we afhankelijk zijn.
Het is goed dat we daarin verder investeren, maar ik hoop dat die intra-Belgische afspraken binnenkort wel zullen worden nageleefd en de return verdeeld wordt volgens die afspraken.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
21.01 Britt Huybrechts (VB): Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.
Recent werd aangekondigd dat Brussels
Airlines in de toekomst gratis en supersnelle wifi aan boord zal aanbieden via
het satellietnetwerk Starlink. Dat is zonder twijfel een innovatieve en
positieve stap voor de reiziger, voor Brussels Airport en voor onze economie.
Tegelijk legt deze beslissing opnieuw een
structureel probleem bloot: voor cruciale digitale en technologische
infrastructuur kijkt Europa almaar vaker richting de Verenigde Staten. Dat
geldt vandaag niet alleen voor satellietconnectiviteit, maar ook voor cloud,
data, artificiële intelligentie en defensiegerelateerde technologieën.
Als we spreken over innovatiebeleid, dan
moeten we het dus niet enkel hebben over gebruikmaken van nieuwe technologie,
maar ook over wie die technologie controleert en waar de strategische
knooppunten zich bevinden.
Daarom heb ik volgende vragen voor u,
minister:
Bent u op de hoogte van bestaande of
geplande Europese initiatieven op het vlak van satellietconnectiviteit en
snelle internetdiensten als alternatief of aanvulling op netwerken zoals
Starlink die relevant kunnen zijn voor sectoren zoals de luchtvaart?
Wordt er binnen het Belgische en Europese
wetenschaps- en innovatiebeleid actief ingezet op de ontwikkeling van zulke
Europese satelliet- en communicatiesystemen, met het oog op strategische
autonomie?
Ziet u mogelijkheden om Vlaamse actoren,
kennisinstellingen, onderzoekscentra of bedrijven, nauwer te betrekken bij die
Europese projecten?
Acht u het wenselijk dat bedrijven zoals
Brussels Airlines in de nabije toekomst effectief kunnen kiezen voor een
Europees alternatief, zodat innovatie niet automatisch leidt tot toenemende
afhankelijkheid van andere landen?
Welke rol kan Vlaanderen en België
volgens u spelen om ervoor te zorgen dat technologische vooruitgang hand in
hand gaat met economische én geopolitieke weerbaarheid?
21.02 Minister Vanessa Matz: Mevrouw Huybrechts, er zijn op Europees niveau twee belangrijke initiatieven die een alternatief voor Starlink willen bieden. Ten eerste is er IRIS², het nieuw Europees programma voor satellietconnectiviteit, dat voorziet in beveiligde communicatie voor de overheid en breedbanddiensten voor commerciële en civiele toepassingen, waaronder de luchtvaart. Dat initiatief zou tegen 2029 operationeel moeten zijn. Ten tweede is er het Europees programma GOVSATCOM, dat tot doel heeft de veiligheid van de satellietcommunicatie voor de overheid en kritieke diensten te waarborgen.
Die twee initiatieven vormen een belangrijk onderdeel van de Europese strategie voor autonomie en meer bepaald van de digitale soevereiniteit van de Europese Unie. Via BELSPO neemt België actief deel aan het ruimtevaartprogramma van de EU en ondersteunt de technologische ontwikkeling van zijn actoren om zich zo goed mogelijk te positioneren.
Er zijn verschillende mogelijkheden voor Belgische actoren, voornamelijk via de industriële consortia rond IRIS² en via de ESA-programma's. België beschikt over een solide expertise op verschillende gebieden die relevant zijn voor satellietcommunicatie. Het is wenselijk dat Belgische bedrijven in de toekomst kunnen kiezen voor een Europees alternatief om strategische afhankelijkheden te beperken. België kan daaraan bijdragen door actief te blijven investeren in onderzoek en innovatie en door al zijn actoren die actief zijn op het gebied van ruimtevaart te ondersteunen.
21.03 Britt Huybrechts (VB): Mevrouw de minister, het is zeer goed om te horen dat er toch al zeker twee belangrijke initiatieven bestaan. Natuurlijk is het jammer dat ze misschien pas tegen 2029 actief zullen zijn, maar daaraan kunt u natuurlijk niets doen. Ik hoop in elk geval dat de EU wakker is geworden, dat de mensen die daar aan de knoppen zitten, wakker zijn geworden en dat ze nu volop inzien hoe belangrijk het is dat wij volledig autonoom zijn en dus niet afhankelijk van landen of van partners zoals Musk.
We weten niet wat er zal gebeuren als bijvoorbeeld Brussels Airlines volledig afhankelijk wordt van Musk voor wifi op vliegtuigen. Het is dan misschien heel moeilijk om nog terug te schakelen naar een Europees bedrijf. Het is goed om te weten dat er plannen zijn. Ik hoop dat Brussels Airlines dan zal overschakelen, maar dat ook andere partners die zulke dingen zeker kunnen gebruiken, aandacht zullen schenken aan het Europees project en dus niet zullen blijven focussen op het Amerikaans project.
Het incident is gesloten.
L'incident est
clos.
22.01 Britt Huybrechts (VB): Uit uw vroegere antwoorden bleek dat twee federale gebouwen in Elsene en Etterbeek die leeg stonden, werden gekraakt en daarna tijdelijk door Fedasil in gebruik werden genomen. Kwam het toevallig goed uit dat de gebouwen waren gekraakt? Of waren er al voor het kraken plannen om de gebouwen in gebruik te nemen? Het zou interessant zijn om de chronologie van de gebeurtenissen te kennen.
Wat was dus de precieze timing van de kraakbezettingen enerzijds en de tijdelijke ingebruikname door Fedasil anderzijds voor elk van de twee gebouwen?
Is er bij de betrokken overheidsdiensten informatie beschikbaar over de krakers die de gebouwen hebben bezet? Ging het, zoals vaak in Brussel, om personen van de Romagemeenschap, zigeuners, asielzoekers, personen zonder wettig verblijf of andere profielen?
In welke mate wordt bij de beslissing over een tijdelijke ingebruikname door bijvoorbeeld Fedasil rekening gehouden met eerdere kraakbezettingen en de kosten op het vlak van onder andere veiligheid, of kosten als gevolg van schade of verbeteringswerken?
22.02 Minister Vanessa Matz: Eerst en vooral wens ik te benadrukken dat Fedasil op geen enkel moment tijdelijk gebruik heeft gemaakt van de gebouwen in de Kroonlaan in Elsene en de Trierstraat in Etterbeek. Er werden ook geen andere gekraakte gebouwen ter beschikking gesteld van Fedasil.
Wat de Kroonlaan betreft, werd de illegale bezetting ontdekt in augustus 2020 en kwam er een uitzettingsvonnis in september van dat jaar. Vervolgens werd, gelet op de situatie en met een humanitair doel, een overeenkomst voor tijdelijk gebruik afgesproken in samenwerking met de gemeente en het OCMW van Elsene, in afwachting van de verkoop van het pand die voor dit jaar is gepland.
De bezetting in de Trierstraat werd ontdekt in juli 2024 en de effectieve uitzetting vond plaats in november. We weten niet wie de krakers waren. De Regie der Gebouwen houdt geen gegevens bij over identiteit of afkomst.
22.03 Britt Huybrechts (VB): Mevrouw de minister, u pakt mij even in snelheid. Ik heb natuurlijk niet verzonnen dat Fedasil daar tijdelijk gebruik van heeft gemaakt. Ik heb dat wel degelijk gehaald uit een antwoord van u of van uw collega-minister Anneleen Van Bossuyt. Daaruit bleek dat het wel degelijk over die gebouwen ging.
Ik vind het nu niet onmiddellijk terug, dus ik kan niet zeggen uit welk antwoord dat precies bleek. U kunt dat later ook zelf nog opzoeken. Dat is evenwel de reden dat ik de link heb gelegd tussen die twee kraakbezettingen. Ik vind het wel zeer bizar dat u nu zegt dat dat niet heeft plaatsgevonden. Ik zal er eventueel op terugkomen bij de bespreking van de beleidsnota’s.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
De voorzitter: De vragen nr. 56011810C van de heer Van Lysebettens, nr. 56011818C van mevrouw Ramlot en nr. 56012073C van mevrouw Almaci zijn ingetrokken.
Ik wil mevrouw de minister en haar team
bedanken. Merci beaucoup d'avoir
été présente lors de cette commission.
Ik wil ook de Kamerdiensten bedanken, het commissiesecretariaat en uiteraard de tolken voor hun uitstekende vertaalwerk.
De openbare commissievergadering wordt gesloten om 12.12 uur.
La réunion publique de commission est levée à 12 h 12.