...

Bulletin nr : B003 - Schriftelijke vraag en antwoord nr : 0035 - Zittingsperiode : 54


Auteur Jean-Marc Nollet, Ecolo-Groen
Departement Vice-eersteminister en minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken, belast met Grote Steden en de Regie der gebouwen
Sub-departement Veiligheid en Binnenlandse Zaken
Titel Maatregelen in geval van activering van het afschakelplan.
Datum indiening27/10/2014
Taal F
Publicatie vraag     B003
Publicatiedatum 08/12/2014, 20142015
Status vraagAntwoorden ontvangen
Termijndatum01/12/2014

 
Vraag

Als federaal parlementslid wordt ik aangesproken door heel wat burgers en lokale mandatarissen in verband met de veiligheidsmaatregelen die zullen worden genomen wanneer het afschakelplan deze winter wordt geactiveerd. Vaak gaat het erom hoe een en ander operationeel zal worden aangepakt, maar het antwoord op die vragen is wel erg belangrijk voor het beheer van die zeer specifieke crisissituatie. 1. Wanneer het afschakelplan wordt geactiveerd, zouden de nooddiensten op een bepaald moment wel eens overspoeld kunnen worden door oproepen van de bevolking. a) Werd de impact van zo een situatie getoetst voor alle nooddiensten? b) Zijn ze tegen zo een ongewone situatie opgewassen? c) Werden er afspraken gemaakt met het oog op een geco÷rdineerd optreden met het leger wanneer er zich een noodsituatie voordoet? Kunt u me daarover meer informatie bezorgen? 2. a) Zal ons communicatienetwerk gevolgen ondervinden van een activering van het afschakelplan? Zullen de zendmasten, bijvoorbeeld, functioneren? b) Is het mogelijk dat een deel van de vaste telefoonlijnen uitvalt? Heeft u maatregelen genomen om dat probleem te verhelpen? c) Is het denkbaar dat de lijnen overbezet raken? Welke maatregelen plant u om dat probleem aan te pakken? d) Wat gebeurt er met de noodoproepen wanneer de lijnen overbezet zouden raken? Werden er specifieke maatregelen genomen om een blokkering te voorkomen? 3. Ik heb ook een aantal vragen in verband met het vervoer. a) Wat gebeurt er met het treinverkeer wanneer de stroom in het kader van het afschakelplan wordt uitgeschakeld? Heeft u in samenspraak met uw collega bevoegd voor Mobiliteit intitiatieven genomen om mogelijke risico's ter hoogte van de overwegen, de verkeerlichten, enz. te voorkomen? Kunt u me daarover meer informatie bezorgen? b) Waar staat het overleg met de lokale autoriteiten over de overwegen? c) Komen er ook specifieke maatregelen voor reizigers die zouden komen vast te zitten in onze stations? Waarin bestaan die? Vond er al overleg plaats met de NMBS? Wat bepaalt het crisisplan in verband met die specifieke situatie? d) Zullen de treingebruikers specifieke informatie krijgen en zo ja, langs welke kanalen? 4. a) Wat waren de aandachtspunten van uw administratie met betrekking tot de gevolgen van de activering van het afschakelplan voor de scheepvaart? Wie zorgt er voor de informatie aan de binnenschippers en hoe zal een en ander in zijn werk gaan? b) Worden er maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de schepen niet komen vast te zitten aan de sluizen? 5 . a) Voorziet het crisisplan in specifieke maatregelen voor patiŰnten die thuis worden verzorgd? b) Hoe zal men ervoor zorgen dat die mensen de nodige informatie krijgen? Op welke manier zullen ze worden gewaarschuwd? 6. Ik hoop dat u me kunt gerustellen dat er geen gevaar bestaat dat de watertoevoer wordt onderbroken. a) Beschikt uw administratie in dat verband over precieze informatie? Ik kreeg graag meer details. b) Zal een en ander gevolgen hebben voor de waterdruk en de waterkwaliteit? Beschikt u over precieze informatie? Kan er zo nodig een crisisplan worden geactiveerd? c) Bestaat er overstromingsgevaar ter hoogte van de ontwaterings- en de pompstations? Zullen er maatregelen worden genomen om dat risico te vermijden? Kunt u me de details bezorgen? 7. Graag kreeg ik ook enige verduidelijking over het crisisplan dat zou kunnen worden geactiveerd in bepaalde collectieve voorzieningen, zoals ziekenhuizen, woon-zorgcentra en kinderdagverblijven. a) Waar staat het overleg met de beheerders, de Gewesten en de lokale overheden daarover? b) Welke maatregelen zult u activeren om te voorkomen dat alles in het honderd loopt in die instellingen? c) Welke acties zullen in de gevangenissen worden ondernomen om er de veiligheid te waarborgen wanneer er tijdelijke stroomtekorten optreden?


 
Status 1 rÚponse normale - normaal antwoord - Gepubliceerd antwoord
Publicatie antwoord     B012
Publicatiedatum 16/02/2015, 20142015
Antwoord

In het kader van zijn opdrachten inzake organisatie en co÷rdinatie van de noodplanning op federaal niveau, verzamelt het Crisiscentrum informatie over de impact, in verschillende sectoren, van een activering van het afschakelplan op de openbare orde, de civiele veiligheid en de volksgezondheid. Deze informatie wordt verstrekt door de bevoegde overheidsdiensten, die overigens verantwoordelijk zijn en blijven om er zo veel mogelijk op toe te zien dat de continu´teit van hun dienstverlening wordt gewaarborgd in geval van een stroomonderbreking. 1. Deze problematiek werd opgenomen in het crisisbeheer. Om te vermijden dat algemene vragen betreffende de elektriciteitsvoorziening worden gesteld aan de 112-diensten, wordt aan de bevolking aangeraden om de nooddiensten enkel te contacteren indien het echt nodig is. De opening van een callcenter wordt overwogen om de telefoonlijnen van de nooddiensten te ontlasten, indien dit budgettair mogelijk is. Al sinds 2009 worden de interventiediensten en de hulpcentra betrokken bij de noodplanning gericht op het beheer van een stroomonderbreking. De verschillende gemeentelijke, provinciale en federale noodplannen en procedures voorzien systematisch in de betrokkenheid van de interventiediensten bij het crisisbeheer. De laatste jaren hebben de verschillende interventiediensten hun eigen continu´teitsplannen (business continuity plan) en noodplannen dan ook intensief kunnen voorbereiden om ervoor te zorgen dat hun werking in een dergelijke situatie zo goed mogelijk behouden blijft en om de taken die hen worden toevertrouwd, te waarborgen. Defensie is in de federale crisisorganen vertegenwoordigd om te voorzien in synergieŰn tussen de civiele middelen en de defensiemiddelen, met inbegrip inzake telecommunicatie, indien nodig. 2. Momenteel bestaan er ongeveer 25 grote operatoren die diverse telecommunicatiediensten aanbieden in BelgiŰ. Al hun netwerken zijn onderling met elkaar verbonden, zodat ze van elkaar afhankelijk zijn. Om te kunnen functioneren, zijn ze sterk afhankelijk van de beschikbaarheid van stroom. Hetzelfde geldt voor de bij de gebruikers ge´nstalleerde eindapparatuur, zoals routers, modems, set-top boxen en televisies, die enkel functioneren als er stroom is. Volgens de informatie die het Crisiscentrum heeft ingewonnen bij het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie (BIPT), hebben de grote operatoren in hun netwerken voorzieningen ge´ntegreerd om tijdelijk het hoofd te bieden aan stroomonderbrekingen, maar er moet dan wel stroom zijn bij de verbruiker. Opgelet: het is niet uit te sluiten dat door de koppelingen en afhankelijkheid van de netwerken, stroomonderbrekingen op een bepaalde plaats een negatieve impact hebben op de beschikbaarheid van telecommunicatie op een andere plaats, die bespaard blijft van een stroomonderbreking. Wat de gsm betreft, blijkt uit de informatie die ter beschikking wordt gesteld van het Crisiscentrum, dat die nog gedurende 1 tot 3 uur zou blijven functioneren. Het is evenwel mogelijk dat de consument niet wordt afgesloten van het elektriciteitsnet en dat hij toch geen mobiele telefoonoproepen meer kan doen na 1 tot 3 uur, omdat de gsm-antenne zich in een zone bevindt die wel afgesloten is. Het omgekeerde is eveneens mogelijk: het zou kunnen dat men zonder probleem mobiele telefoonoproepen kan blijven doen, zelfs indien er thuis een stroomonderbreking is. Volgens dezelfde informatie die gedeeld wordt door het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie, zullen de klanten bij een kabeloperator (Telenet, Voo, Numericable) of een operator (Scarlet, KPN Belgium met Snow, EDPNET, en zo meer), die gebruik maken van een router via xDSL-technologie voor vaste telefonie, geen enkele oproep meer kunnen doen vanaf het begin van de stroomonderbreking. De analoge telefoonlijnen van Belgacom zullen gedurende ongeveer 4 uur blijven functioneren. Dit is enkel het geval als men een niet-draadloos toestel gebruikt. Opgelet: wat telefonie via de kabel betreft, is het mogelijk dat de vaste telefoon niet meer functioneert, zelfs als er nog steeds stroom beschikbaar is (omdat er zich essentiŰle onderdelen bevinden in naburige straten die zelf wel getroffen zijn door de stroomonderbreking). Gelet op de onmiddellijke en grote impact van de activering van het afschakelplan op een groot deel van de vaste telecommunicatie en rekening houdend met de grootste autonomie van de mobiele telefonie, wordt aan de burgers aangeraden om zo veel mogelijk gebruik te maken van het mobiele telefoonnetwerk om de hulpdiensten te bereiken. Om de operationaliteit van dit netwerk zo efficiŰnt mogelijk te organiseren, heeft het BIPT, in overleg met de mobiele telefoonoperatoren, een nationaal roamingsysteem ontwikkeld. Dit systeem biedt de gebruikers de mogelijkheid om voor hun oproepen naar het nummer 112 steeds de antenne te gebruiken die het langst in hun omgeving functioneert, ongeacht hun operator. Zoals het geval is tijdens een massaal gsm-gebruik in noodsituaties, dreigt het netwerk verzadigd te geraken, vandaar de noodzaak om de bevolking op de hoogte te brengen dat het gsm-gebruik beperkt moet worden tot noodgevallen. In overleg met de FOD Economie werd beslist dat het BIPT vertegenwoordigd zou worden in de federale crisisstructuren om, in geval van een stroomonderbreking, een goede informatie-uitwisseling met de telecommunicatieactoren te waarborgen en dat het BIPT ermee belast zou worden de co÷rdinatie van het crisisbeheer binnen deze sector te organiseren. Op grond van de wet betreffende de elektronische communicatie moeten de operatoren de oproepen naar de nooddiensten prioritair behandelen. Het BIPT zal de verschillende operatoren officieel herinneren aan deze wettelijke verplichting om de toegang tot de nooddiensten zo veel mogelijk te behouden, ondanks een eventuele verzadiging van de netwerken. Indien de gebruiker zich bevindt in een zone die bediend wordt door een afgesloten basisstation voor mobiele communicatie, zal hij de nooddiensten niet meer via gsm kunnen bereiken na 1 tot 3 uur. Het is evenwel mogelijk dat er in de nabijheid van de plaats waar men zich bevindt, antennes van andere operatoren functioneel zijn. Volgens de door het BIPT verstrekte informatie kan, indien een actieve antenne een voldoende krachtig signaal geeft, het nummer 112 worden gebeld. Bovendien moeten de operatoren, op grond van de wet betreffende de elektronische communicatie, de oproepen naar de nooddiensten prioritair behandelen. Het BIPT zal de verschillende operatoren officieel herinneren aan deze wettelijke verplichting om de toegang tot de nooddiensten zo veel mogelijk te behouden, ondanks een eventuele verzadiging van de netwerken. Bovendien wordt aan de gouverneurs gevraagd om erop toe te zien dat na de onbeschikbaarheid van de klassieke telecommunicatiemiddelen (vaste en mobiele telefonie), mogelijkheden aan de burgers worden geboden om de hulpdiensten te contacteren. Hiertoe werd aan de gouverneurs aangeraden om, in de mate van het mogelijke, een systeem te ontwikkelen dat de burgers de mogelijkheid biedt om de hulpdiensten te contacteren. Zo zullen de burgers indien nodig worden doorverwezen naar de traditionele interventie-instellingen of -diensten, zoals de brandweerkazernes en de politiecommissariaten. In de gevallen waarin niet voldoende mogelijkheden worden aangeboden aan de burgers om de hulpdiensten te contacteren (niet-bestaan of beperkt aantal dergelijke instellingen), kunnen ÚÚn of meerdere contactpunten die gebruik maken van de ASTRID-radio's, worden geopend. 3. Uit de informatie van Infrabel, de NMBS en de FOD Mobiliteit die ter beschikking wordt gesteld van het Crisiscentrum, blijken de volgende gegevens: Aangezien de technische installaties van de spoorwegen, zoals de overwegen, de wissels en de seinen, verbonden zijn met het elektriciteitsnet, heeft een stroomonderbreking belangrijke gevolgen voor het treinverkeer, des te meer omdat het treinverkeer transversaal verspreid is over meerdere gewesten. In geval van een stroomonderbreking valt de ondersteunende infrastructuur (seinen, overslagbomen, aansturing van de wissel, enzovoort) onmiddellijk uit. De slagbomen gaan in gesloten stand en kunnen enkel nog door een manuele interventie van het technisch personeel van Infrabel worden geopend. De treinen zouden kunnen blijven rijden, maar om veiligheidsredenen (de ondersteunende infrastructuur zou niet functioneren in de afgeschakelde zones), zouden ze slechts tegen een beperkte snelheid (5 tot 10 km/u) en slechts tot aan het volgende station kunnen rijden. Rekening houdend met deze moeilijkheden, bepalen Infrabel en de NMBS momenteel in samenwerking met de FOD Mobiliteit wat het meest adequate te voeren beleid zou zijn in deze sector in geval van afschakeling. Wat de automatische sluiting van de overwegen in de afgeschakelde zones betreft (wat tot grote moeilijkheden kan leiden in bepaalde zones), bereidt Infrabel, in samenwerking met de diensten noodplanning van de gouverneurs, een lijst voor met cruciale overwegen die opnieuw moeten worden geopend. In de afgeschakelde zones zouden enkele vooraf bepaalde overslagbomen bijgevolg opnieuw manueel worden geopend door het personeel van Infrabel om het verkeer in de zone te waarborgen. Zoals voorheen vermeld, bepalen Infrabel en de NMBS, in samenwerking met de FOD Mobiliteit, momenteel wat het meest adequate te voeren beleid zou zijn inzake treinverkeer in geval van afschakeling. Ongeacht het gekozen beleid, zal het cruciaal zijn om de reizigers preventief op de hoogte te brengen van de genomen maatregelen en van de impact op het treinverkeer. Infrabel, de NMBS en de FOD Mobiliteit zijn verantwoordelijk voor deze communicatie. Om een goede informatie-uitwisseling tussen de crisisactoren en de spoorwegactoren te waarborgen, is de FOD Mobiliteit vertegenwoordigd in de federale crisisstructuren. 4. Om een goede informatie-uitwisseling tussen de crisisactoren en het zeevervoer te waarborgen, is de FOD Mobiliteit vertegenwoordigd in de federale crisisstructuren. In alle gevallen waarin de zeevaart wordt verstoord, zal een advies aan de binnenvaart worden bekendgemaakt. Er zal een co÷rdinatie met het Vlaams Gewest plaatsvinden om een coherentie te waarborgen wat de waterwegen betreft. Er is ook voorzien in een verstrenging van de controle van de (elektromechanische en scheepvaart-)infrastructuur. Uit de informatie die ter beschikking wordt gesteld van het Crisiscentrum, blijkt dat om de veiligheidshandhaving te waarborgen, de verschillende operatoren, in samenwerking met de gouverneurs, maatregelen zullen nemen betreffende de sluizencomplexen. De werking van alle kunstwerken op de binnenwateren kan evenwel niet worden gewaarborgd. De binnenscheepvaart zal dan ook grotendeels worden stilgelegd. 5. De thuiszorg is een bevoegdheid van de deelstaten. Er werden overlegvergaderingen terzake gehouden tussen de FOD Volksgezondheid en de deelstaten, en tussen het Crisiscentrum en de deelstaten. Op het niveau van de gouverneurs hebben de verschillende federale gezondheidsinspecteurs initiatieven op dit vlak ondernomen. Hiervoor werken de federale gezondheidsinspecteurs actief samen met de plaatselijke artsenkringen. Meerdere federale gezondheidsinspecteurs hebben contact opgenomen met de artsenkringen in hun provincie om deze informatie-uitwisseling te organiseren. Bovendien zullen deze personen, net zoals de andere burgers, eveneens op de hoogte worden gebracht via de reguliere mediakanalen en de specifieke kanalen van de plaatselijke overheden. 6. Volgens de informatie die ter beschikking wordt gesteld van het Crisiscentrum, kan een stroomonderbreking veel impact hebben tijdens en eventueel na de stroomonderbreking: gaande van een drukdaling tot een totale onderbreking van de drinkwatervoorziening. Het optreden van deze problemen hangt af van plaatselijke geografische en infrastructurele omstandigheden. Voor de meeste burgers zal de drinkwatervoorziening niet worden verstoord. De verschillende drinkwaterbeheerders hebben noodprocedures en -plannen uitgewerkt, die zo veel mogelijk gericht zijn op het waarborgen van de drinkwatervoorziening en op de kwaliteit van het drinkwater. Er is met name voorzien in een strengere controle en opvolging, het vooraf volledig vullen van de watertorens en specifieke communicatieacties ten aanzien van hun klanten in geval van een aangekondigde afschakeling. Uit de door het Crisiscentrum verzamelde informatie blijkt dat er voor bepaalde pompinstallaties een risico op overstroming bestaat. Er worden oplossingen voor deze installaties gezocht door de betrokken operatoren en de sectorale overheden (Gewesten), alsook met de burgemeesters, de gouverneurs en het federale Crisiscentrum. Er moet evenwel op worden gewezen dat het eerst en vooral onder de verantwoordelijkheid van de uitbaters van deze installaties valt om erop toe te zien dat de impact van een stroomonderbreking op hun installaties de veiligheid niet in het gedrang brengt. 7. De FOD Volksgezondheid en de regionale crisiscentra werden intensief betrokken bij de noodplanning, zodat, voor hun eigen bevoegdheidsdomeinen, de noodzakelijke maatregelen genomen zouden moeten geweest zijn, met inbegrip van de uitwerking van interne noodplannen. We werden ervan op de hoogte gebracht dat, aan Franstalige zijde, aan de zorginstellingen werd gevraagd om een noodplan voor dit risico uit te werken. Aan Nederlandstalige zijde zijn met name de co÷rdinatieorganen van de zorgcentra belast met de goede informatie-uitwisseling betreffende dit risico. Behalve de door de uitbaters en de betrokken overheden uitgevoerde noodzakelijke impactanalyses, voeren de plaatselijke overheden eveneens een impactanalyse uit om de risico's op hun grondgebied in te schatten. Deze zorginstellingen zijn eveneens betrokken bij deze analyses en indien nodig zullen oplossingen worden gezocht in samenwerking met hen. De FOD Volksgezondheid en de regionale crisiscentra worden opgenomen bij de federale crisisstructuren om de noodzakelijke informatie-uitwisseling te kunnen waarborgen tijdens een stroomonderbreking. Bovendien behoren de ziekenhuizen tot de categorie van prioritaire klanten die binnen de 15 minuten na de stroomonderbreking opnieuw van stroom worden voorzien. De FOD Justitie voert momenteel een impactanalyse uit voor deze instellingen en onderzoekt de maatregelen die moeten worden genomen. Indien nodig zal hiervoor een samenwerking worden georganiseerd met de plaatselijke overheden. In geval van problemen kunnen de gevangenissen de steun van de interventiediensten vragen door de normale procedures te volgen.

 
Eurovoc-hoofddescriptorENERGIEBELEID
Eurovoc-descriptorenWATERVOORZIENING | ELEKTRISCHE ENERGIE | ZIEKENHUIS | ENERGIEVOORZIENING | ENERGIEBELEID | BURGERBESCHERMING | VERKEERSVEILIGHEID | TELECOMMUNICATIE | VERVOER PER SPOOR