KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
CRIV 52 COM 781
CRIV 52 COM 781
B
ELGISCHE
K
AMER VAN
V
OLKSVERTEGENWOORDIGERS
C
HAMBRE DES REPRESENTANTS
DE
B
ELGIQUE
I
NTEGRAAL
V
ERSLAG
MET
VERTAALD BEKNOPT VERSLAG
VAN DE TOESPRAKEN
C
OMPTE
R
ENDU
I
NTEGRAL
AVEC
COMPTE RENDU ANALYTIQUE TRADUIT
DES INTERVENTIONS
C
OMMISSIE VOOR DE
B
UITENLANDSE
B
ETREKKINGEN
C
OMMISSION DES
R
ELATIONS EXTERIEURES
woensdag
mercredi
03-02-2010
03-02-2010
Namiddag
Après-midi
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
cdH
centre démocrate Humaniste
CD&V
Christen-Democratisch en Vlaams
Ecolo-Groen!
Ecologistes Confédérés pour l'organisation de luttes originales Groen!
FN
Front National
LDD
Lijst Dedecker
MR
Mouvement réformateur
N-VA
Nieuw-Vlaamse Alliantie
Open Vld
Open Vlaamse Liberalen en Democraten
PS
Parti Socialiste
sp.a
socialistische partij anders
VB
Vlaams Belang
Afkortingen bij de nummering van de publicaties :
Abréviations dans la numérotation des publications :
DOC 52 0000/000 Parlementair stuk van de 52e zittingsperiode + basisnummer en
volgnummer
DOC 52 0000/000
Document parlementaire de la 52e législature, suivi du n° de
base et du n° consécutif
QRVA
Schriftelijke Vragen en Antwoorden
QRVA
Questions et Réponses écrites
CRIV
voorlopige versie van het Integraal Verslag (groene kaft)
CRIV
version provisoire du Compte Rendu Intégral (couverture verte)
CRABV
Beknopt Verslag (blauwe kaft)
CRABV
Compte Rendu Analytique (couverture bleue)
CRIV
Integraal Verslag, met links het definitieve integraal verslag en
rechts het vertaalde beknopt verslag van de toespraken (met
de bijlagen)
(PLEN: witte kaft; COM: zalmkleurige kaft)
CRIV
Compte Rendu Intégral, avec, à gauche, le compte rendu
intégral définitif et, à droite, le compte rendu analytique traduit
des interventions (avec les annexes)
(PLEN: couverture blanche; COM: couverture saumon)
PLEN
plenum
PLEN
séance plénière
COM
commissievergadering
COM
réunion de commission
MOT
alle moties tot besluit van interpellaties (op beigekleurig papier)
MOT
motions déposées en conclusion d'interpellations (papier beige)
Officiële publicaties, uitgegeven door de Kamer van volksvertegenwoordigers
Bestellingen :
Natieplein 2
1008 Brussel
Tel. : 02/ 549 81 60
Fax : 02/549 82 74
www.deKamer.be
e-mail :
Publications officielles éditées par la Chambre des représentants
Commandes :
Place de la Nation 2
1008 Bruxelles
Tél. : 02/ 549 81 60
Fax : 02/549 82 74
www.laChambre.be
e-mail :
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
i
INHOUD
SOMMAIRE
Uiteenzetting door de vice-eerste minister en
minister van Buitenlandse Zaken en Institutionele
Hervormingen over zijn zending naar Centraal-
Afrika, gedachtewisseling en samengevoegde
vragen van
1
Exposé du vice-premier ministre et ministre des
Affaires
étrangères
et
des
Réformes
institutionnelles sur sa mission en Afrique
centrale, échange de vues et questions jointes de
2
- de heer Francis Van den Eynde aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "het
standpunt van de regering met betrekking tot de
uitnodiging van president Kabila aan het
staatshoofd om op de plechtigheid voor de 50e
verjaardag van de onafhankelijkheid van Congo
aanwezig te zijn" (nr. 18575)
1
- M. Francis Van den Eynde au vice-premier
ministre et ministre des Affaires étrangères et des
Réformes institutionnelles sur "la position du
gouvernement concernant l'invitation, adressée
par le président Kabila au chef de l'État, à assister
aux cérémonies organisées dans le cadre du
50e anniversaire de l'indépendance du Congo"
(n° 18575)
2
- de heer Francis Van den Eynde aan de eerste
minister, belast met de Coördinatie van het
Migratie- en asielbeleid, over "het standpunt van
de regering met betrekking tot de uitnodiging van
president Kabila aan het staatshoofd om op de
plechtigheid voor de 50e verjaardag van de
onafhankelijkheid van Congo aanwezig te zijn"
(nr. 18576)
1
- M. Francis Van den Eynde au premier ministre,
chargé de la Coordination de la Politique de
migration et d'asile, sur "la position du
gouvernement concernant l'invitation, adressée
par le président Kabila au chef de l'État, à assister
aux cérémonies organisées dans le cadre du
50e anniversaire de l'indépendance du Congo"
(n° 18576)
2
- de heer Dirk Van der Maelen aan de eerste
minister, belast met de Coördinatie van het
Migratie- en asielbeleid, over "de uitnodiging van
koning
Albert II
voor
de
Congolese
onafhankelijksfeesten" (nr. 18577)
1
- M. Dirk Van der Maelen au premier ministre,
chargé de la Coordination de la Politique de
migration et d'asile, sur "l'invitation à assister aux
fêtes de l'indépendance adressée au roi Albert II"
(n° 18577)
2
- de heer Dirk Van der Maelen aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "zijn
bezoek aan Centraal-Afrika" (nr. 18578)
1
- M. Dirk Van der Maelen au vice-premier ministre
et ministre des Affaires étrangères et des
Réformes institutionnelles sur "sa visite en Afrique
centrale" (n° 18578)
2
- de heer Peter Luykx aan de vice-eerste minister
en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "de uitnodiging
van president Kabila aan Koning Albert om de
plechtigheid voor de 50e verjaardag van de
onafhankelijkheid van Congo bij te wonen"
(nr. 18586)
1
- M. Peter Luykx au vice-premier ministre et
ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "l'invitation, adressée par le
président Kabila au Roi Albert, à assister aux
cérémonies organisées dans le cadre du
50e anniversaire de l'indépendance du Congo"
(n° 18586)
2
- mevrouw Hilde Vautmans aan de eerste
minister, belast met de Coördinatie van het
Migratie- en asielbeleid, over "de uitnodiging van
president Kabila aan koning Albert II" (nr. 18587)
1
- Mme Hilde Vautmans au premier ministre,
chargé de la Coordination de la Politique de
migration et d'asile, sur "l'invitation adressée par
le président Kabila au roi Albert II" (n° 18587)
2
- mevrouw Hilde Vautmans aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "zijn
zending naar Centraal-Afrika" (nr. 18595)
1
- Mme Hilde Vautmans au vice-premier ministre et
ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "sa mission en Afrique
Centrale" (n° 18595)
2
- de heer Roel Deseyn aan de vice-eerste minister
en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "diens recent
bezoek aan de DRC" (nr. 18612)
1
- M. Roel Deseyn au vice-premier ministre et
ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "sa récente visite en RDC"
(n° 18612)
2
- de heer Georges Dallemagne aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "de
stand van zaken over zijn bezoek aan de DRC"
(nr. 18626)
1
- M. Georges
Dallemagne
au
vice-premier
ministre et ministre des Affaires étrangères et des
Réformes institutionnelles sur "le bilan de son
voyage en RDC" (n° 18626)
2
- de heer Georges Dallemagne aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "de
uitnodiging aan de Koning om de 50e verjaardag
van de onafhankelijkheid van Congo bij te wonen"
(nr. 18627)
1
- M. Georges Dallemagne au vice-premier
ministre et ministre des Affaires étrangères et des
Réformes
institutionnelles
sur
"l'invitation
adressée au Roi à participer au 50e anniversaire
de l'indépendance de la RDC" (n° 18627)
2
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
ii
- de heer Wouter De Vriendt aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "de
kritiek op zijn Congobezoek" (nr. 18819)
1
- M. Wouter De Vriendt au vice-premier ministre
et ministre des Affaires étrangères et des
Réformes institutionnelles sur "les critiques
relatives à sa visite au Congo" (n° 18819)
2
- de heer Dirk Van der Maelen aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "de
uitnodiging van koning Albert II voor de
Congolese onafhankelijksfeesten" (nr. 18828)
1
- M. Dirk Van der Maelen au vice-premier ministre
et ministre des Affaires étrangères et des
Réformes institutionnelles sur "l'invitation à
assister aux fêtes de l'indépendance adressée au
roi Albert II" (n° 18828)
2
- de heer Georges Dallemagne aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "de
Belgisch-Congolese betrekkingen" (nr. 18833)
1
- M. Georges
Dallemagne
au
vice-premier
ministre et ministre des Affaires étrangères et des
Réformes institutionnelles sur "les relations belgo-
congolaises" (n° 18833)
2
- de heer Bruno Tuybens aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "het
bezoek van de minister aan Congo en de
gesprekken over de rechten van de mens"
(nr. 18856)
1
- M. Bruno Tuybens au vice-premier ministre et
ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "la visite du ministre au
Congo et les discussions portant sur les droits de
l'Homme" (n° 18856)
2
- de heer André Flahaut aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "zijn
rondreis in Centraal-Afrika" (nr. 18908)
2
- M. André Flahaut au vice-premier ministre et
ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "sa tournée en Afrique
centrale" (n° 18908)
2
- de heer Xavier Baeselen aan de vice-
eerste minister en minister van Buitenlandse
Zaken en Institutionele Hervormingen over "het
bezoek van de minister aan Congo" (nr. 19026)
2
- M. Xavier Baeselen au vice-premier ministre et
ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "sa visite au Congo"
(n° 19026)
2
Sprekers: Roel Deseyn, Herman De Croo,
Francis Van den Eynde, Steven Vanackere,
vice-eerste
minister
en
minister
van
Buitenlandse
Zaken
en
Institutionele
Hervormingen, Dirk Van der Maelen, Peter
Luykx, Hilde Vautmans, voorzitter van de
Open Vld-fractie, Georges Dallemagne,
Wouter De Vriendt, André Flahaut, Juliette
Boulet
Orateurs: Roel Deseyn, Herman De Croo,
Francis Van den Eynde, Steven Vanackere,
vice-premier ministre et ministre des Affaires
étrangères et des Réformes institutionnelles,
Dirk Van der Maelen, Peter Luykx, Hilde
Vautmans, présidente du groupe Open Vld,
Georges Dallemagne, Wouter De Vriendt,
André Flahaut, Juliette Boulet
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
1
COMMISSIE VOOR DE
BUITENLANDSE BETREKKINGEN
COMMISSION DES RELATIONS
EXTERIEURES
van
WOENSDAG
3
FEBRUARI
2010
Namiddag
______
du
MERCREDI
3
FEVRIER
2010
Après-midi
______
De vergadering wordt geopend om 15.18 uur en voorgezeten door de heer Geert Versnick.
La séance est ouverte à 15.18 heures et présidée par M. Geert Versnick.
01 Uiteenzetting door de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en Institutionele
Hervormingen over zijn zending naar Centraal-Afrika, gedachtewisseling en samengevoegde vragen
van
- de heer Francis Van den Eynde aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "het standpunt van de regering met betrekking tot de uitnodiging
van president Kabila aan het staatshoofd om op de plechtigheid voor de 50
e
verjaardag van de
onafhankelijkheid van Congo aanwezig te zijn" (nr. 18575)
- de heer Francis Van den Eynde aan de eerste minister, belast met de Coördinatie van het Migratie- en
asielbeleid, over "het standpunt van de regering met betrekking tot de uitnodiging van president
Kabila aan het staatshoofd om op de plechtigheid voor de 50
e
verjaardag van de onafhankelijkheid
van Congo aanwezig te zijn" (nr. 18576)
- de heer Dirk Van der Maelen aan de eerste minister, belast met de Coördinatie van het Migratie- en
asielbeleid, over "de uitnodiging van koning Albert II voor de Congolese onafhankelijksfeesten"
(nr. 18577)
- de heer Dirk Van der Maelen aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "zijn bezoek aan Centraal-Afrika" (nr. 18578)
- de heer Peter Luykx aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en Institutionele
Hervormingen over "de uitnodiging van president Kabila aan Koning Albert om de plechtigheid voor
de 50
e
verjaardag van de onafhankelijkheid van Congo bij te wonen" (nr. 18586)
- mevrouw Hilde Vautmans aan de eerste minister, belast met de Coördinatie van het Migratie- en
asielbeleid, over "de uitnodiging van president Kabila aan koning Albert II" (nr. 18587)
- mevrouw Hilde Vautmans aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "zijn zending naar Centraal-Afrika" (nr. 18595)
- de heer Roel Deseyn aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "diens recent bezoek aan de DRC" (nr. 18612)
- de heer Georges Dallemagne aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "de stand van zaken over zijn bezoek aan de DRC" (nr. 18626)
- de heer Georges Dallemagne aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "de uitnodiging aan de Koning om de 50
e
verjaardag van de
onafhankelijkheid van Congo bij te wonen" (nr. 18627)
- de heer Wouter De Vriendt aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "de kritiek op zijn Congobezoek" (nr. 18819)
- de heer Dirk Van der Maelen aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "de uitnodiging van koning Albert II voor de Congolese
onafhankelijksfeesten" (nr. 18828)
- de heer Georges Dallemagne aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "de Belgisch-Congolese betrekkingen" (nr. 18833)
- de heer Bruno Tuybens aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "het bezoek van de minister aan Congo en de gesprekken over de
rechten van de mens" (nr. 18856)
- de heer André Flahaut aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
2
Institutionele Hervormingen over "zijn rondreis in Centraal-Afrika" (nr. 18908)
- de heer Xavier Baeselen aan de vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken en
Institutionele Hervormingen over "het bezoek van de minister aan Congo" (nr. 19026)
01 Exposé du vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur sa mission en Afrique centrale, échange de vues et questions jointes de
- M. Francis Van den Eynde au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des
Réformes institutionnelles sur "la position du gouvernement concernant l'invitation, adressée par le
président Kabila au chef de l'État, à assister aux cérémonies organisées dans le cadre du
50
e
anniversaire de l'indépendance du Congo" (n° 18575)
- M. Francis Van den Eynde au premier ministre, chargé de la Coordination de la Politique de migration
et d'asile, sur "la position du gouvernement concernant l'invitation, adressée par le président Kabila
au chef de l'État, à assister aux cérémonies organisées dans le cadre du 50
e
anniversaire de
l'indépendance du Congo" (n° 18576)
- M. Dirk Van der Maelen au premier ministre, chargé de la Coordination de la Politique de migration et
d'asile, sur "l'invitation à assister aux fêtes de l'indépendance adressée au roi Albert II" (n° 18577)
- M. Dirk Van der Maelen au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "sa visite en Afrique centrale" (n° 18578)
- M. Peter Luykx au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "l'invitation, adressée par le président Kabila au Roi Albert, à assister aux
cérémonies organisées dans le cadre du 50
e
anniversaire de l'indépendance du Congo" (n° 18586)
- Mme Hilde Vautmans au premier ministre, chargé de la Coordination de la Politique de migration et
d'asile, sur "l'invitation adressée par le président Kabila au roi Albert II" (n° 18587)
- Mme Hilde Vautmans au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "sa mission en Afrique Centrale" (n° 18595)
- M. Roel Deseyn au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "sa récente visite en RDC" (n° 18612)
- M. Georges Dallemagne au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "le bilan de son voyage en RDC" (n° 18626)
- M. Georges Dallemagne au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "l'invitation adressée au Roi à participer au 50
e
anniversaire de l'indépendance de
la RDC" (n° 18627)
- M. Wouter De Vriendt au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "les critiques relatives à sa visite au Congo" (n° 18819)
- M. Dirk Van der Maelen au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "l'invitation à assister aux fêtes de l'indépendance adressée au roi Albert II"
(n° 18828)
- M. Georges Dallemagne au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "les relations belgo-congolaises" (n° 18833)
- M. Bruno Tuybens au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "la visite du ministre au Congo et les discussions portant sur les droits de
l'Homme" (n° 18856)
- M. André Flahaut au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "sa tournée en Afrique centrale" (n° 18908)
- M. Xavier Baeselen au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères et des Réformes
institutionnelles sur "sa visite au Congo" (n° 19026)
De voorzitter: Oorspronkelijk had de minister een verplichting waardoor hij ons rond 17 u 30 moest
verlaten. Ik had met de collega-ondervoorzitters in het Bureau een afspraak gemaakt, uit respect voor
iedereen, om de spreektijd wat te beperken. Ik wou u dat voorleggen. Aangezien de minister langer bij ons
kan blijven, is dat niet meer nodig, maar ik wil toch een warme oproep doen. Wij zullen de volgorde van de
vragen volgen, maar gelieve uit respect voor elkaar tot de essentie van de vragen te komen. Zo niet wordt
het voor de collega's die op het einde komen, nog heel moeilijk. Als wij al te lang debatteren, dan zijn er ook
al heel wat collega's weg, wanneer de minister begint te antwoorden.
Wij zullen proberen om er een goed, boeiend en degelijk debat van te maken. Ik zal, zoals het gebruikelijk
is in onze commissie, de volgorde van de ingediende vragen volgen en eerst het woord geven aan de
minister voor zijn inleidende uiteenzetting, tenzij iemand het woord vraagt over de procedure of over de
werkzaamheden.
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
3
01.01 Roel Deseyn (CD&V): Mijnheer de voorzitter, ik heb een vraag
met betrekking tot de orde van de werkzaamheden. Het is zeer
positief dat wij vandaag een debriefing krijgen en van gedachten
kunnen wisselen over de reis van minister Vanackere. Ik wil
voorstellen, voor de verdere orde van de werkzaamheden, om hiervan
een drieluik te maken, zodat wij ook spoedig minister Michel kunnen
horen over het kaderakkoord dat met Congo gesloten werd, voor het
niet onaardige bedrag van 280 miljoen euro en zodat wij met het
Parlement daarvan een close follow-up kunnen maken. In een derde
luik kunnen wij het Congolese middenveld, de gewone Congolezen,
horen. Wij hebben afgelopen week - andere fracties hebben dat ook
kunnen doen - het Collectif des Femmes Congolaises gehoord.
Dat heeft toch een aantal punten kunnen maken, ook inzake het
democratische verkiezingsproces. Het wil ook wel eens zijn mening
uiten over wat de internationale gemeenschap de Congolezen
voorschotelt, ook in ons Parlement. Dat is een korte suggestie,
aangezien wij om historische redenen niet in het Bureau van de
commissie zijn vertegenwoordigd.
01.01 Roel Deseyn (CD&V): Je
me réjouis que nous puissions
assister
aujourd'hui
à
un
débriefing concernant le voyage
de M. Vanackere. Je propose que
nous
puissions
rapidement
entendre également M. Michel au
sujet de l'accord-cadre signé avec
le Congo. Nous pourrions enfin
entrendre aussi la société civile
congolaise.
De voorzitter: Alle suggesties van collega's over de werkzaamheden
zullen wij met aandacht bekijken. Ik zal met minister Michel contact
nemen om te zien wanneer wij een en ander zouden kunnen
organiseren. Collega De Croo, u vraagt ook het woord over de
regeling van de werkzaamheden?
Le président: Nous examinerons
attentivement toutes les proposi-
tions relatives aux travaux. Je
contacterai M. Michel pour voir
quand nous pourrons organiser
ces auditions.
01.02 Herman De Croo (Open Vld): Mijnheer de voorzitter, ik ben
enigszins verstrooid geweest. Ik vermoed dat er een verslag wordt
gemaakt?
De voorzitter: Er komt inderdaad een integraal verslag.
01.03 Herman De Croo (Open Vld): Verba manent.
01.04 Francis Van den Eynde (VB): Ik denk ook, aansluitend bij
collega Deseyn, dat het een goed idee zou zijn om dat collectief te
horen. Die dames hebben ons allemaal trouwens persoonlijk
aangeschreven. Zou het mogelijk zijn om tegelijkertijd nog een andere
groep, bijvoorbeeld een oppositiegroep, te horen? Dat hoeft niet heel
lang te duren, maar het is wel interessant. Ik word regelmatig ik
vermoed dat ik niet alleen ben bestookt met mails van Congolese
organisaties in Brussel. Wij kunnen die niet allemaal uitnodigen, maar
een paar zou misschien interessant zijn.
01.04 Francis Van den Eynde
(VB): La population congolaise, les
femmes, l'opposition et d'autres
encore
peuvent
effectivement
nous
communiquer
des
informations intéressantes.
De voorzitter: Ik zal met het secretariaat overleggen, kijken wat tot
de mogelijkheden behoort en u dan een voorstel daarover doen.
Ik stel voor dat wij nu onverwijld overgaan naar de inleidende
uiteenzetting van de minister.
Le président: Je me concerterai
avec le secrétariat pour examiner
ce qu'il est possible de faire et je
formulerai ensuite une proposition.
Je propose de passer à présent à
l'exposé introductif du ministre.
01.05 Minister Steven Vanackere: Met een kleine knipoog naar
mevrouw Vautmans die vroeg om mijn reisschema voor ik vertrok,
welnu, ik kan dat nu pas geven, nu de reis achter de rug is.
01.05
Steven
Vanackere,
ministre: Je puis seulement vous
communiquer maintenant mon
itinéraire
de
voyage.
Nous
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
4
We zijn maandag 18 januari aangekomen in Kinshasa, dinsdag
Kinshasa-Lubumbashi-Kinshasa, woensdag Goma, donderdag van
Goma naar Rubavu-Gisenyi, op vrijdag van Rubavu-Gisenyi naar
Mutobu en Kigali, we zaten dan uiteraard al sinds de avond daarvoor
al in Ruanda. Zaterdag zelf nog in Kigali, zondag ging het dan van
Kigali naar Bujumbura en maandag van Bujumbura naar Brussel.
In de diverse landen hebben onderhouden plaatsgehad met een
uitgebreide waaier aan gesprekspartners, uiteraard telkens de
officiële gesprekspartners: de minister van Buitenlandse Zaken van
elk land en ook telkens het staatshoofd, met daarnaast ook nog
enkele andere officiële gesprekspartners en ministers. Daar waren
onder andere parlementsleden bij, voorzitters van assemblees,
voorzitters
van
verkiezingscommissies,
uiteraard
ook
vertegenwoordigers van internationale instellingen en diplomatieke
missies. Ik heb er ook op toegezien om ook met de Belgische
gemeenschap contacten te leggen en ook met vertegenwoordigers
van de civiele maatschappij.
sommes arrivés à Kinshasa le
18 janvier,
nous
avons
fait
Kinshasa-Lubumbashi-Kinshasa le
mardi et Goma le mercredi; le
jeudi, nous nous sommes rendus
de Goma à Rubavu-Gisenyi et, le
vendredi, de Rubavu-Gisenyi à
Mutobu et Kigali. Nous étions à
Kigali le samedi et avons voyagé
de
Kigali
à
Bujumbura
le
dimanche, puis de Bujumbura à
Bruxelles le lundi.
Dans les différents pays, j'ai eu
des entretiens avec de très
nombreux interlocuteurs officiels. Il
s'agissait, dans chaque pays, du
ministre des Affaires étrangères et
du chef de l'État, ainsi que d'autres
ministres, de parlementaires, de
présidents d'assemblée et de
commissions
électorales,
de
représentants
d'institutions
internationales et de missions
diplomatiques, de membres de la
communauté
belge
et
de
représentants de la société civile.
Il s'agissait dans un premier temps de faire connaissance avec la
région. Je l'ai dit et cela reste vrai.
Ce voyage m'a donné l'occasion de faire le tour des dossiers
concernant l'Afrique centrale afin de pouvoir bien intégrer ce bagage
dans la période de présidence de l'Union européenne qui nous
incombera au 1
er
juillet 2010.
Cela m'a donné l'opportunité de mieux comprendre la logique du
terrain et d'entamer un dialogue avec les autorités des pays en
question avec pour objectif de maximaliser les effets des efforts de la
Belgique et de la communauté internationale au profit de
l'amélioration des conditions de vie de la population et de la situation
sur place. En passant par ces trois pays, nous avons voulu délivrer le
message que la Belgique continue à marquer son intérêt non
seulement à la RDC, mais aussi au Burundi et au Rwanda.
La Belgique attache une grande importance au fait que ces trois pays
maintiennent entre eux de bonnes relations. Des élections seront
organisées au Rwanda et au Burundi en 2010. Des élections en RDC
sont prévues en 2011. Ce voyage devait aussi nous rappeler la
nécessité pour ces élections de se dérouler paisiblement et
correctement.
Die reis heeft me de gelegenheid
gegeven om een stand van zaken
op te maken in alle dossiers met
betrekking
tot
Centraal-Afrika
teneinde het voorzitterschap van
de Europese Unie voor te
bereiden. Op die manier kon ik
een beter inzicht krijgen in de
logica in het veld, een dialoog met
de
autoriteiten
aangaan
en
duidelijk
maken
dat
België
aandacht blijft hebben voor de
DRC, Burundi en Rwanda, en voor
hun onderlinge betrekkingen. Die
reis was ook bedoeld om er in
België op te wijzen dat het
noodzakelijk is dat de toekomstige
verkiezingen in die drie landen
correct verlopen.
Wat Congo betreft, is het belangrijk, dat na de bezegeling van de
normalisatie van de bilaterale betrekkingen en in aanloop naar de
herdenking van de 50
e
verjaardag van de onafhankelijkheid op
30 juni 2010, dat dit bezoek aan de RDC al in de maand januari
plaatsvond. De hoofdbrok van het bezoek was dus Congo.
Dans le cadre de la normalisation
des relations bilatérales entre
notre pays et la RDC, il était
important que cette visite se
déroule
en
prélude
à
la
commémoration du cinquantième
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
5
Na de bilaterale crisis en in de aanloop naar de 50
e
verjaardag van de
onafhankelijkheid, heb ik geopteerd voor een benadering die er een
was van een zekere soberheid, maar die niet verstoken is van ambitie
voor wat betreft de toekomst. Dit alles is te zien tegenover een
achtergrond van aanzienlijke uitdagingen en in de context van een
situatie die de voorbije jaren niet veel verbeterd is voor de modale
burger in Congo, dit ondanks de hereniging van Congo en de
belangrijke stappen in de richting van een democratisering van het
land, maar met de bezorgdheid bij sommigen dat deze
teruggeschroefd worden.
Verder was het ook een ondersteuningsbezoek, als je dat tenminste
zo mag formuleren, aan enerzijds de bilaterale toenadering tussen de
Democratische Republiek Congo en Rwanda, en anderzijds een
ondersteuning aan de regionale samenwerking. Ik ben er van
overtuigd dat goede onderlinge betrekkingen tussen de landen in
kwestie van fundamenteel belang zijn voor de vrede in de regio. Met
dit bezoek wenste België andermaal het belang van goede
betrekkingen en zelfs meer regionale samenwerking tussen de landen
van de regio te onderstrepen en aan te moedigen. Dat is bijvoorbeeld
ook de reden waarom er ook contacten hebben plaats gevonden met
de verantwoordelijken van de CEPGL, la Commaunité économique
des Pays de la Région des Grands Lacs.
anniversaire de l'indépendance du
Congo. J'ai opté pour une
approche relativement sobre, mais
non dénuée d'ambitions pour
l'avenir.
Les
défis
à
relever
sont
naturellement innombrables et la
situation du citoyen congolais
moyen n'a pas vraiment progressé
ces dernières années, nonobstant
la réunification du Congo et les
avancées sur la voie de la
démocratisation.
Certains
s'inquiètent d'un possible retour en
arrière dans ce domaine.
Nous avons également par cette
visite,
voulu
soutenir
le
rapprochement entre la RDC et le
Rwanda ainsi que la coopération
régionale. C'est un élément capital
pour promouvoir la paix dans la
région. C'est la raison pour
laquelle
des
contacts
ont
également été pris avec les
responsables de la Communauté
économique des Pays de la
Région des Grands Lacs (CEPGL)
L'approche suivie lors du voyage s'inscrit totalement dans la
déclaration conjointe signée par la RDC et la Belgique le
24 janvier 2009, stipulant que les deux pays normaliseraient leurs
relations, avaient convenu d'instaurer et d'entretenir entre eux un
dialogue permanent, franc, ouvert et constructif, qui soit respectueux
des institutions démocratiques et légitimes des deux États. Il y était
aussi dit que les deux pays veilleraient à ce que leurs relations soient
gérées conformément au principe de l'égalité souveraine des États et
de la réciprocité. Finalement, ils étaient d'accord de redynamiser leur
coopération.
De tijdens de reis gevolgde
benadering past volkomen in de
gemeenschappelijke verklaring die
de DRC en België op 24 januari
2009 ondertekenden en waarin
gesteld werd dat de twee landen
hun relaties zouden normaliseren,
een
dialoog
zouden
voeren
getuigend van respect voor de
instellingen van de twee Staten en
er zouden op toezien dat hun
relaties beheerd worden conform
het beginsel inzake soevereine
gelijkheid van de Staten en de
wederkerigheid, kortom dat de
landen akkoord gingen om hun
samenwerking nieuw leven in te
blazen.
Ik heb die verklaring van 24 januari getekend door toenmalig premier
Herman Van Rompuy en door de premier van Congo, de heer Musito,
wel degelijk als leidraad gebruikt en als filosofische toetssteen voor
datgene wat ik in Congo heb gedaan.
Ik zal nu even ingaan op de details van de verschillende bezoeken in
de verschillende landen en ik zal dan afsluiten, als u dat goed vindt,
met een aantal conclusies waarin ik ook wat duidelijker zal maken
welke onderwerpen onder andere tot bepaalde inzichten hebben
La déclaration du 24 janvier 2009,
signée par le premier ministre de
l'époque, M. Van Rompuy et le
premier
ministre
Congolais
M. Musito, m'a servi de fil
conducteur lors de ma visite au
Congo.
Du 18 janvier au jeudi soir
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
6
geleid.
Eerst en vooral, de Democratische Republiek Congo. Van
maandagavond 18 januari tot en met donderdagavond 21 januari
bracht ik een bezoek aan de DRC, gespreid over etappes in
Kinshasa, Lubumbashi en Goma. Hoewel dit, zoals gezegd, in de
eerste plaats een kennismakingsbezoek betrof en ik vooral naar de
DRC was gekomen om te luisteren naar de gesprekspartners
alvorens definitieve conclusies te trekken, kwamen ook moeilijker en
meer confronterende thema's aan bod.
21 janvier, j'ai visité Kinshasa,
Lubumbashi
et
Goma
en
République
Démocratique
du
Congo. Il s'agissait avant tout
d'une visite de découverte, mais
des sujets plus difficiles et plus
controversés ont également été
abordés.
D'abord Kinshasa et Lubumbashi. Dès mon arrivée, j'ai pu échanger,
lors d'un dîner informel avec quelques acteurs clés du milieu
économique de Kinshasa. Les discussions tournèrent principalement
autour de la situation financière et de la situation économique
générale du pays. Y furent abordés plus spécifiquement des thèmes
comme le rapport Doing Business de la Banque mondiale le Congo
y a obtenu un score en dessous de tout , la problématique de la
corruption, l'annulation de la dette et encore la revisitation des
contrats miniers.
Meteen na mijn aankomst kon ik
tijdens een informeel diner met
vooraanstaande
economische
actoren
uit
Kinshasa
van
gedachten wisselen over de
economische
en
financiële
toestand van het land. Aan bod
kwamen
het
rapport
Doing
Business van de Wereldbank, de
corruptieproblematiek, de kwijt-
schelding van de schulden, en de
herziening van de mijnbouw-
contracten.
's Anderendaags, op 19 januari, nodigde president Kabila mij uit voor
een onderhoud op zijn boerderij in Kimono, op ongeveer 70 kilometer
van Lubumbashi. Tijdens de reis, op het vliegtuig van de VN, kon ik
uitgebreid van gedachten wisselen met mijn collega van Buitenlandse
Zaken, Alexis Thambwe. Met hem werden niet alleen bilaterale
kwesties besproken, maar kwamen ook de betrekkingen met de
buurlanden en met de Afrikaanse Unie aan bod. Bij mijn terugkeer in
Kinshasa heeft mijn collega Thambwe de ganse delegatie een diner
aangeboden.
Op woensdag 20 januari kwamen tijdens een ontbijtvergadering met
enkele vertegenwoordigers van het maatschappelijk veld het
democratiseringsproces, de persvrijheid en de toestand van de
mensenrechten aan bod. Hierbij was onder andere de voorzitter van
de Nationale Kiescommissie aanwezig, Abbé Malu Malu, evenals de
secretaris-generaal van de bisschoppenconferentie, Abbé Santedi,
mensenrechtenactivist Georges Kapiamba en Rigobert Minani van de
ngo Groupe Jérémie.
Woensdagvoormiddag 20 januari heb ik de haven van Kinshasa
bezocht. Het heeft mij in ieder geval toegelaten het grote, ongebruikte
of nog niet voldoende gebruikte potentieel van het Congolese
havenwezen vast te stellen. De haven van Kinshasa heeft een
samenwerkingsakkoord met de haven van Brussel in de lijn van de
samenwerkingsverbanden tussen de haven van Antwerpen en die van
Matadi en Boma. Nadien volgde een bezoek aan het Schengen
House, een pilootproject ondersteund door de Europese Commissie,
dat niet alleen een betere dienstverlening tot stand wil brengen, maar
tevens een betere behandeling van de visa-aanvragen zal toelaten. Ik
bracht er ook een bezoek aan de nabijgelegen Belgische school, met
Nederlandstalige en Franstalige secties, waar ik zeer hartelijk ben
ontvangen door leerlingen en leerkrachten.
Le 19 janvier dernier, j'étais convié
à un entretien avec le président
Kabila
à
70 kilomètres
de
Lubumbashi. Pendant le vol aller,
j'ai eu tout le temps de
m'entretenir avec mon collègue
congolais des Affaires étrangères
non seulement sur les questions
bilatérales mais aussi sur les
relations avec les pays voisins et
l'Union africaine.
Le 20 janvier était organisée une
rencontre petit-déjeuner avec les
représentants de la société civile
sur
le
thème
de
la
démocratisation, de la liberté de la
presse et des droits de l'homme.
J'ai ensuite visité le port de
Kinshasa où j'ai constaté un
énorme potentiel inutilisé. Il existe
un accord de coopération avec le
port de Bruxelles. J'ai également
visité le Schengen House, un
projet pilote de la Commission
européenne
en
matière
de
demandes de visa. Il m'a aussi été
donné de visiter une école belge.
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
7
Dès mon arrivée à Goma, le 20 janvier après-midi, j'ai été accueilli à
l'aéroport par le gouverneur et le vice-gouverneur du Nord-Kivu ainsi
que par nombre d'autres autorités civiles et militaires. S'en est suivi
un court entretien avec le gouverneur.
Par la suite, j'ai eu l'occasion de rencontrer un certain nombre de
représentants de la société civile de la province, dont notamment le
président de la coordination provinciale, Jason Luneno. La société
civile s'est montrée très critique sur les suites négatives des
opérations militaires et sur l'insuffisance du suivi politique des accords
de paix par les représentants du gouvernement à Kinshasa.
De même, la problématique des conflits fonciers a été abordée et liée
notamment au retour non contrôlé des réfugiés congolais du Rwanda.
Le président Luneno a, cependant, salué le rapprochement entre la
RDC et le Rwanda, ce qui est en soi une surprise puisque, il y a
quelques années, le même monsieur avait eu une opinion légèrement
différente de celle exprimée lors de notre entretien.
Le soir, j'ai eu l'occasion d'avoir des entretiens avec les représentants
de la MONUC ainsi qu'avec l'équipe des co-facilitateurs Obasandjo et
M'Paka, qui étaient à Goma lors d'une réunion du comité national de
suivi. La discussion très intéressante porta surtout sur la réforme de
l'armée, le plan de stabilisation de l'Est du Congo et l'exécution des
accords de paix.
Onmiddellijk na mijn aankomst in
Goma op 20 januari had ik een
onderhoud met de gouverneur.
Vervolgens had ik de gelegenheid
om vertegenwoordigers van het
maatschappelijk middenveld van
de provincie te ontmoeten, onder
wie de voorzitter van de provin-
ciale coördinatie, de heer Jason
Luneno, die zich bijzonder kritisch
uitliet over de gevolgen van de
militaire operaties en over de
ontoereikende opvolging van de
vredesakkoorden door de regering
in Kinshasa.
De conflicten over grondeigendom
die zijn gerezen als gevolg van de
terugkeer van de Congolese
vluchtelingen uit Rwanda, werden
aangekaart. Verrassend genoeg
sprak voorzitter Luneno zijn
tevredenheid
uit
over
de
toenadering tussen de DRC en
Rwanda. Enkele jaren geleden
dacht hij daar immers nog anders
over.
's Avonds had ik een onderhoud
met de vertegenwoordigers van
MONUC en met het team van
medefacilitatoren. Daarbij kwamen
de hervorming van het leger, het
stabilisatieplan voor Oost-Congo
en
de
uitvoering
van
de
vredesakkoorden aan bod.
Tijdens een werkontbijt op donderdag met vertegenwoordigers van de
EU, EUSEC, Nederland en de Verenigde Staten, werd een gemengd
beeld van de politiek-militaire situatie geschetst. De relatieve kalmte
op militair vlak en de ietwat verbeterde situatie in vergelijking met een
jaar geleden staan in contrast met de miserabele situatie waarin de
Congolese bevolking in deze regio zich nog steeds bevindt.
De commandant van de 8
e
militaire regio, generaal Vainqueur Mayala,
schetste in zijn briefing misschien een te positief beeld van de situatie
en van de voorbije militaire operatie Kimia II. Gevraagd naar de
straffeloosheid binnen het leger stelde de generaal dat die terug te
brengen zou zijn tot acties van enkelen, die daarenboven streng
bestraft werden.
Tijdens een gesprek met enkele provinciale actoren die betrokken
waren bij de uitvoering in Noord-Kivu van het Stabilisatieplan voor
Oost-Congo of STAREC werd een uiteenzetting gegeven over het
plan. Voornamelijk de recente oprichting van de Commission
technique Pacification et Reconciliation en de verwachte creatie van
lokale verzoeningscomités kregen aandacht. Het is via die structuren
dat een antwoord verwacht wordt op de toenemende spanningen
Le calme relatif sur le plan militaire
et la légère amélioration de la
situation par rapport à l'année
passée sont en contradiction
flagrante
avec
la
situation
misérable
de
la
population
congolaise dans la région. Lors de
son briefing, le commandant de la
huitième région militaire a peut-
être donné une image trop positive
de la situation et de l'opération
militaire Kimia II.
Quelques
acteurs
provinciaux
associés à l'exécution du plan de
stabilisation pour l'Est du Congo
dans le Nord du Kivu, ont donné
un exposé sur ce plan. Par le biais
de ces structures, il s'agit de
répondre aux tensions croissantes
entre les différentes communautés
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
8
tussen de verschillende gemeenschappen in de provincie, onder meer
te wijten aan de massale terugkeer van ontheemden en de tot heden
ongecontroleerde terugkeer van Congolese vluchtelingen uit Rwanda.
De vicegouverneur die de vergadering leidde, legde de nadruk op de
economische dimensie van de wederopbouw van de provincie. België
draagt bij tot de financiering van dit plan, vooral wat de aanleg van de
route de desserte betreft en het luik inzake seksueel geweld.
De gouverneur en enkele leden van de provinciale regering, onder
andere de ministers van Landbouw en van Onderwijs, gaven mij een
uitgebreide
voorstelling
van
de
provincie
en
van
het
vijfjarenplan 2007-2011 van de provinciale overheid. De minister van
Landbouw ging dieper in op het probleem van de gemiste oogsten
van de voorbije jaren en de geplande mechanisering van de
landbouw. De minister van Onderwijs stelde dat er inzake de bouw
van 20 scholen voor 30 tot 500 leerlingen voor midden 2011 reeds 6
gerealiseerd waren.
de la province. Le vice-gouverneur
a mis l'accent sur la dimension
économique de la reconstruction
de la province. La Belgique
contribue au financement de ce
plan, entre autres en ce qui
concerne le volet relatif à la lutte
contre les violences sexuelles. Le
gouverneur et quelques membres
du gouvernement provincial ont
fait un exposé détaillé sur la
province et sur le plan provincial
quinquennal 2007-2011.
Lors d'un entretien avec les membres du bureau de l'assemblée
provinciale, ces derniers ont critiqué l'utilisation de l'aide au
développement transitant par des organisations internationales et des
ONG. Ils prétendent qu'une partie non négligeable des fonds ne
profiterait pas aux réalisations concrètes sur place. Lors de l'entretien
avec le ministre provincial de la Justice et les cadres de la
magistrature du Nord-Kivu fut abordé le problème de l'impunité de
l'armée.
L'auditeur militaire et le président de la cour militaire expliquèrent que
la poursuite sévère des auteurs de crimes était à l'ordre du jour mais
que la difficulté de rassembler les preuves empêchait souvent
d'entamer des poursuites judiciaires. Cela dit, la prison surpeuplée de
Goma que j'ai visitée par la suite compte près de 50 % de militaires.
J'ai eu l'occasion de visiter l'aile de la prison rebâtie grâce au
programme multi-bailleurs européen (auquel participe la Belgique), le
REJUSCO, qui essaie d'épauler la lutte contre l'impunité.
Ma visite dans l'Est du Congo s'est achevée par une rencontre avec la
communauté belge de Goma. Celle-ci se compose de résidents, de
religieux, de collaborateurs d'organisations internationales et non
gouvernementales. Il y avait une cinquantaine d'invités présents.
J'ai quitté Goma dans la soirée du 21 janvier pour me rendre à
Gisenyi-Rubavu, de l'autre côté de la frontière, où j'ai eu mes
premiers entretiens avec les autorités rwandaises, à savoir le
secrétaire permanent du ministère rwandais des Affaires étrangères
ainsi que le gouverneur de la province et le bourgmestre du district.
Le vendredi 22 janvier 2010, j'ai rendu visite au secrétariat exécutif de
la CEPGL, la Communauté économique des Pays de la région des
Grands Lacs, toujours à Gisenyi. J'ai répété à mes interlocuteurs
l'importance que notre pays attache à cette organisation qui vise à
promouvoir la paix et le développement à travers la coopération
régionale. La Belgique peut y contribuer par un soutien institutionnel.
C'est ainsi que la coopération au développement belge financera en
2010 la formation d'experts qui devront gérer les contributions des
donateurs. Dans un deuxième temps, elle contribuera à la création
d'un fonds d'études. J'ai en effet retiré de ma visite et de ces
conversations l'impression que la CEPGL n'est pas encore totalement
De leden van het Bureau van de
provincieraad raad beweren dat
een niet onaanzienlijk deel van de
fondsen dat via de internationale
organisaties en de ngo's wordt
toegekend, de concrete realisaties
ter plaatse niet ten goede komt.
Tijdens het onderhoud met de
provinciale minister van Justitie en
de kaderleden van de magistratuur
van Noord-Kivu werd het probleem
van de straffeloosheid van het
leger aangekaart. De vervolging
van de daders van misdaden zou
op de agenda staan, maar dat
punt wordt door de moeilijkheid
om bewijzen te verzamelen,
belemmerd. Wat niet wegneemt
dat bijna de helft van de
gevangenis van Goma bevolkt
wordt door militairen. Ik heb de
gelegenheid
gehad
de
gevangenisvleugel te bezoeken
die
dankzij
het
Europees
REJUSCO-programma
werd
heropgebouwd.
Ik sloot mijn bezoek aan Oost-
Congo af met een ontmoeting met
de Belgische gemeenschap van
Goma.
Op 21 januari verliet ik Goma en
reisde ik naar Gisenyi-Rubavu,
waar
ik
een
reeks
eerste
contacten had met de Rwandese
overheden. Op 22 januari bezocht
ik het uitvoerend secretariaat van
de Economische Gemeenschap
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
9
rentrée dans une phase opérationnelle. Elle a encore besoin d'aide
pour y arriver.
van de landen in het gebied van
de Grote Meren (CEPGL). De
Belgische
ontwikkelingssamenwerking zal in
2010
de
opleiding
van
deskundigen financieren. Zij zullen
de bijdragen van de donoren
moeten beheren. Vervolgens zal
ontwikkelingssamenwerking
meewerken aan de oprichting van
een studiefonds. De CEPGL lijkt
mij nog niet volledig operationeel
te zijn.
Tijdens mijn bezoek aan het kamp Mutobu van het RDRC, Ruanda
Demobilisation and Reintegration Commission, onderweg naar Kigali,
kon ik niet alleen spreken met het hoofd van dat demobilisatiekamp,
Jean Sayinzoga, maar ook rechtstreeks met enkele jonge
kampbewoners. Ik heb er ongeveer 200 gezien. Het zijn
gedemobiliseerde jongens of jonge mannen en ik heb de kans gehad
om hun vragen te stellen. Ik heb ze vragen kunnen stellen over hun
beslissing om naar het civiele leven in Rwanda terug te keren, over de
moeilijkheden die ze daarbij tegenkwamen, hun leeftijd, hun
gezinstoestand, hun bekommernissen en verwachtingen.
Als conclusie kan onthouden worden dat het een goed functionerend
kamp is dat ongetwijfeld ruimte heeft voor nog veel meer jonge
mensen die van een demobilisatie naar een civiel leven zouden
kunnen gaan, maar dat de terugkeer van FDLR-strijders naar Rwanda
zeker nog meer kan aangemoedigd worden.
In de namiddag bezocht ik het museum ter nagedachtenis van de
genocide te Gisozi, Kigali. Ik legde vervolgens een krans neer op
kamp Kigali waar onze 10 para's op 7 april 1994 vermoord werden. Ik
had dezelfde dag nog ontmoetingen met vertegenwoordigers van het
maatschappelijk middenveld, met mensenrechtenorganisaties en met
geestelijken, gevolgd door contacten met vertegenwoordigers van de
zakenwereld.
'S avonds heeft mevrouw Louise Mushikiwabo, de Rwandese minister
van Buitenlandse Zaken, een diner aangeboden aan de hele
delegatie.
Op zaterdag 23 januari heb ik dan een aantal Belgen ontmoet:
geestelijken, zakenlui, een EU-diplomaat, een bestuursvoorzitter van
de Belgische school, vertegenwoordigers van BTC en van andere
ngo's.
Na die ontmoeting is die dag in Rwanda afgesloten met een
onderhoud met Mushikiwabo en vervolgens een onderhoud van iets
meer dan een uur met president Paul Kagame.
Quand j'ai visité le camp Mutobu
de la Rwanda Demobilisation and
Reintegration
Commission
(RDRC), je me suis entretenu
avec le responsable de ce champ
ainsi
qu'avec
de
jeunes
pensionnaires.
Ce
camp
fonctionne
bien
et
est
suffisamment
spacieux
pour
accueillir d'autres jeunes qui
voudraient se réinsérer dans la vie
civile.
L'après-midi, j'ai visité le musée du
génocide rwandais et j'ai déposé
une gerbe à l'endroit où nos dix
paras ont été assassinés. Le
même jour, j'ai rencontré des
représentants de la société civile,
des organisations de droits de
l'homme, de l'Église et des milieux
d'affaires. Le soir, j'ai été convié à
un dîner offert par le ministre
rwandais des Affaires étrangères.
Le
23 janvier,
j'ai
d'abord
rencontré des Belges hommes
d'affaires, diplomates et membres
d'ONG puis je me suis entretenu
avec le ministre des Affaires
étrangères et avec le président
Kagamé.
Du 23 au 25 janvier, j'ai effectué ma première visite au Burundi. J'ai
eu de nombreux contacts, notamment avec mon homologue le
ministre des Affaires étrangères Nsanze, le premier vice-président
Yves Sahinguvu, l'ancien président Domitien Ndayizeye, les
présidents de la Chambre et du Sénat, les présidents et/ou porte-
parole des trois partis au gouvernement, le président et le sous-
Van 23 tot 25 januari bracht ik mijn
eerste bezoek aan Burundi. Ik heb
contacten gehad met de minister
van Buitenlandse Zaken, de eerste
vicepresident,
de
voormalige
president, de voorzitters van
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
10
président de la Commission électorale indépendante (CEI) et le
président de la république Pierre Nkurunziza.
Mes interlocuteurs burundais ont tous mis l'accent sur les élections à
venir. Ce processus électoral est manifestement la préoccupation
principale de la classe politique actuellement mais il faut savoir qu'ils
se préparent pour quatre ou cinq scrutins.
À ce sujet, plusieurs difficultés ou obstacles m'ont été répétés: la
distribution controversée des cartes d'identité, les difficultés autour de
l'enregistrement des électeurs, l'existence de groupes de jeunes
radicaux qui intimident la population, la présence de beaucoup de
petites armes dans la population malgré la campagne de collecte
menée l'année dernière ou encore des questions concernant la
composition des listes électorales, le financement du processus
électoral et une coalition possible de partis de l'opposition.
Kamer en Senaat, de voorzitters
en/of woordvoerders van de drie
regeringspartijen, de voorzitter en
de ondervoorzitter van de onaf-
hankelijke verkiezingscommissie
en de president van de Republiek.
Zij legden allen de nadruk op de
toekomstige verkiezingen. Dat
verkiezingsproces
is
de
belangrijkste bekommernis van de
politieke klasse, die zich op vier of
vijf verkiezingen voorbereidt.
Er werden mij verscheidene
moeilijkheden gemeld: de betwiste
uitreiking van de identiteitskaarten,
de problemen met de registratie
van de kiezers, het bestaan van
radicale groeperingen die de
bevolking intimideren en het
wapenbezit bij de bevolking.
Daarnaast rijzen er vragen met
betrekking tot de samenstelling
van de kieslijsten, de financiering
van het verkiezingsproces en een
mogelijke
coalitie
van
oppositiepartijen.
Ik interesseerde mij tijdens mijn bezoek ook voor een van de
sleutelsectoren van het land, met name de gezondheidssector, meer
bepaald via een terreinbezoek op 24 januari aan twee lokaliteiten in
de provincie Bubanza. Daarbij werd ik begeleid door de ministers van
Gezondheid en Buitenlandse Betrekkingen, en ook door de
gouverneur van Bubanza. In het dorpje Kisina gaf ik de start van een
grootscheepse sensibiliseringscampagne tegen malaria waarbij in
heel Burundi meer dan een half miljoen muskietennetten worden
opgehangen. Daarmee wilde ik ook een morele steun geven aan het
initiatief dat door de Vlaamse afdeling van het Rode Kruis is genomen
en dat hier in België al had kunnen rekenen op een zeer grote
aandacht van de media en het publiek. Ik denk wel dat de meesten
zich de Studio Brussel campagne Music for life nog wel herinneren.
Ik bracht ook een bezoek aan het hospitaal van Bujumbura, het
Hôpital Prince Régent Charles, waar met steun van de Belgische
coöperatie een belangrijk rehabilitatieproject gaande is. Op maandag
25 januari had ik nog een lang onderhoud met president Nkurunziza.
Tot zover de activiteiten.
L'un des secteurs-clés dans le
pays est celui des soins de santé.
Le 24 janvier, en présence des
ministres de la Santé publique et
des Relations extérieures, j'ai
visité deux localités de la province
de Bubanza. À Kisina, j'ai donné le
coup d'envoi d'une importante
campagne de sensibilisation anti-
malaria prévoyant notamment la
distribution de plus d'un demi-
million de moustiquaires dans tout
le Burundi. J'ai également visité à
Bujumbura l'Hôpital Prince Régent
Charles, où un programme de
réhabilitation soutenu par la
Belgique est mis en oeuvre. Le
25 janvier, j'ai eu un entretien avec
le président Nkurunziza.
En ce qui concerne les conclusions, je vais également les organiser
autour des trois pays.
Je vais d'abord parler de la RDC. Je crois qu'on peut considérer cette
visite en RDC comme un succès dans la mesure où les relations
bilatérales avec la RDC s'inscrivent à nouveau dans la normalité,
comme en témoigne au demeurant l'accord congolais à la réouverture
du Consulat général de Bukavu. Après la normalisation, nous avons
l'ambition de consolider ces relations mais de les garder, en tout état
Dat bezoek aan de DRC kan als
een succes worden beschouwd in
het licht van de normalisatie van
de bilaterale betrekkingen. Dat
blijkt ook uit het feit dat Congo
ermee instemt het consulaat-
generaal
van
Bukavu
te
heropenen. Het is onze ambitie die
betrekkingen te consolideren.
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
11
de cause, sous la philosophie de la normalité. Ni en exagérant dans
un sens, ni en exagérant dans un autre.
Tijdens het bezoek kwam er een mondelinge uitnodiging van
president Kabila voor koning Albert voor de festiviteiten ter
gelegenheid van de herdenking van de vijftigste verjaardag van de
onafhankelijkheid. Verwacht wordt dat de schriftelijke uitnodiging
spoedig zal volgen.
Hoe daar tegenaan te kijken? De relaties tussen België en Congo zijn
genormaliseerd. Ik ben dan ook van oordeel dat we deze uitnodiging
moeten bekijken met de welwillendheid die past in een situatie waarbij
relaties genormaliseerd zijn. Ook staatshoofden van andere landen
zullen hun opwachting maken. Voor de afweging hebben we nog wat
tijd. Dankzij het feit dat een schriftelijke uitnodiging er nog niet is,
hebben wij nog wat tijd om te reageren. Wij moeten in elk geval de
afweging maken met respect voor de filosofie van de
gemeenschappelijke verklaring van 24 januari 2009. Daar moeten we
natuurlijk consequent mee zijn. Natuurlijk moet er rekening mee
worden gehouden dat de opportuniteit altijd kan worden herzien indien
er tussen nu en dat ogenblik ontsporingen zouden plaatsvinden op het
terrein die dergelijke aanwezigheid in vraag zouden stellen. Die
overweging geldt natuurlijk voor alle genodigden en voor alle
mogelijke uitnodigingen.
Ik vind dat het een geslaagd bezoek is in de mate dat in de lijn van de
door beide regeringen ondertekende verklaring van 24 januari 2009
de "dialogue permanent, franc, ouvert et constructif" over alle thema's
ook echt heeft plaatsgevonden in een geest van gelijkheid en met
eerbied voor de Congolese onafhankelijkheid. Er is bijvoorbeeld
gesproken over de economische situatie, "le climat des affaires". Ik
stel daarin onder andere vast dat de bewustwording langs Congolese
zijde en bijvoorbeeld de wens tot het verkrijgen van een gevoelig
betere index in het doing business report, een grotere bewustwording
aantoont en een grotere bereidheid om over de problemen te spreken
dan men soms vermoedt. Laat ik u zeggen dat het probleem van de
corruptie niet als eerste door mij hoefde aangekaart te worden
wanneer ik met een aantal economische actoren sprak, maar dat,
integendeel,
de
Congolezen
zelf,
ook
met
regeringsverantwoordelijkheid dat probleem signaleerden en zegden
dat zij daaraan wensten te werken.
Hoe dan ook heb ik als reactie aangedrongen dat het niet volstaat om
wetten of maatregelen aan te nemen, maar dat die wetten ook
moeten kunnen omgezet worden in concrete daden. Ik heb ook
structurele hervormingen aangemoedigd met bijvoorbeeld de
mogelijke invoering van publiek-private partnerschappen.
Le Président Kabila a invité
verbalement le roi Albert II à
rehausser de sa présence la
commémoration des cinquante
ans d'indépendance du Congo.
Une invitation écrite suivra. Les
relations entre nos deux pays
étant aujourd'hui normalisées,
nous devons considérer avec une
bienveillance de bon aloi la
question de savoir si nous
répondrons à cette invitation. Il va
de soi qu'à cet égard, nous devons
respecter la philosophie de la
déclaration du 24 janvier 2009. Si
certaines dérives qui rendraient
notre
présence
inopportune
devaient
malheureusement
survenir, nous pourrions bien sûr
nous raviser à tout moment.
Je considère que ma visite est une
réussite dans la mesure où j'ai pu
avoir un dialogue franc, ouvert et
constructif sur tous les sujets dans
un esprit d'égalité et dans le
respect
de
l'indépendance
congolaise.
Nous avons parlé de la situation
économique. Les Congolais ont
exprimé clairement le souhait
d'obtenir une meilleure note dans
le doing business report.
J'ai constaté une prise de
conscience ainsi qu'une volonté
d'aborder les problèmes. J'ai jugé
bon de ne pas aborder le thème
de la corruption en premier lieu.
J'ai dit que les lois ne suffisent
pas,
qu'il
importe
de
les
transformer en actes concrets. J'ai
en outre encouragé des réformes
structurelles
telles
que
des
partenariats entre les secteurs
public et privé.
Un autre aspect qui a été discuté est celui de la sécurité à l'Est du
Congo, avec la visite à Goma. Ont été ainsi abordés: la réforme de
l'armée, le respect des droits de l'homme, les violences sexuelles à
l'encontre des femmes, les efforts de stabilisation de l'est avec le plan
STAREC. La RDC semble absolument consciente des problèmes et
des défis à relever.
De mon côté, j'ai insisté sur les progrès qu'il reste encore à accomplir
Een ander punt waar we het ook
over hadden, is de veiligheid in
Oost-Congo. Zo kwamen ter
sprake: de hervorming van het
leger, het naleven van de
mensenrechten, seksueel geweld
tegen vrouwen, de stabilisatie-
inspanningen in het oosten met
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
12
dans les domaines ressortissant à la sécurité à l'est, en particulier la
lutte contre l'impunité et contre les violences sexuelles, ainsi que la
réforme du secteur de la sécurité.
En ce qui concerne la présence future de la MONUC, nous pouvons
retenir que les autorités congolaises ne souhaitent pas directement un
départ pur et simple de la mission, mais elles estiment qu'une
évaluation et une requalification du mandat après douze années de
présence sont légitimes.
Le 30 juin, date de la commémoration du cinquantenaire, représente
pour le pays un moment symbolique. Cette date pourrait coïncider
avec une demande de retrait de la MONUC de zones où sa présence
n'est plus nécessaire, par exemple le Katanga.
het STAREC-plan. De DRC lijkt
zich bewust te zijn van de
problemen en de uitdagingen. Ik
heb erop gedrukt dat er nog veel
vooruitgang moet worden geboekt.
De Congolese overheden wensen
niet dat de MONUC zonder meer
vertrekt, maar ze zijn van oordeel
dat
een
evaluatie
en
herkwalificatie van het mandaat na
twaalf jaar aanwezigheid legitiem
zijn.
Dertig juni is de symbolische
datum voor de herdenking van het
vijftigjarige bestaan. Die datum
zou kunnen samenvallen met een
aanvraag tot terugtrekking van de
MONUC uit de zones waar zijn
aanwezigheid niet meer nodig is,
uit Katanga bijvoorbeeld.
Er is dus een blijvende bereidheid om MONUC te huisvesten maar die
moet dan een aantal prioritaire opdrachten en doelstellingen krijgen
zoals de consolidering van de vrede, de herbevestiging van het
staatsgezag, de voortzetting van de opleiding van leger en politie en
de versteviging van de democratie onder meer via het houden van
verkiezingen.
S'agissant des élections, un engagement clair a été pris pour qu'elles
aient lieu en 2011, tant au niveau local que national, mais les défis
techniques et financiers sont énormes. La communauté internationale
devra se préparer à offrir un soutien aussi bien pour les élections
locales que pour les législatives et les présidentielles.
Er werd een duidelijk engagement
aangegaan voor de verkiezingen
in 2011, zowel op lokaal als op
nationaal vlak, maar de financiële
uitdagingen zijn bijzonder groot.
De internationale gemeenschap
zal zich moeten voorbereiden op
het aanbieden van aanzienlijke
steun.
Wat Rwanda betreft, uit diverse ontmoetingen met de lokale
autoriteiten in Gisenyi, met het maatschappelijk middenveld, met
zakenlui en met Belgen, kreeg ik de indruk dat Rwanda een vrij sterk
georganiseerd land is, dat een duidelijke toekomstvisie koestert, dat
accountability eist van zijn ambtenaren en dat ook een kordate strijd
tegen corruptie voert. Anderzijds heb ik ook gehoord van zware
bureaucratie, mensenrechtenproblemen en een gebrek aan
democratie.
De bilaterale relaties zijn goed. Ondanks zijn opening naar de rest van
de wereld, hecht Rwanda belang aan de relaties met de traditionele
partner België. Ik heb aangegeven dat ik een verdieping van deze
relaties voorsta, gebaseerd op onderling vertrouwen. Rwanda wenst
dat België een rol speelt en zijn invloed laat gelden in de context van
de grotemerenproblematiek.
Rwanda wenst ook steun van België aan de gemeenschappelijke
aanpak van de DRC en Rwanda, in verband met de FDLR. De
En ce qui concerne le Rwanda, j'ai
l'impression, après différentes
rencontres sur place, que ce pays
est particulièrement bien organisé,
qu'il a des perspectives d'avenir
claires,
qu'il
place
ses
fonctionnaires
devant
leurs
responsabilités et qu'il mène une
lutte ferme contre la corruption.
J'ai par contre également entendu
des échos concernant la lourdeur
de la bureaucratie, des problèmes
en matière de droits de l'homme et
un déficit démocratique.
Les relations bilatérales sont
bonnes, car le Rwanda accorde
beaucoup
d'importance
aux
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
13
Rwandese gesprekspartners vertolkten hun bekommernis over
genocideverdachten die in Europa vrijheid genieten.
relations avec la Belgique. J'ai dit
que
mon
souhait
était
d'approfondir ces relations sur la
base d'une confiance mutuelle. Le
Rwanda souhaite également que
la Belgique apporte son soutien à
la lutte commune menée par la
RDC et le Rwanda contre l'armée
rebelle du FDLR.
J'ai dit à mes interlocuteurs que je croyais qu'ils avaient une vision
stratégique sur le futur de leur pays, mais je les ai en même temps
encouragés à rester ouverts à des adaptations et corrections
éventuelles.
Dans la perspective des élections prévues cet été, j'ai également
abordé la question de l'absence d'opposition dans ce pays.
Comme je l'ai déjà mentionné, toute l'attention au Burundi se porte
sur la préparation aux élections. J'ai plaidé pour un processus
électoral qui se déroule dans le calme, de manière honnête et
transparente.
J'ai également fait passer les messages suivants.
La Belgique s'est clairement engagée ces derniers temps à soutenir
la démocratie et le développement du Burundi, mais ce pays doit
continuer à suivre la voie de la tolérance, de l'État de droit et du
respect des droits humains. Il est important de veiller à ce qu'un
processus électoral transparent se mette en place, mais il ne faudrait
pas non plus oublier en 2010 d'autres questions essentielles, telles
que le développement économique du pays et la lutte contre la
corruption.
J'ai indiqué que les autorités ne pouvaient pas se contenter de répéter
les réponses standard, notamment à propos du processus électoral.
Les autorités doivent, au contraire, agir de manière proactive. Par
exemple, au sujet des actions de jeunes militants, il faut adopter une
politique active de dissuasion.
Dans ce contexte, j'ai aussi insisté sur l'importance du forum
permanent de dialogue entre les partis politiques et sur la nécessité
d'un code de conduite pour tous les partis.
J'ai plaidé auprès du président Nkurunziza pour que le Burundi
contribue positivement à la stabilisation de l'Est du Congo.
J'ai fait référence à l'importance de la lutte contre la corruption et au
fait de progresser dans l'enquête sur le meurtre d'Ernest Manirumva,
du nom de l'activiste anti-corruption qui fut assassiné en avril 2009,
sans que les coupables soient condamnés.
J'ai aussi insisté pour que le Burundi entretienne de bonnes relations
avec la MINUB et j'ai exprimé mon inquiétude à propos de l'expulsion
du chef de la MINUB, le représentant exécutif du secrétaire général
au Burundi; Youssef Mahmoud.
Ik heb vastgesteld dat mijn
gesprekspartners een strategische
visie hebben op de toekomst van
hun land, maar heb hun ook
gevraagd te blijven openstaan
voor eventuele aanpassingen en
verbeteringen. Ik bracht ook het
ontbreken van een oppositie te
berde.
In Burundi gaat de aandacht naar
de
voorbereiding
van
de
verkiezingen. België steunt dat
land, dat evenwel de weg van de
verdraagzaamheid, de rechtsstaat
en de mensenrechten voort moet
bewandelen. Er is nood aan een
transparant
verkiezingsproces,
waarbij
de
economische
ontwikkeling en de strijd tegen de
corruptie niet uit het oog mogen
worden verloren.
De
overheden mogen geen
genoegen
nemen
met
standaardantwoorden,
maar
moeten proactief te werk gaan. Er
moet
een
ontradingsbeleid
gevoerd worden ten aanzien van al
te voortvarende activisten. Ik heb
voorts op het belang van het
permanent forum voor de dialoog
tussen de partijen en op de
noodzaak om voor alle partijen
een gedragscode uit te werken
gewezen, en heb gepleit voor een
Burundese
bijdrage
aan
de
stabilisatie van Oost-Congo.
Het is essentieel dat Burundi
goede betrekkingen onderhoudt
met MINUB en ik heb dan ook
mijn bezorgdheid uitgedrukt over
de uitzetting van het hoofd van die
VN-missie.
Van Burundese kant werden onder meer de volgende boodschappen Au Burundi, les autorités m'ont
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
14
gegeven. Burundi wil in 2010 eerlijke en transparante verkiezingen
houden. Als dat gelukt is in 2005 toen er nog een rebellenbeweging
bestonden, moet dat zeker lukken in 2010. Er worden fouten gemaakt
en er zijn soms "dérapages" maar daartegen worden maatregelen
genomen. Oud-president Ndayizeye, de voorzitters van UPRONA en
FRODEBU benadrukten van hun kant hun ongerustheid over de
incidenten die her en der plaatsvinden en die volgens deel uitmaken
van een weloverwogen strategie van de presidentiële partij CNDD-
FDD. Electorale observatoren zijn welkom, zo klonk het herhaaldelijk,
en die zouden het liefst zo vroeg mogelijk moeten komen, waarmee
velen willen aangeven dat datgene wat te maken kan hebben met een
stuk intimidatie, zich uiteraard relatief vroeg kan voordoen, voor het
echt van start gaan van de electorale processen.
Enkele gesprekspartners wezen op de hoge graad van armoede in
het land en hadden het over de toenemende sociale spanningen, over
mogelijke stakingen in de onderwijssector en over het feit dat de
Burundese autoriteiten niet beschikken over het geld om op de
looneisen in te gaan.
Het viel op dat partijen zoals UPRONA en FRODEBU die opkomen
tegen de presidentiële partij, vaak blijven steken in een serie klachten.
Heel wat aandacht is tijdens de gesprekken gegaan naar vermeende
wanpraktijken, bijvoorbeeld bij het uitreiken van identiteitskaarten,
maar ze hebben toch moeite om zelf een maatschappelijk project te
verwoorden.
Het vredesproces met het FNL kwam nauwelijks aan bod, wat allicht
aangeeft dat dit proces inderdaad bijna is afgerond.
Nogmaals, ik vond het van belang dat niet alleen een bezoek werd
gebracht aan Congo, maar ook aan Rwanda en Burundi. Hiermee
werd niet alleen het intrinsieke belang voor België voor elk van deze
landen benadrukt, maar ook het belang dat België hecht aan goede
onderlinge betrekkingen tussen deze landen. Op dit vlak kon ik de
bevestiging krijgen van de verbetering van de betrekkingen met de
buurlanden, in het bijzonder natuurlijk deze tussen de DRC en
Rwanda. Ik heb de landen in kwestie herhaaldelijk ondervraagd over
het duurzaam karakter, over de soliditeit van deze toenadering. Er is
een duidelijke wens om deze toenadering te verdiepen en te
bestendigen. Men rekent ook op België om dit te helpen
aanmoedigen. Ik heb uiteraard de Belgische beschikbaarheid om
deze dynamiek aan te moedigen, willen bevestigen.
Tot zover, voorzitter, een overzicht van acht dagen Centraal-Afrika.
annoncé
qu'elles
voulaient
organiser des élections loyales en
2010 et que les observateurs
étrangers étaient les bienvenus. Ils
devraient arriver le plus tôt
possible, de manière à éviter les
intimidations. L'UPRONA et le
FRODEBU, des partis qui se
présentent contre le parti du
président et dénoncent surtout de
probables abus, dans le domaine
de la distribution de cartes
d'identité par exemple, affirment
que
les
incidents
restent
nombreux et s'inscrivent, selon
eux, dans une stratégie du parti du
président.
À
en
croire
le
gouvernement,
les
mesures
nécessaires sont cependant prises
pour juguler ces dérapages.
Plusieurs
interlocuteurs
ont
également attiré l'attention sur
l'énorme pauvreté et les tensions
sociales croissantes. Le processus
de paix avec le FNL a à peine été
évoqué. Cela semble indiquer que
ce processus est en effet
pratiquement achevé.
J'ai estimé qu'outre une visite au
Congo, un passage par le Burundi
et la Rwanda s'imposait. Pour
démontrer d'une part que la
Belgique s'intéresse à ces pays,
mais pour indiquer d'autre part que
nous sommes soucieux de leur
bonne entente mutuelle. Les
relations entre le Congo et le
Rwanda
sont
aujourd'hui
meilleures et les deux pays m'ont
fait part de leur volonté de
renforcer ce rapprochement et du
soutien qu'ils attendent sur ce
point de la Belgique.
De voorzitter: We zullen nu, zoals gebruikelijk, de volgorde van het
indienen van de vragen respecteren. Een aantal collega's hebben
meerdere vragen ingediend, maar kunnen zij die verwerken tot één
krachtig betoog met vragen?
De eerste vragen komen van collega Francis Van den Eynde.
Le président: La parole est aux
auteurs des questions.
01.06 Francis Van den Eynde (VB): Mijnheer de voorzitter, mijn
belangrijkste vraag was hoe de regering zou reageren op een
uitnodiging om het staatshoofd te laten overkomen naar Congo voor
de viering van de onafhankelijkheid. In feite heb ik al een quasi
antwoord gekregen van de minister, die niet heeft gezegd dat de vorst
01.06 Francis Van den Eynde
(VB): Apparemment, une subtile
réponse affirmative a déjà été
donnée à la question de savoir si
le Roi assistera à la célébration
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
15
naar Congo zal gaan, maar hij heeft toch bijna ja gezegd. Laten we de
zaken subtiel bekijken. Op dat vlak heb ik een antwoord gekregen.
In feite vormde die vraag voor mij de aanleiding om het te hebben
over de onafhankelijkheid. Er is niet alleen het feit dat wij
hoogstwaarschijnlijk de Koning naar Congo zullen sturen voor het
"vieren" van die onafhankelijkheid. Er is ook het feit dat wij
3 miljoen euro van het budget voor Ontwikkelingssamenwerking
zullen spenderen aan die onafhankelijkheidsviering. Men kan zich
afvragen dat is niet in eerste instantie de verantwoordelijkheid van
de minister van Buitenlandse Zaken of het gepast en fatsoenlijk is
dat het geld dat voor ontwikkelingssamenwerking bestemd is, wordt
gebruikt voor die viering, maar ik geef u graag toe dat dat een ander
debat is.
Hoe dan ook is het duidelijk de bedoeling om heel actief aan die
"viering" deel te nemen. Ik zal daarmee misschien enkele mensen
choqueren, maar volgens mij valt er niets te vieren. Niet dat ik Congo
zijn onafhankelijkheid niet gun, verre van, maar wanneer men kort
bekijkt hoe dat land van 30 juni 1960 tot nu is geëvolueerd, gedurende
een halve eeuw, dan is er niet veel om tevreden over te zijn. Er was
eerst en vooral de regering Kasavubu-Lumumba. De laatste wordt nu
beschouwd als een soort heilige, wat hij toch niet was. Dat heeft tot
heel wat herrie geleid. Ik herinner u aan de incidenten onmiddellijk na
de onafhankelijkheid, aan de aanvallen op onze landgenoten, de
plunderingen, verkrachtingen enzovoort. Na allerlei omwegen hadden
we zelfs een regering Tshombe, in 1960 - 1961 nochtans de leider
van het dissidente Katanga. Toen kwam als het ware de heiland, de
redder des vaderlands, Mobutu. We weten waar dat is geëindigd. De
man had een prachtig paleis in Gbadolite. Het was prachtig. Ik neem
aan dat het nu aan het verkommeren is.
Hij heeft zich gespecialiseerd in het verwerven van allerlei immobiliën
hier in West-Europa, maar het verhaal had zeker geen happy end.
Toen kwam er weer hoop want na Mobutu kwam het huidige regime
dat heel gemakkelijk aan de macht geraakte. Het volstond om met
enkele honderden soldaten, misschien een paar duizend, dwars door
Congo te trekken om Kinshasa te veroveren via een soort lange mars.
De betrokken leider was trouwens een ex-maoïst. Hij zal het wel
ergens geleerd hebben. Klaar was Kees, Kinshasa was in handen van
het nieuwe regime dat er nog altijd geïnstalleerd is, weze het dat het
nu de zoon van de vader is wat eens te meer aantoont dat erfelijke
monarchieën zelfs in republieken bestaan.
Wat er ook van zij, er was in het begin vrij veel hoop. Vrij vlug is de
ontgoocheling gevolgd. Dan was er nieuwe hoop. Wij zouden
verkiezingen organiseren en die verkiezingen zouden alles oplossen.
Ik heb het liedje van die verkiezingen, mijnheer de minister van
Buitenlandse Zaken, jarenlang in deze commissie horen zingen als dé
oplossing. Na die verkiezingen zou alles goed gaan in Congo. Die
verkiezingen hebben plaatsgevonden. Wij hebben zelfs waarnemers
gestuurd en er heel veel geld aan gespendeerd. Helaas, het was
"gene vetten", integendeel zelfs, want de situatie is niet verbeterd.
Als ik nog even uw voorganger, de heer De Gucht, mag citeren: "De
huidige situatie is er een van cleptocratie, corruptie en totale wanorde,
in het bijzonder in Oost-Congo waar zelfs het eigen leger de eigen
bevolking plundert." Het woordje plunderen is in dit geval een soort
des 50 ans de l'Indépendance. Par
ailleurs, nous allons consacrer
3 millions d'euros du budget de la
Coopération au développement à
ces festivités, et l'on est en droit
de se poser des questions sur ce
point.
Selon moi, il n'y a pas lieu de fêter
quoi que ce soit. Ce n'est pas que
l'indépendance de ce pays me
pose un problème, mais je ne
discerne guère de motifs de fierté
dans l'évolution du Congo depuis
le 30 juin 1960. Tout d'abord, il y a
eu le gouvernement Kasavubu-
Lumumba.
Ce
dernier
est
actuellement considéré comme
une sorte de saint, ce qui était loin
d'être le cas. Ensuite il y eut
Tshombe et, après, le grand
sauveur Mobutu.
Après la chute de Mobutu, il a suffi
à Kabila senior de traverser le
Congo avec quelques centaines
de soldats, de s'emparer de
Kinshasa, et le tour était joué. Le
régime en question est toujours en
place. Que le fils Kabila soit
maintenant
président
montre
seulement qu'il peut exister, à côté
des monarchies héréditaires, des
républiques héréditaires. J'en ai
assez d'entendre le refrain sur les
élections.
Des
élections qui
résoudraient tout. L'inverse est
vrai. L'ancien ministre De Gucht
parle d'une kleptocratie dans
laquelle
l'armée
nationale
rançonne son propre peuple dans
l'Est du Congo. Il n'y a donc rien à
fêter. La conclusion que nous
devons oser tirer des 50 dernières
années est que nous ne sommes
pas capables de résoudre le
problème congolais.
Le
ministre
évoque
une
normalisation.
Laquelle?
La
normalisation des relations avec
un régime qui ne mérite pas son
nom. Il nous faut rechercher
d'autres solutions. Nous savons
tous où va notre argent. Nous
avons financé l'armée mais les
soldats ne sont pas payés. Les
ONG ne reçoivent pas non plus
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
16
eufemisme vermits het gaat over plunderen, verkrachten, moorden,
enzovoort. Naar mijn mening is er geen reden om te vieren en ik denk
dat wij op dat vlak veel beter zeer voorzichtig zouden zijn. Wij zouden
op die vijftig jaar ook moeten geleerd hebben dat wij in feite dit
probleem niet aankunnen. Wij zijn er altijd aanwezig geweest. Wij
hebben af en toe troepen gestuurd om landgenoten, die in nood
waren, te gaan halen. Die landgenoten zaten daar enkele weken of
maanden gewoon terug en een paar jaar later moesten we weer
troepen sturen om hen te redden. Wij hebben daar ongetwijfeld
economische belangen. Sommigen hier zullen wel veel belangstelling
hebben voor die economische belangen, maar in feite hebben wij in
vijftig jaar niets kunnen organiseren, niets kunnen bereiken.
Wij moeten die conclusie durven te trekken.
Mijnheer de voorzitter, ik rond stilaan af en ga aldus op uw verzoek in.
Mijnheer de minister, nu spreekt u opnieuw van normalisering. Over
welke normalisering hebt u het? Hebt u het over een normalisering
van de goede relaties met een regime dat die naam niet waardig is en
dat in feite voor de eigen bevolking niets belooft en niets kan beloven?
Er zijn nog maar eens verkiezingen in het verschiet. Eens te meer
zullen wij naar de verkiezingen ginds gaan en ze helpen organiseren.
Mijnheer de minister van Buitenlandse Zaken, ik vrees dat wij, alle
goede wil ten spijt, voorgaande vaststelling moeten durven maken.
Het is meer dan hoog tijd dat wij naar andere oplossingen zoeken. Ik
heb het uiteraard niet over het in de steek laten van de bevolking.
Daar gaat het mij niet om. De bevolking laten wij sowieso in de steek.
Laat ons immers eerlijk zijn. Wij weten verdomd niet waar het geld dat
wij naar Congo sturen, terechtkomt. Wij hebben het leger
gefinancierd. Achteraf bleek dat de soldaten geen soldij kregen. Wij
weten ook dat ngo's het geld dat zij zouden moeten ontvangen, niet te
pakken krijgen.
Ik wil de bevolking inderdaad niet in de steek laten. Wij halen het
echter niet door met het regime goede vriendjes te spelen.
leur argent. Bien entendu, nous ne
pouvons pas abandonner la
population mais nous ne l'aidons
pas en étant bons amis avec le
régime.
01.07 Dirk Van der Maelen (sp.a): Mijnheer de voorzitter, mijnheer
de minister, u hebt bij uw vertrek en bij uw terugkeer gesteld dat u een
open dialoog met de Congolese gesprekspartners zou voeren. U zou
vrij en vrank uw mening verkondigen. U zou zeggen waarop het
stond.
Congo is in onze buitenlandse politiek een bijzonder aandachtspunt.
U ziet hoeveel leden hier aanwezig zijn. Wij hebben zelfs bezoekers.
Congo is bovendien ons grootste partnerland. De Kamer heeft dus
recht op meer informatie dan het tipje van de sluier dat u hebt
opgelicht.
U hebt verklaard dat u over thema A hebt gesproken. Soms hebt u er
ook iets over medegedeeld. Aangezien het in ons buitenlands beleid
een dermate belangrijke kwestie is en wij zoveel geld aan Congo
spenderen, heeft het Parlement recht op meer informatie.
Ik zal de informatie proberen uit u te halen, door u een paar
praktische vragen over bepaalde thema's te stellen. Zo kom ik tot het
01.07 Dirk Van der Maelen
(sp.a): Le ministre a toujours
affirmé qu'il souhaitait un dialogue
ouvert avec ses interlocuteurs
congolais et qu'il irait droit au but.
Nous accordons une attention
particulière au Congo, qui est
notre principal pays partenaire. La
Chambre a donc le droit de
disposer
de
davantage
d'informations que celles qui lui
sont communiquées aujourd'hui.
Ainsi, il est question d'une révision
de la Constitution congolaise.
Quiconque a suivi la situation au
Congo a observé un glissement
vers un pouvoir exercé par des
fidèles de Kabila. Le ministre a-t-il
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
17
eerste thema. Ik weet dat er sprake van een herziening van de
Grondwet is.
Al wie Congo volgt, heeft vastgesteld dat wij in de afgelopen jaren
geëvolueerd zijn. Er was een semi-presidentieel systeem, met
ingebouwde checks and balances van een regering, van een eerste
minister die een belangrijk politiek figuur moet zijn en anderzijds van
het Parlement. Wij hebben gezien dat men bij de start een hele oude
eerste minister benoemd heeft, die intussen vervangen is door eerste
minister Muzito, waarvan gezegd wordt dat hij binnenkort vervangen
zou worden. Wij hebben gezien dat een sterke kamervoorzitter aan de
kant gezet werd en vervangen werd door een aanhanger, iemand die
behoort tot de inner circle van Kabila.
Mijn eerste vraag is: hebt u gesproken over de aan de gang zijnde
herziening van de Grondwet? Ik ben eerlijk gezegd bang dat wij in de
nieuwe Grondwet een overcentralisatie van de macht zullen krijgen en
parallelle circuits die allemaal rond of vanuit de présidence vertrekken
en die de echte macht op een niet-democratisch gecontroleerde
manier in handen zullen krijgen. Hebt u over die problematiek
gesproken? Zo ja, wat was de reactie?
Mijn tweede vraag betreft de verkiezingen. Er is een kalender
meegedeeld. Als ik goed geïnformeerd ben, vinden in februari 2011
de lokale verkiezingen plaats en in juli de presidentsverkiezingen.
Volgens mijn informatie hecht men in Kinshasa, bij de goedgeplaatste
waarnemers, weinig geloof aan het feit dat die verkiezingen zullen
doorgaan.
Ik heb goed geluisterd. U hebt gesproken over technische en
financiële problemen, die reëel zijn. Er zijn ook politieke problemen.
Er kwam een voorstel, vanuit de présidence, om technische en
financiële steun te vragen aan de internationale gemeenschap voor
de lokale verkiezingen, maar om de presidentsverkiezingen aan de
Congolezen over te laten. Dat is het voorstel dat uit de présidence
kwam.
Wij weten allemaal dat de presidentsverkiezingen maar
georganiseerd zullen worden als de zittende president weet dat hij die
zal winnen. Er zijn twee zaken waarover twijfels zijn. Hij is zeer
onpopulair. Dat weet iedereen. Dat zou een reden zijn om de
verkiezingen niet te houden. Anderzijds is hij er met zijn entourage
wel in geslaagd om op een deskundig professionele wijze de oppositie
uit te schakelen of in te kopen. Die twee fenomenen heffen elkaar op.
Ergens in 2011 zullen de president en zijn entourage wel de afweging
maken of zij de verkiezingen kunnen winnen. Pas dan, als zij die
afweging gemaakt hebben, zullen wij zeker zijn dat er verkiezingen
zijn.
Ik wil u trouwens vragen of u met de Congolese autoriteiten en met de
verkiezingscommissie gesproken hebt over de rol van de MONUC?
Het is duidelijk dat men van Congolese kant de MONUC zoveel
mogelijk buiten wil houden om de handen vrij te hebben. Ik zou daar
graag van u een antwoord op krijgen.
Ten derde, u hebt gezegd dat u over de mensenrechten gesproken
hebt. Ik heb voor u een concrete vraag. Hebt u ook gesproken over de
onafhankelijke expert die de situatie van de mensenrechten in Congo
abordé la révision constitutionnelle
en cours? Je crains que la
nouvelle
Constitution
ne
sanctionne une concentration à
outrance du pouvoir dans les
milieux proches du président. Un
calendrier a par ailleurs été fixé
pour les élections: les élections
locales sont prévues en février
2011, le scrutin présidentiel suivra
en juillet de la même année. Or
nous savons tous que ce dernier
scrutin ne sera organisé que si le
président en place à la certitude
de le remporter. Sa popularité est
toutefois très réduite, ce qui
pourrait être un motif de non-tenue
des élections. Dans le même
temps, il est cependant parvenu à
écarter ou à soudoyer l'opposition.
Dès que le président sera certain
d'obtenir la victoire, les élections
seront organisées.
Le ministre a-t-il évoqué le rôle de
la MONUC? A-t-il également
mentionné l'expert indépendant
chargé d'évaluer la situation en
matière des droits de l'homme au
Congo?
Cet
expert
s'est
effectivement rendu sur place,
mais à la suite de l'opposition des
Congolais, il a été remplacé par un
groupe
de
sept
personnes
chargées de superviser certaines
matières. Nous sommes tous
d'avis que les droits de l'homme
doivent
constituer
la
pierre
angulaire de notre politique, tout
particulièrement
au
Congo.
L'acceptation par les Congolais
d'une surveillance internationale
efficace et approfondie en matière
des droits de l'homme est
essentielle pour la crédibilité du
gouvernement.
Le ministre a-t-il fait part aux
Congolais
des
plans
très
prometteurs élaborés en 2007 au
sujet du secteur minier? Notre
pays a beaucoup investi dans ce
domaine, mais les progrès réels
sont minimes ou inexistants.
Depuis 2008, le gouvernement
congolais tarde à devenir membre
de l'EIT, l'initiative visant à
augmenter la transparence dans le
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
18
moet evalueren? Die is er ooit geweest. De Congolezen waren
ertegen, en de internationale gemeenschap heeft hem vervangen
door 7 mensen die bepaalde thema's moeten controleren. Als ik goed
geïnformeerd ben, is het Spaanse voorzitterschap van de Europese
Unie echter van oordeel dat wij het beste opnieuw één
mensenrechtenobservator zouden aanduiden. Hebt u daarover
gesproken? Wat was de reactie van de Congolezen? Volgens mijn
informatie zouden zij daar zeer weigerachtig tegenover staan. Zij
willen daar niet van weten.
Ik neem aan dat iedereen in deze zaal en in de eerste plaats de
regeringspartijen want die hebben het in het regeerakkoord
ingeschreven onder ons applaus van mening is dat de
mensenrechten een hoeksteen moeten zijn van ons beleid. Zeker in
Congo is dat het allerbelangrijkste. Voor mij is de bereidheid van
Congolese kant een goed en uitgebreid internationaal toezicht toe te
laten op de mensenrechtensituatie in Congo een heel belangrijke
toetssteen voor de ernst van deze regering.
U hebt ook over de mijnsector gesproken. Mijnheer de minister, ik
weet niet of u hun gezegd hebt dat er in 2007 veelbelovende plannen
waren voor de aanpak van die sector? Ons land heeft daar veel in
geïnvesteerd. Wanneer wij vandaag naar de resultaten kijken, stellen
wij vast dat er weinig of geen reële vooruitgang gemaakt is in de zin
dat er een garantie bestaat dat de opbrengst van de natuurlijke
rijkdommen voor het land en zijn volk gebruikt zullen worden.
Voor mij is dit één van de belangrijkste elementen. De huidige
Congolese leiding sleept sinds 2008 met de voeten om lid te worden
van het EIT, het initiatief dat de transparantie in de grondstofsector
moet verhogen. Als Congo volwaardig lid zou worden van dit initiatief
konden wij een beetje geruster zijn dat er voldoende transparantie is
in de mijnbouwsector en dat de opbrengsten ten voordele van Congo
en het Congolese volk gebruikt worden, en niet ten voordele van
sommige van zijn leiders en van bepaalde buitenlandse groepen.
Oost-Congo is een volgend thema. Heb u in uw privédialoog ook
melding gemaakt dat de meeste waarnemers van oordeel zijn dat die
operaties in Oost-Congo, eerst samen met Rwanda en daarna het
Congolese leger versterkt met de troepen Nkunda, slechts povere
militaire resultaten hebben opgeleverd? Volgens mijn informatie
zouden ze zich teruggetrokken hebben en is het enige wat we bereikt
hebben dat de vroegere troepen van Nkunda nu bepaalde mijnsites
bezetten en dat zij nu profiteren van de opbrengst. Die opbrengst gaat
nog altijd via aparte kanalen, niet via Congolese kanalen. Het
allerbelangrijkste is dat het een zeer grote humanitaire ramp voor de
bevolking is geweest. Hebt u dat met hen besproken? Wat was hun
reactie?
Hebt u het tijdens uw contacten ook gehad over Bosco Ntaganda, de
man die gezocht wordt door het strafhof? Hebt u de Congolezen
gevraagd of ze bereid waren hun medewerking te verlenen om die
man uit te leveren aan Oost-Congo?
U hebt ook gesproken over de strijd tegen de straffeloosheid. Dit
wordt met woorden beleden maar als men naar de feiten kijkt ziet
men dat de grote vissen niet gepakt worden. Het zijn altijd de kleine
garnalen die voor de rechtbank gesleept worden. Het duurt dan niet
secteur des matières premières et
à
garantir
l'exploitation
des
richesses naturelles pour le pays
et ses habitants.
Le
ministre
a-t-il
également
indiqué, lors de son entretien
privé,
que
la
plupart
des
observateurs estiment que les
résultats des opérations menées
dans l'Est du Congo sont maigres
et que ces opérations ont avant
tout mené à une catastrophe
humanitaire? Le ministre a-t-il
également
parlé
de
Bosco
Ntaganda, qui est recherché par la
Cour pénale internationale, et
demandé
aux Congolais de
collaborer à son extradition? Si on
parle de la lutte contre l'impunité, il
s'avère dans la pratique que les
gros poissons ne sont pas
inquiétés.
Ceux
qui
osent
témoigner contre des auteurs
d'actes de violence, subissent
leurs représailles peu de temps
après.
Le Congo pourra sans doute
bénéficier d'une annulation de
dette par le FMI, ce qui réduira la
dette extérieure de deux tiers et
permettra au pays de contracter à
nouveau d'importants emprunts.
Le ministre a-t-il fait comprendre
que la marge budgétaire dégagée
devra enfin être affecté à une
bonne gouvernance?
J'ai plaidé à plusieurs reprises
pour la mise en place d'une unité
anti-corruption forte, comme cela
a été le cas dans plusieurs autres
pays africains. Je crains en effet
qu'au Congo beaucoup d'argent
ne disparaisse à nouveau dans la
corruption.
Le ministre a-t-il également attiré
l'attention sur la déception de la
communauté internationale quant
aux résultats limités en matière de
DDR
Disarmament,
Demobilisation and Reintegration
et de SSR Security Sector
Reform?
J'estime que le ministre se trompe
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
19
lang of zijn weer vrij. De mensen die het aangedurfd hebben om te
getuigen tegen sommige plegers van gewelddaden moeten heel kort
nadien de revanche ondergaan van die betrokkenen of van diegenen
die zij beschuldigd hebben. Ook op dit vlak is het allesbehalve
schitterend.
Mijnheer de minister, ik heb ook een heel algemene vraag. Het ziet
ernaar uit dat Congo zal kunnen genieten van schuldkwijtschelding
door het IMF. Als gevolg daarvan gaat de buitenlandse schuld van
Congo met tweederde afnemen en zal Congo opnieuw de
gelegenheid krijgen om belangrijke leningen aan te gaan. Hebt u met
de Congolezen erover besproken dat als de internationale
gemeenschap zo'n belangrijke geste doet ze wel verwacht dat de
vrijkomende budgettaire ruimte dan wel eindelijk goed gebruikt gaat
worden en dat er nood is aan goed bestuur en dat een ministerie van
Financiën eindelijk correct begint te functioneren?
Er is nood aan een nationale bank, die ervoor zorgt dat het geld dat
men dan kan lenen, eindelijk kan worden gebruikt.
Vroeger heb ik al verschillende keren gepleit voor een sterke
anticorruptie-eenheid. Dat is al in verschillende Afrikaanse landen
gelukt. Ik ben bang dat, wanneer er opnieuw veel geld, dat van de
leningen zal komen, door de kanalen zal lopen, er helaas weer heel
veel door corruptie zal wegvloeien.
Tot slot, u had het ook over de resultaten van de DDR, Disarmament,
Demobilisation and Reintegration en SSR, Security Sector Reform.
Ook daarin heeft de internationale gemeenschap enorm veel
geïnvesteerd. Mijnheer de minister, hebt u hun gezegd dat de
internationale gemeenschap vrij ontgoocheld is over de beperkte
resultaten die ter zake zijn bereikt? Dat is ten minste wat
goedgeplaatste waarnemers mij vertellen.
Ik kom tot mijn tweede punt. Mijnheer de minister, ik denk dat u een
dubbele fout begaat met het beleid dat u voert. De eerste fout is dat u
dreigt ons land te isoleren van een multilaterale, gecoördineerde
aanpak. Na de incidenten die er zijn geweest met Karel De Gucht en
de Europese Unie waarbij de Europese Unie een kritische houding
aannam, hebt u door de eerste reacties en later door naar Congo te
gaan, niet veel correcties aan dat beeld aangebracht. Dat is ten
minste wat wij van buitenaf zien.
U bent naar Congo gegaan. De Congolese leiders kunnen als enige
conclusie trekken dat er misschien onenigheid met de EU is, maar dat
de relatie met België er een is met een mooie blauwe hemel, geen
wolkje aan de lucht en een schitterende zon. Dat is mijn eerste kritiek
op u.
Een tweede kritiek is dat u, dat lijkt mij een traditie te zijn, dezelfde
softe aanpak hanteert als de vorige CVP-leiders. U denkt dat als wij
op een vriendelijke, amicale manier met hen omgaan en als wij achter
gesloten deuren af en toe een beetje kritiek formuleren, het dan ook
wel zal gaan.
Mijnheer de minister, dat is ten tijde van Leo Tindemans en Wilfried
Martens tot bloedens toe geprobeerd.
doublement en mettant en oeuvre
cette politique: en effectuant cette
visite immédiatement après le
commentaire critique émis par
Karel De Gucht et par la
Commission européenne au sujet
du Congo, il risque d'exclure notre
pays d'une approche multilatérale
coordonnée et ...
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
20
Dat heeft nooit gewerkt. We hebben trouwens gezien welke puinhoop
op het einde van het Mobuturegime in Congo gevonden werd. Ik heb
de indruk dat u een remake aan het maken bent, maar dan wel een
slechte remake. Ik weet niet waar u zult eindigen. Ik heb u minzaam
op de ranch van Kabila gezien met een glas in de hand. Misschien
zult u eindigen zoals Leo Tindemans, rond een mooie tafel waar een
orkestje "Viva bomma'" speelt. Ofwel zult u eindigen zoals Wilfried
Martens,en op het einde een eloge houden waarbij u zegt dat u houdt
van dat land, zijn volk en zijn leiders. Ik weet het niet, maar ik heb de
indruk dat u slecht ...
01.08 Minister Steven Vanackere: Mijnheer Van der Maelen, wilt u
proberen om het debat op enig niveau te brengen?
01.09 Dirk Van der Maelen (sp.a): Dat hangt van iedereen af.
Elkeen beoordeelt dat zoals hij zelf wilt.
Mijnheer de minister, ik wil nog eens herhalen dat u illustere CVP'ers
volgt die de leiding gehad hebben van ons buitenlands beleid. Ik stel
vast dat u weer dezelfde weg opgaat.
Ik voorspel u nu al de uitkomst, ook al bent u van oordeel dat het
anders zal verlopen. Over enkele jaren zullen we evalueren wie het bij
het rechte eind had met zijn voorspellingen. U meent dat dat de
manier is om in Congo de zaken ten goede te keren, ten voordele van
de 60 miljoen Congolezen. Ik zeg u dat het de slechte weg is, dat u
verkeerd gaat.
Ik komt tot het allerlaatste punt. Er is iets wat mij bijzonder intrigeert.
Het is iets wat wij ook op televisie gezien hebben. Het gaat om
president Kabila, die langs zijn neus weg zegt dat de Koning is
uitgenodigd om naar Congo te komen. Ik weet eerlijk gezegd niet wat
ik daarvan moet denken.
Misschien is het een eentweetje geweest tussen minister Vanackere
en president Kabila en is er een signaal gekomen van Brussel,
waarbij u mogelijk in Congo gezegd hebt dat het goed zou zijn als hij
dat bericht lanceert. In België zijn namelijk niet alle regeringspartijen
overtuigd van het feit dat de Koning naar Congo kan of moet gaan.
Als Kabila dat daar lanceert, dan zet hij een aantal regeringspartijen
die nog aarzelen, voor het blok. Dat is een eerste mogelijkheid.
Ik zie ook nog een tweede mogelijkheid. Er is noch van u, noch vanuit
Brussel, een signaal uitgegaan naar president Kabila. Dat zou
nochtans gekund hebben, want we weten dat de Congolezen in de
entourage van Kabila zitten een paar mensen die uit de
Mobutuperiode komen de Belgische politiek en de verschillen in de
Belgische politiek heel goed kennen.
Ofwel is het Kabila zelf, die via zijn informatie te weten gekomen was
dat er binnen de regering nog geaarzeld wordt en heeft hij - en ik
noem dat bijzonder weinig respectvol voor de partner die u met zoveel
beleefdheid en voorkomendheid wil benaderen beslist om de
regering voor blok te zetten door voor de televisie te verkondigen dat
de Koning uitgenodigd is.
Ik weet niet welk van de twee opties de juiste is, maar het zijn in alle
geval twee weinig eervolle opties voor de Belgische politiek.
01.09 Dirk Van der Maelen
(sp.a): ... il semble suivre la même
approche bienveillante que les
anciens chefs de file du CVP. Or
cette approche n'a jamais porté
ses fruits et j'ai l'impression que le
ministre commet aujourd'hui la
même erreur.
Enfin, j'ai été fort intrigué par
l'invitation du président Kabila, qui
a déclaré en passant que notre
Roi est le bienvenu au Congo.
Que faut-il en penser? Le ministre
lui aurait-il glissé cette idée à
l'oreille afin de mettre au pied du
mur
tous
les
partis
du
gouvernement qui n'y sont pas
favorables?
Une deuxième possibilité est que
le ministre ou Bruxelles n'a
adressé aucun signal au président
Kabila et que ce dernier a appris
lui-même que le gouvernement est
encore en proie à une certaine
indécision et qu'il a délibérément
mis le gouvernement au pied du
mur en annonçant à la télévision
que le roi est invité. Les deux
hypothèses discréditent de toute
façon le gouvernement belge.
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
21
De voorzitter: Dank u collega Van der Maelen. U had weliswaar 3 vragen en u hebt die duidelijk en goed
kunnen stellen.
01.10 Peter Luykx (N-VA): We mochten de voorbije weken via de
media al een beetje getuige zijn van uw ervaringen in Congo. Een
stukje debriefing hadden we al gehad. Het leverde het beeld op van
een enigszins minzaam en vriendelijk staatsman, die vooral geen
potten wil breken, een verzoener, die, zoals u zei, de relaties met
Congo in rustig vaarwater wilde brengen.
Misschien kunnen we de vergelijking maken. Na een zeker
`ontguchting' krijgen we nu een verademing of `verackering' tussen de
beide landen. We zijn ook blij dat u enkel maar een glas fruitsap hebt
gedronken met Kabila en hem ten minste geen eredoctoraat hebt
willen geven, waartoe in het verleden al eens een plan bestond.
Toch heb ik enkele bedenkingen over uw aanpak en in het bijzonder
over de mogelijke koninklijke afvaardiging die ons land zou sturen
naar Kinshasa.
Ten eerste, u bevestigt zelf dat er de voorbije jaren weinig verbetering
optrad en dat er inderdaad problemen zijn. Het regime van Kabila is
volgens mij niet meer of niet minder dan corrupt. De aanhoudende
getuigenissen van menselijk leed en machtsmisbruik zijn legio. We
lazen onlangs nog in een rapport van de staatsveiligheid over het
regime van Kabila dat "het afsluiten en uitvoeren van deze contracten
vaak gepaard gaan met donkere zones die geheime clausules of
feiten van omkoping impliceren waaruit enkel de personen aan de
macht voordeel halen."
Er zijn dus diverse getuigen en signalen dat, op zijn zachtst
uitgedrukt, het land, waar heel veel miserie heerst, corrupt is.
De voor de hand liggende reactie lijkt mij dat er zeer strikte en
duidelijke afspraken gemaakt moeten worden en voorwaarden
opgelegd om de samenwerking nog voort te zetten. Door dit niet
duidelijk genoeg te stellen legitimeert u eigenlijk het corrupte regime.
De inhoud van uw boodschap telt, maar ook de vorm, mijnheer de
minister. Als we dan het totale beeld nemen en optellen dat u
voorzichtig te werk gaat, dat minister Michel de gouvernementele
steun aan Congo verhoogt, dat minister Onkelinx nog even binnenwipt
voor een babbel, dat Armand De Decker de goede werking van de
democratie in Congo gaat bewieroken en dat we ten slotte in juni
mogelijk nog een heuse koninklijke Belgische delegatie naar Congo
sturen om daar te gaan vieren en het programma op te luisteren, dan
ontstaat op zijn minst de indruk dat we de huidige mistoestanden
legitimeren.
Ik vind tot slot dat België zijn greep op het Congobeleid sedert de
jaren negentig steeds meer aan het verliezen is, zowel het stuk
historisch-emotioneel
verbonden
zijn
als
de
economische
verbondenheid die afbrokkelt. Andere spelers schuiven aan tafel aan
zoals China, andere groepen die het minder nauw nemen met een
aantal mensenrechten krijgen voorrang op ons land. Ik denk dat die
befaamde Belgische expertise, die bijzondere band die de expertise
heeft mogelijk gemaakt, niet veel meer voorstelt. Ik sluit me dan aan
bij de heer Van der Maelen die stelt dat we ons niet als koploper
01.10 Peter Luykx (N-VA): Nous
avons déjà pu conclure des
informations parues dans la
presse que M. Vanackere souhaite
jouer le rôle de conciliateur. Le
régime
de
Kabila
est
indéniablement corrompu. Les
témoignages
concernant
la
souffrance humaine et les abus de
pouvoir sont légion. Un rapport de
notre Sûreté de l''État relate des
"zones sombres impliquant des
clauses
secrètes
et de la
corruption" dans des contrats
conclus avec le régime de Kabila.
Des accords clairs et précis
doivent être conclus en vue de
poursuivre
la
coopération.
L'absence de conditions revient à
légitimer le régime corrompu. Si
on y ajoute l'aide accrue au Congo
accordée par le ministre Michel, la
visite de la ministre Onkelinx,
l'encensement de la démocratie
au Congo par le président du
Sénat et l'envoi d'une délégation
royale aux célébrations de juin
prochain, on donne à penser qu'on
cautionne les abus actuels.
Depuis les années 90, nous
perdons peu à peu notre emprise
sur la politique du Congo, y
compris au niveau économique.
Des pays comme la Chine moins
scrupuleux en matière de droits de
l'homme - jouent actuellement un
rôle plus important. Notre savoir-
faire notoire ne représente plus
grand-chose. Nous devons d'une
part faire preuve d'initiative quant
à la résolution des problèmes
congolais et d'autre part nous
inscrire dans le programme de la
communauté internationale.
Je me demande si le ministre
adopte l'approche qui convient. Si
une invitation officielle est lancée,
la délégation royale ferait mieux
selon nous de ne pas effectuer le
voyage plutôt que de cautionner le
régime en place lors de la fête
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
22
moeten opstellen om de Congolese problemen op te lossen, maar dat
we ons moeten inschrijven in het programma van de internationale
gemeenschap en niet op eigen houtje handelen. U hebt er onlangs
voor gepleit om op het vlak van de diplomatie meer Europees te
denken en te handelen. Ook op het vlak van het Congobeleid moeten
wij multilateraal werken.
Sowieso dringt de vraag zich op of uw huidige aanpak wel de juiste is.
Indien het Hof een officiële uitnodiging van Kabila zou ontvangen, wat
al quasi geregeld lijkt volgens de welwillendheid van uw betoog, dan
denken wij dat de koninklijke delegatie beter thuis blijft in plaats van
het regime van Kabila te bevestigen en daar mee te gaan vieren aan
een overwinningsfeest, een feest van vijftig jaar onafhankelijkheid. Wij
leveren volgens onze fractie de slachtoffers van oorlogsgeweld en
corruptie in Congo een veel grotere dienst door pertinente
voorwaarden te stellen aan financiële steun dan door een delegatie
van prinsen, prinses of koning te sturen.
célébrant la victoire de Kabila.
Nous serions d'un plus grand
secours aux victimes de la
violence et de la corruption si notre
aide financière était assortie de
conditions.
01.11 Hilde Vautmans (Open Vld): Mijnheer de voorzitter, mijnheer
de minister, achter de persoonlijke plaagstoten van de voorbije weken
schuilen belangrijkere vragen. Is er een koerswijziging van het
Belgische beleid ten aanzien van Congo? Is er een koerswijziging van
ons beleid ten aanzien van de internationale gemeenschap? Schrijven
wij ons nog in het beleid van Europa en een aantal andere
internationale partners ten opzichte van Congo in?
Deze fundamentele vragen moeten vandaag in deze commissie
worden beantwoord.
Ik heb het in de kranten ook gezegd. Iedereen heeft het recht om het
verschil in stijl te beklemtonen. Dat hebt u ook gedaan, maar we
moeten naar de boodschap gaan. Door het verschil in stijl te
beklemtonen heeft Kinshasa de gelegenheid te baat genomen om
een ultrapositief beeld van het land op te hangen. Uw verslag
horende, denk ik dat men heeft gepoogd om de situatie iets positiever
voor te stellen dan ze op het terrein is. Misschien kunt u dat
verduidelijken.
President Kabila zei: « Ecoutez, tout se passe bien. Il y a quand
même une bonne évolution ». Daarop hebben wij niet echt
gereageerd. U hebt enkel gereageerd toen een Congolese generaal
na de persconferentie zei dat de Belgische minister hem had
gefeliciteerd met de vooruitgang in het Oosten. Toen hebt u kregelig
gereageerd. Op andere uitspraken over de zogenaamde goede
situatie heb ik weinig reacties gelezen. Misschien hebt u ze wel
gedaan maar hebben ze de pers niet bereikt.
U moet toch proberen om een goed evenwicht te vinden. Op een
bepaald moment werd gezegd dat de diplomatie, zoals wij ze in het
verleden hebben gevoerd, niet heeft gewerkt. De partners luisterden
niet meer naar ons. Dat heb ik toch uit enkele van uw uitspraken van
de voorbije dagen begrepen. De diplomatie van de voorbije jaren
heeft wel degelijk resultaten geboekt. Onder druk van ons en van vele
andere landen heeft het IMF rond de onduidelijke en onevenwichtige
Chinese contracten heel duidelijk gereageerd. Ook binnen de VN-
Veiligheidsraad heeft België de problematiek van de illegale
ontginning van de grondstoffen op de agenda geplaatst. In die tijd was
er met zowel Powell, Rise als Clinton heel nauw contact over het
01.11 Hilde Vautmans (Open
Vld):
Est-il
question
d'un
changement de cap dans la
politique belge vis-à-vis du Congo,
qui s'écarterait de la politique de la
communauté internationale? En
accentuant la différence de style,
Kinshasa
a
en
effet
saisi
l'opportunité de présenter une
image positive du pays. Le
ministre s'est simplement montré
quelque peu exaspéré lorsqu'un
général congolais a déclaré que le
ministre belge l'avait félicité pour
les progrès enregistrés dans l'Est
du Congo.
Au cours des dernières années, la
diplomatie a assurément enre-
gistré des résultats. Sous la
pression de notre pays et de
beaucoup d'autres pays, le FMI a
réagi très clairement sur la
question des contrats chinois, qui
manquaient
de
précision
et
d'équilibre. Au sein également du
Conseil de sécurité des Nations
unies, la Belgique a inscrit la
problématique de l'exploitation
illégale des ressources naturelles
à l'ordre du jour. À cette époque,
des contacts fréquents sur la
politique menée au Congo avaient
lieu avec les ministres des affaires
étrangères
des
États-Unis,
M. Powell, Mmes Rice et Clinton.
La diplomatie déployée dans le
passé par la Belgique a donc bien
fonctionné. Le ministre laisse
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
23
Congobeleid.
De diplomatie die België in het verleden heeft gevoerd, heeft op dat
vlak wel degelijk gewerkt. Men luisterde ook naar ons. Wij stonden
daar ook niet alleen. De boodschap die wij steeds gebracht hebben,
was een goede boodschap, een boodschap die nu ook gestaafd wordt
door de internationale rapporten.
U hebt laten verstaan dat u meer voelt voor de stille diplomatie, dat u
er meer voor voelt om te spreken achter gesloten deuren en het
minder naar buiten wilt brengen. Mijnheer de minister, er is een
gouden regel in de diplomatie, namelijk spreken is zilver, zwijgen is
goud. In dit geval zou ik het willen vertalen als zwijgen is fout. U hebt
een
aantal
punten
aangekaart.
Wij
moeten
de
mensenrechtenschendingen blijven aankaarten.
In de weken voorafgaand aan uw bezoek zijn er twee
mensenrechtenrapporten naar buiten gebracht. Die wezen heel
duidelijk op de verslechtering van de mensenrechtensituatie in Congo.
U laat uitschijnen dat u met die stille diplomatie meer zult kunnen
bereiken. Ik hoop het. Alleszins hebben wij in het verleden niet zulke
goede ervaringen gehad met die stille diplomatie. Er zijn heel duidelijk
incidenten geweest waaruit blijkt dat stille diplomatie niet steeds
werkt. U weet dat ons land herhaaldelijk heeft aangedrongen dat het
mandaat van de VN-mensenrechtenrapporteur voor Congo zou
verlengd worden. Daarin zijn wij helaas niet geslaagd.
U weet ook dat in maart 2007, toen er zware gevechten waren tussen
het Congolese regeringsleger en de lijfwachten van Jean-Pierre
Bemba, er heel wat incidenten zijn geweest. Ook onze ambassadeur
is toen moeten gaan schuilen. Wij hebben toen heel duidelijk
aangedrongen op een reactie, op een verslag. Ook dat is tot op heden
nog niet gebeurd. Stille diplomatie heeft dus zijn grenzen, mijnheer de
minister.
Het Congobeleid kan maar succes hebben wanneer het zich inschrijft
in een internationale strategie. Een aantal weken of maanden geleden
hebben wij een beetje een incident gekend met betrekking tot de
reactie van de eerste minister op de visaproblematiek van een
Belgische Europese Commissaris. Ik heb u voor uw zending ook
gevraagd of u deze problematiek ter sprake zou brengen. U hebt
daarover hier geen verslag uitgebracht. Ik zou u echter graag willen
vragen waar en met wie u de problematiek van het niet binnenlaten
van een Europees Commissaris hebt aangekaart.
Mijnheer de minister, het is heel belangrijk dat wij ons overal
inschrijven in de Europese strategie tegenover Congo. Het Europees
Parlement heeft toch wel een hele harde resolutie goedgekeurd, met
heel duidelijke punten, die ook gestaafd worden door de internationale
verslagen. Ik zou dus heel graag hebben dat ons land zich daarin
inschrijft. Als men zich isoleert, heeft men geen enkele kans op
slagen. Ik ben er echter van overtuigd dat dit ook uw mening is.
Mijnheer de minister, er zijn een aantal pertinente vragen die ik u hier
toch zou willen stellen. U bent voluntaristisch ingegaan op het bezoek
van de Koning, dat hij al dan niet zal brengen. U hebt gezegd dat u
wacht op de schriftelijke uitnodiging, dat u dat met welwillendheid zult
bekijken. Ook wij willen dat doen als wij antwoorden krijgen op een
entendre qu'il préfère la diplomatie
silencieuse, à huis clos. Il existe
toutefois une règle d'or dans la
diplomatie: la parole est d'argent,
le silence est une erreur. Nous
devons continuer à dénoncer les
violations des droits de l'homme.
Deux rapports récents montrent en
effet une très nette détérioration
des droits de l'homme au Congo.
Par le passé, la diplomatie
silencieuse n'a d'ailleurs pas été
pour nous une très bonne
expérience. Le ministre sait que
notre pays a insisté, à diverses
reprises, pour que le mandat du
rapporteur des droits de l'homme
des Nations unies pour le Congo
soit prolongé, sans jamais y
parvenir. En mars 2007, de
violents combats ont eu lieu et
notre ambassadeur a dû se mettre
à l'abri. Nous avons alors insisté
en vain pour qu'il y ait une
réaction. À ce jour, il ne s'est rien
passé non plus. Le ministre a
aussi évoqué le fait que l'on n'avait
pas autorisé la venue d'un
commissaire européen belge.
Notre politique congolaise ne
réussira que si elle s'inscrit dans
une stratégie internationale. Le
Parlement européen a approuvé
une résolution forte.
Avant son départ, le ministre a
déclaré qu'il se rendait sur place
principalement pour écouter et
dialoguer. Où en est ce dialogue
politique? Quelle est l'évaluation
du ministre à propos de la volonté
du gouvernement congolais de
promouvoir les droits de l'homme,
de s'attaquer à la corruption,
d'améliorer le fonctionnement du
Parlement et d'aborder la question
de la situation des ONG? Dans
quelle mesure la politique belge
sera-t-elle élaborée en fonction
des rapports de la communauté
internationale et des représentants
de l'Union européenne?
À en croire le ministre, les
Congolais
ne
souhaitent
certainement pas le départ de la
MONUC.
Quelle
est
son
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
24
aantal heel concrete en belangrijke vragen.
Hoe zit het nu met die politieke dialoog? Vooraleer u naar ginds ging,
hebt u gezegd dat u vooral ging om te luisteren en te praten. Ik heb u
toen ook gezegd dat praten goed is, maar dan moet er ook wel iets
gezegd durven worden. Hoe zit het nu met die politieke dialoog? Hoe
schat u de bereidheid, de openheid en de effectiviteit in van die
Congolese regering om mensenrechten te verdedigen, de corruptie
aan te pakken, de werking van het Parlement te verbeteren en de
positie van de ngo's ter sprake te brengen? In alle
mensenrechtenrapporten wordt de positie van de ngo's aangeklaagd.
In welke mate zal het Belgische beleid afgestemd zijn op die
rapporten van de internationale gemeenschap, de verslagen en de
resoluties van de EU-vertegenwoordigers?
U hebt verwezen naar de MONUC. De Congolezen willen volgens u
de MONUC zeker niet uit het land. Men wil wel duidelijke opdrachten
geven. Ik heb niet begrepen welke opdrachten er dan zouden afvallen
in de opsomming die u maakt. Ik heb toch de indruk dat men op
termijn wil dat de MONUC het land verlaat. Hoe schat u de kracht in
van de Congolezen om de taken van de MONUC over te nemen? U
hebt terecht gezegd dat de MONUC moet blijven investeren in de
opleiding van het Congolese leger. Ons land heeft dat gedaan. Als
men het Congolese leger echter niet betaalt, dan slaan zij natuurlijk
aan het muiten. Daar zit natuurlijk het schoentje toch wel gewrongen.
Hoe schat u in dat Congo op termijn de taken van de MONUC zal
kunnen overnemen?
Wat met de mensenrechten? Ondanks het afblokken van de
landenrapporteur voor de DRC denk ik dat er nog altijd zeven
thematische rapporteurs actief zijn. Zij zullen in maart voor de
mensenrechtenraad hun verslag uitbrengen. Daarna zal er
gedebatteerd worden over het al dan niet verlengen van hun
mandaat. Is die rapportering van de mensenrechtenrapporteurs ter
sprake gekomen? Hoe zal u erop toezien dat die verslagen geen dode
letter blijven? Welke positie zal België ter zake innemen?
Last but not least en heel belangrijk punt, de verkiezingen van 2011.
U bent daar uitgebreider op ingegaan voor een aantal andere landen
zoals Burundi en Rwanda. U bent daar minder op ingegaan wat
Congo betreft. Het is natuurlijk een jaar later, namelijk 2011. U weet
hoe snel een politiek jaar verloopt en hoe snel wij 2011 zullen zijn.
Welke garanties hebt u gekregen over het kunnen organiseren van de
verkiezingen in Congo? De vorige keer heeft Europa volgens mij een
heel grote bijdrage geleverd. Hoe schat u de haalbaarheid en de
openheid in van dit verkiezingsproces?
Mijnheer de minister, ik wacht uw antwoorden af om te kijken of het
beleid wel degelijk een voortzetting is van het beleid van de
voorgaande jaren.
évaluation quant à la capacité des
Congolais à reprendre à terme les
tâches de la MONUC? Nonobstant
le
blocage
des
rapporteurs
nationaux sur la RDC, sept rappor-
teurs thématiques continuent à
travailler sur la question des droits
de l'homme. Ils présenteront leur
rapport au Conseil des Droits de
l'homme en mars prochain. Un
débat suivra sur la prorogation ou
non de leur mandat. La question
du rapport des rapporteurs sur les
droits de l'homme a-t-elle été
évoquée? Comment le ministre
veillera-t-il à ce que ces rapports
ne restent pas lettre morte? Quelle
sera la position de la Belgique?
Quelles
sont
les
garanties
obtenues par le ministre à propos
de l'organisation des élections au
Congo en 2011? Quelle est son
évaluation quant à la faisabilité et
à la loyauté de ce processus
électoral?
01.12 Roel Deseyn (CD&V): Mijnheer de voorzitter, mijnheer de
vice-eerste minister, collega's, als ik de uiteenzettingen hoor van de
collega's, dan heb ik de indruk dat men een verwijt maakt aan de
minister voor zijn Congo-politiek. Hij rijdt niet met een blitse wagen,
met een felle sportwagen die hard opvalt. De minister kiest hier voor
een degelijke gezinswagen. Het komt erop aan vast te stellen waar
die wagen heen rijdt. De minister rijdt niet alleen met een degelijke
01.12 Roel Deseyn (CD&V): Le
dossier du Congo est l'un des
dossiers les plus importants de
notre politique étrangère. De
nombreux intervenants semblent
adresser
des
reproches
au
ministre à propos de sa politique à
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
25
gezinswagen, maar ook met een deftige monovolume, waarin hij
mensen aan boord kan nemen en waar hij zich dus niet isoleert. Door
die keuze heeft hij minder kans om tegen een muur te knallen en om
zich te laten verleiden om op korte termijn op te vallen met wat stoere
en boude uitspraken.
Er zijn collega's die zich afvragen hoe men ertoe komt om te spreken
over normaliseren, gezien de dramatische situatie. Voor mij betekent
dat normaliseren in de eerste plaats kunnen dialogeren. Het
Congodossier is een van de belangrijkste dossiers in ons buitenlands
beleid. Wij moeten ervoor zorgen dat wij die gesprekskanalen kunnen
openhouden.
Die dialoog is inderdaad steeds een delicate evenwichtsoefening
waarbij de bevoegde ministers ook de moeilijke en gevoelige dossiers
open en vrij moeten kunnen aankaarten, zonder te vervallen in
schofferen, en daarbij ervoor moeten zorgen dat wij de mensen aan
de tafel krijgen om een oplossing te vinden.
Om die mensen aan tafel te krijgen, moet hij in het bijzonder oog
hebben voor de lokale gesprekspartners, de boerenorganisaties, de
vakbonden, de plaatselijke mensenrechtenactivisten, de ngo's. Het is
echter werkelijk waanzin om te denken dat wij ook maar iets zouden
kunnen doen in dat land als wij niet in contact staan met de leiders
van het land.
Daarom vraagt onze fractie om die dramatische situatie in Oost-
Congo en in de regio hoog op de agenda te blijven plaatsen en dat de
voltallige Belgische regering in nauw overleg een groot politiek en
diplomatiek initiatief op gang trekt. Dat is een zeer belangrijke ambitie
voor de komende tijd. In de eerste plaats moeten wij die partijen aan
tafel krijgen met het oog op een oplossing. Dat gaat dus niet alleen
over bilaterale contacten tussen België en Congo, maar zeker ook
met de buurlanden, Rwanda, Burundi en Oeganda, niet alleen over de
Europese Unie, maar ook met de Verenigde Staten, China en Zuid-
Afrika, niet alleen over de Verenigde Naties, maar ook de Afrikaanse
Unie en andere regionale organisaties.
Het komt erop aan, dat zou een mooie ambitie zijn, om ook die
coördinerende rol op ons te nemen, ook in het kader van het
Europees voorzitterschap, waar wij geprivilegieerd zijn om die
verschillende partners te zien, te ontmoeten en om zaken op de
agenda te zetten. Daarbij mogen er geen taboes zijn. Die scenario's
moeten kunnen besproken worden. Dat kan formeel. Dat kan
informeel. Het is echter de vooruitgang op het terrein die telt, eerder
dan de strijd om symbolen of het gespeculeer voor de camera's,
initiatieven waarvan men weet dat ze eigenlijk nergens toe leiden.
De evaluatie was soms intriest geconcentreerd rond de inhoud van
het glas, om een bekend Frans spreekwoord te parafraseren:
"Qu'importe le jus, pourvu qu'on ait la paix". Daarover gaat het in
essentie. Dat is de collectieve doelstelling.
Men gaat dat dan simplificeren en zaken dramatiseren die eigenlijk
niet aan de orde zijn.
Natuurlijk hebben wij ook vragen, want het ene na het andere rapport
van ngo's bereikt ons over de dramatische humanitaire situatie, over
l'égard du Congo. Les auteurs des
interpellations
se
demandent
comment on peut parler de
normalisation au vu de la situation
dramatique
dans
ce
pays.
Normaliser signifie avant tout
dialoguer. Certes, le dialogue
constitue toujours un délicat
exercice d'équilibre. Mais il est
insensé
d'imaginer
que
l'on
pourrait accomplir quoi que ce soit
dans ce pays sans être en contact
avec ses dirigeants.
Notre groupe demande que la
situation dramatique dans l'est du
Congo et dans la région continue
de compter parmi les priorités de
notre politique extérieure. Le
gouvernement belge doit, dans sa
totalité et en étroite concertation,
lancer une initiative politique et
diplomatique de grande envergure.
Dans un premier temps, il faut que
nous mettions autour de la table
toutes les parties et organisations
internationales et tous les pays
concernés afin de dégager une
solution. Ce rôle de coordination
pourrait également prendre forme
dans le cadre de notre présidence
européenne. Les tabous devront
être mis de côté, car seul le
progrès sur le terrain compte.
Les rapports relatifs à la situation
humanitaire dramatique, à la
corruption, au commerce illégal
nous parviennent les uns après les
autres. Nous devons donc non
seulement trouver un équilibre
dans le dialogue mais aussi entre
l'aide à apporter et l'exigence de
résultats concrets sur le terrain.
Il est également évident que les
matières premières constituent un
élément
essentiel.
Seulement
0,2 % du budget congolais est
consacré aux soins de santé, et à
peine 0,2 % à l'enseignement,
alors qu'un poste gigantesque de
dépenses est prévu pour les
bâtiments et les monuments, ce
qui est très significatif.
Il est très important que le
gouvernement belge adopte un
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
26
corruptie, over uitwassen van illegale handel enzovoort. We zullen
dus niet alleen een evenwicht in de dialoog moeten vinden, maar ook
een evenwicht tussen enerzijds het geven van hulp en anderzijds het
eisen van echte resultaten op het terrein, om te kijken hoe de lokale
bevolking er beter van wordt, opdat het niet een verrijking is van de
lokale elite, die ik ervan beschuldig een perverse rol te spelen door
het blokkeren van taksmechanismen zodat de staat inkomsten derft.
Het is evident dat de grondstoffen een essentieel punt zijn. Het is
goed dat het in de Belgische Senaat verder wordt geëxploreerd. Men
kan er bijna een strategie in vermoeden, zoals het nu wordt gespeeld
door de entourage van de president. Door bepaalde ambtenaren niet
te betalen, ondermijnen zij de staat voor persoonlijke belangen. Dat
moet systematisch in de dialoog worden opgenomen.
Als het gaat over de slagkracht van de huidige Congolese leiders
moet men eens kijken naar de begroting, waarbij ons wordt
gerapporteerd dat slechts 0,2 % van het Congolese budget naar
gezondheidszorg zou gaan en amper 0,2 % naar onderwijs, terwijl er
een gigantische uitgavenpost is voor gebouwen en monumenten. Dat
zegt zeer veel. Precies de begeleiding van financiële injecties is voor
ons een wezenlijk aandachtspunt.
Een aantal randvoorwaarden zijn natuurlijk noodzakelijk. Ik wil er een
aantal meegeven. Een eenduidig standpunt vanwege de Belgische
regering is heel belangrijk. Ik denk dat we ons daarin anno 2010
onderscheiden van het verleden. Geen incidenten en geen
buitenlands beleid à la carte. Wanneer de ene minister een ander
discours voert ten aanzien van Congo dan zijn collega of collega's,
ondermijnt dat natuurlijk de geloofwaardigheid van het buitenlands
beleid. We mogen toch zeggen dat het nu redelijk goed lukt.
Een andere randvoorwaarde is dat België zijn plaats moet kennen.
België heeft om vele redenen een belangrijke plaats, maar geen
absolute plaats en zeker een inwisselbare plaats, als het gaat over het
bespreken van bepaalde economische parameters die onvermijdelijk
een invloed hebben op het gewicht dat men kan uitoefenen in de
dialoog met de lokale machthebbers. Dat betekent niet dat we een
grijze muis moeten zijn, maar wel dat we onze troeven moeten
inzetten op de juiste plaats, op het juiste moment. We hebben dat in
een vorig debat al een beetje kunnen toelichten. Ik citeer enkele
cijfers over de Chinese steun: leningen ter waarde van 6 miljard euro,
3 500 kilometer wegen, 32 ziekenhuizen enzovoort. Dan moet men al
heel straf zijn om even veel gewicht in de schaal te werpen, maar dat
mag inderdaad geen reden zijn om dat niet te doen. We moeten
ermee verder gaan, want eens we de schakel van de dialoog zouden
doorbreken, hebben we geen voet meer in huis en kunnen wij onze
Europese aanpak niet promoten. Geïsoleerd kunnen we dat niet
doen. Daarom moeten we het doen als katalysator voor een Europese
insteek, omdat wij om vele redenen toch een identiteit hebben
ontwikkeld van grote bezorgdheid om mensenrechten.
Ik meen dat België daarin een zeer belangrijke katalysatorrol speelt.
Wij worden daarvoor op de internationale scène ook gewaardeerd.
Dat hebben wij ook tijdens ons bezoek aan de Verenigde Naties
kunnen vaststellen. Ik distantieer mij dan ook uitdrukkelijk van
collega's die zeggen dat wij in een isolement geraken. Met onze
ambities ter zake zijn wij meer dan ooit de gangmaker en het land dat
mensen samenbrengt om de situatie ten goede te keren, met onze
point de vue non équivoque, évite
les incidents internes et ne mène
pas de politique étrangère à la
carte. Une autre condition est que
la Belgique doit savoir à quoi s'en
tenir, certainement lorsqu'il s'agit
de paramètres économiques. La
Chine propose des emprunts pour
une valeur de 6 milliards d'euros,
3 500 kilomètres de routes et 32
hôpitaux. Un pays comme le nôtre
devra alors fournir des efforts
importants pour peser d'un même
poids dans la balance. Nous
devons toutefois poursuivre dans
cette voie, car si nous rompons le
dialogue, nous ne serons plus
présents et nous ne pourrons pas
promouvoir
notre
approche
européenne.
La Belgique joue selon moi un rôle
très important de catalyseur,
apprécié au niveau international.
Je ne souscris donc pas aux
propos
des
orateurs
selon
lesquels nous sommes de plus en
plus isolés.
Une condition sine qua non est le
dialogue franc et ouvert dans
lequel les Congolais ont leur mot à
dire. Ils sont nombreux à vouloir le
progrès, le changement et la fin
des violences, une position qui ne
trouve pas toujours l'écho qu'elle
mérite. Les voix dissidentes
prennent des initiatives très
louables que nous pouvons
parfaitement renforcer.
La question fondamentale qui se
pose est de savoir quelle attitude
adopter vis-à-vis des dirigeants
congolais actuels. La visite du Roi
des Belges ne devrait pas se
traduire par un coup médiatique
qui aurait pour effet d'accréditer
uniquement le pouvoir en place
mais cette visite devrait servir à
sensibiliser
la
communauté
internationale et à initier un
dialogue politique et diplomatique
intensif avec toutes les parties
concernées.
Vient
enfin
la
collaboration
constructive. Impossible de nier la
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
27
expertise en onze knowhow, die wij op de juiste manier moeten
kunnen aanwenden.
Een andere belangrijke randvoorwaarde is een directe en een brede
dialoog. Ik heb daarnet bij de regeling van de werkzaamheden ook
gezegd hoe belangrijk het is om de Congolezen een stem te laten
krijgen in dit debat en om hen in dit Parlement een forum aan te
bieden. Die mensen vinden het dramatisch, ook als wij spreken over
corruptie in Congo, dat dit vaak het beeld is dat door het land
uitgedragen wordt. Vele Congolezen willen vooruitgang, verandering
en een einde aan het geweld. Dat wordt vaak niet meegenomen in de
publieke dialoog en in de aandacht die het land krijgt.
De tegenstemmen, die zich ook binnenlands organiseren, en zeker
zeer sterk zijn in de diaspora, ontwikkelen heel waardevolle
initiatieven, die wij absoluut kunnen versterken. De festiviteiten rond
50 jaar onafhankelijkheid en het bezoek aan Congo zijn een discussie
in de marge, want de fundamentele vraag is wat onze houding zal zijn
tegenover de huidige Congolese leiders en of een deelname aan de
festiviteiten niet verkeerd geïnterpreteerd zal worden als de
legitimering van een regime en een politieke elite die momenteel
tekortschieten.
Wij zijn er geen voorstander van om van het bezoek van de Belgische
Koning een mediastunt te maken die enkel de machthebbers ter
plaatse zou dienen, maar wij willen voorstellen om de mogelijke
deelname van de Koning en de Belgische regering aan de festiviteiten
in Kinshasa aan te wenden om een momentum te creëren en te kijken
hoe wij maximaal het positieve daaruit kunnen halen om de
internationale gemeenschap wakker te schudden en de intense
politieke en diplomatieke dialoog op te starten met alle betrokken
partijen.
Ik zie de festiviteiten, met onze Europese partners, veeleer als een
begin van een politiek proces met hoop en perspectief en zeker niet
als een tijdelijk hoogtepunt, want nu valt er niet veel te vieren in
Congo. Wij horen cijfers van 6 miljoen doden. Men spreekt terecht
over een Congocide. Vanuit onze positie, het Europese
voorzitterschap, kunnen wij een momentum creëren en de viering van
50 jaar onafhankelijkheid aangrijpen om in de toekomst beter te doen.
Een laatste randvoorwaarde is de constructieve samenwerking. Het
zou cynisch zijn om de 6 miljoen doden van ons af te schuiven. Het
zou ook zeer triestig zijn dat dit een dossier wordt van profilering en
politieke afrekeningen. Het dossier leent er zich absoluut niet toe om
politieke spelletjes te spelen of ministers te beschadigen. Voor mijn
fractie is dat deontologisch laakbaar en moreel verwerpelijk. Ik zie hier
soms een heel selectieve verontwaardiging naar bepaalde ministers.
Bepaalde fracties kirren enthousiast naar contacten met het regime
van andere landen. Ik zou voorbeelden kunnen citeren van de
voorbije weken. Wij moeten samen de hele regering erop
aanspreken, ook op de belangrijke functie van de audits. Die moeten
wij van nabij trekken.
Wij moeten de kwestie niet alleen met de minister van Buitenlandse
Zaken maar ook met de minister van Ontwikkelingssamenwerking
bespreken.
réalité de 6 millions de morts.
Vouloir se profiler politiquement,
nuire à l'image de l'autre et
d'autres
jeux
encore
sont
inadmissibles. Je constate parfois
ici une indignation très sélective à
l'égard de certains ministres. Nous
devons interpeller l'ensemble du
gouvernement sur cette question.
Il faut également y associer le
ministre de la Coopération au
développement.
Nous
devons
pouvoir parler ouvertement du
nouvel accord-cadre conclu entre
la Belgique et le Congo. Nous
devons également pouvoir évaluer
librement les progrès de la
Coopération belge quant à la
réalisation
des
objectifs
du
millénaire.
Mettre un terme à tout débat en
hurlant d'indignation ne ferait que
bloquer les relations, ce qui ne
profite à personne. Pour le reste,
les filières européennes n'ont pas
déboursé un centime de moins au
cours des dernières semaines.
C'est en gardant bien le contexte
historique à l'esprit que nous
devons nous exprimer, en veillant
toutefois à ne pas verser dans le
paternalisme. Le ministre n'a pas
commis d'erreur à ce niveau et sa
visite a permis de débloquer de
nombreuses voies, ce qui nous
permettra de mener à l'avenir un
débat
utile
axé
sur
le
développement du pays.
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
28
Ik herinner nog even aan het nieuwe kaderakkoord tussen België en
Congo. Het gaat over 28 miljoen euro, gespreid over vier jaar. Wij
moeten ook daaromtrent vrij en vrank kunnen spreken. Wij moeten
ook vrij en vrank over de vooruitgang bij de Belgische Coöperatie
inzake de Millenniumdoelstellingen spreken. Wie het schoentje past,
trekke het aan.
Soms wordt nogal neokoloniaal over het opzetten van instituties
geredeneerd. Indien de minister ter plaatse is, zou hij volgens een
dergelijke redenering na bijna ieder gesprek moeten uitroepen dat het
niet waar is wat hem is verteld. Zulks zou de vooruitgang van de
dialoog tijdens de reis zelf absoluut hypothekeren. Hij zou in dat geval
met een veel magerdere oogst thuiskomen en al meteen ter plekke
een aantal kanalen laten dichtslibben. Zulks zou niet verstandig zijn.
Trouwens, er is ook over de profilering van nadere bestuursniveaus
gesproken. Is er ter zake een koerswijziging van de Europese
Commissie geweest? Ik meen van niet. Zou de voorbije weken via de
Europese kanalen één eurocent minder zijn uitgegeven? Ik meen van
niet.
Inzak de grondwetscentralisatie en -decentralisatie zou ook eens naar
de geschiedenis van voormalige koloniën die zich in de Franstalige
traditie ontwikkelen, moeten worden gekeken. Kijk trouwens maar
eens op welke manier in de Europese context de centralisatie en
decentralisatie van de francofonie met veel groeipijnen verloopt. Ook
op dat punt moeten wij dus met de nodige omzichtigheid en een groot
historisch besef ter zake spreken, zonder in paternalisme te vervallen.
De minister heeft zulks allerminst gedaan. Hij heeft heel wat kanalen
gedeblokkeerd, waardoor wij in de toekomst zinvol over de
ontwikkeling van het land kunnen spreken.
01.13 Georges Dallemagne (cdH): Monsieur le ministre, j'ai envie
de vous dire bravo! Je pense que l'exercice que vous avez réalisé au
Congo était difficile puisque c'était votre premier voyage en Afrique
centrale.
Je suis très attentif à la situation au Congo. Il s'agissait de ne pas être
complaisant et d'avoir comme curseur le sort des populations
congolaises. Je ne comprends pas le grief qui vous est fait sur la
méthode. Je partage complètement les préoccupations de mes
collègues sur le fait que la situation s'aggrave, qu'il n'y a donc pas
d'amélioration.
J'ai toujours soutenu la diplomatie belge. Je me suis félicité du
langage ferme tenu par M. De Gucht. Mais j'observe que la situation
continue à se détériorer. On ne peut pas se contenter de dire qu'il faut
constamment taper sur le même clou sans changer de méthode ou
d'angle de vue et en espérant que les choses vont s'améliorer. Il s'agit
pour la Belgique de ne pas fonctionner de manière isolée.
Objectivement, nous étions isolés. Notre ministre n'avait plus
l'occasion de se rendre au Congo. Il ne faisait plus partie des efforts
de la diplomatie internationale. J'espère et je demanderai que ce
soit confirmé que la Belgique réintègre les efforts de la diplomatie
internationale à travers cette visite et une normalisation sans
complaisance, ni paternalisme excessif, ni impossibilité de se parler.
01.13 Georges Dallemagne
(cdH): De situatie in Congo
verslechtert. Maar we stonden
alleen, en nu sluit België zich
opnieuw aan bij de internationale
diplomatieke inspanningen om de
zaken te doen evolueren. Het is
echter belangrijk dat men bij
officiële bezoeken zicht zou
hebben op het stappenplan, de
methode, de punten waarop men
resultaat wil boeken, en de
maatregelen die al getroffen
werden. Zo heeft u over de
corruptie gesproken, maar u heeft
weinig gezegd in verband met de
fiscaliteit, terwijl het belangrijk is
dat men de Congolezen in staat
stelt om ontvangsten te genereren
via belastingen op hun eigen
middelen. Daarbij moet men erop
toezien dat die fiscale ontvangsten
billijk worden verdeeld. U heeft
ook problemen aangekaart in
verband met de mensenrechten,
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
29
Cette normalisation doit continuer à être évaluée au fur et à mesure
des résultats qui pourraient être engrangés. Il est vrai qu'aucun sujet
n'a été évité. Il serait important de connaître la feuille de route, le
tableau de bord, la méthode, les éléments sur lesquels vous attendez
des résultats, les dispositifs mis en place.
Vous avez parlé de la corruption, peu de la fiscalité pourtant c'était un
des objets de votre voyage. Il est important de développer chez les
Congolais la capacité d'avoir des revenus fiscaux à partir de leurs
propres ressources et la distribution de cette recette fiscale. Vous
avez également évoqué les questions relatives aux droits de l'homme
comme l'impunité.
Sur l'ensemble de ces questions, il est important d'être attentif à
l'évolution des choses. Cela s'est bien passé, cela doit être dû sans
doute à vos grandes qualités. Il faut bien reconnaître que les
Congolais sont demandeurs. Il ne faut pas être naïf.
Effectivement, ils aimeraient aborder le cinquantième anniversaire
dans de bonnes conditions. Ils savent que la population congolaise
est attentive à la qualité des relations avec la Belgique. Lorsqu'ils
devront se présenter devant le scrutin, cet élément sera apprécié de
la part des dirigeants ou futurs dirigeants congolais.
Cette instrumentalisation des relations est de bon compte. Cela fait
partie des relations internationales. Il faut aussi en tirer parti. Il y a un
momentum dans lequel la Belgique normalise sans complaisance.
Par ailleurs, les Congolais aimeraient faire en sorte que tout se passe
bien. Cela nécessite une série d'avancées. De ce point de vue, il
serait intéressant de nous revoir avec les ministres de la Coopération
et de la Défense dans un exercice commun. En effet, il importe de
pouvoir évaluer l'ensemble des instruments de notre relation avec le
Congo. Nous venons de signer un accord important avec le ministre
de la Coopération, mais il faut examiner l'efficacité de la coopération.
Des reproches ont été formulés par la partie congolaise. Nous devons
y être attentifs. Nous avons également des préoccupations en matière
de bonne allocation de ces fonds. Existe-t-il un dispositif particulier?
Dans l'Est du Congo, les ONG dépenseraient trop d'argent en frais de
fonctionnement. Personnellement, je m'étais inquiété que le FUAP ne
soit pas suffisamment efficace sur la question des viols des femmes.
Il importe de vérifier avec les Congolais leurs préoccupations en la
matière.
En ce qui concerne la coopération militaire, elle doit être réévaluée. Il
faut s'assurer qu'elle sert effectivement à la promotion de la protection
des populations civiles et qu'elle ne se retourne pas à un moment
donné contre celles-ci. Je me suis moi-même inquiété de connaître
non seulement les poursuites judiciaires exercées à l'égard des
soldats congolais, mais il conviendra de s'interroger sur une certaine
forme de complicité de la MONUC, qui a participé à certaines
opérations et qui a laissé faire pour le moins certains développements
là-bas.
Pour ce qui concerne l'impunité, M. Van der Maelen vous a déjà
interrogé sur Bosco Taganda. Le sort de Nkunda n'est pas encore
réglé. En avez-vous parlé avec les autorités rwandaises? Il serait de
zoals de straffeloosheid. Over het
algemeen is dat positief verlopen,
maar we moeten erkennen dat de
Congolezen vragende partij zijn.
In
de
aanloop
naar
de
verkiezingen heeft de Congolese
bevolking aandacht voor de
kwaliteit van de betrekkingen met
België. Dat instrumentaliseren van
de betrekkingen is een goede
zaak. Het zou interessant zijn om
alle instrumenten in onze relatie
met Congo samen met de
ministers
van
Ontwikkelings-
samenwerking
en
Lands-
verdediging te evalueren.
We moeten opletten voor de
verwijten die aan Congolese zijde
worden geuit met betrekking tot de
verdeling van de middelen. De
militaire
samenwerking
moet
eveneens
opnieuw
worden
geëvalueerd, om zeker te zijn dat
ze wel degelijk dient om de
burgerbevolking
beter
te
beschermen. We moeten ons ook
afvragen in hoeverre MONUC zich
aan een zekere vorm van
medeplichtigheid heeft bezondigd.
Hebt u over Laurent Nkunda
gesproken met de Rwandese
autoriteiten? Zij zouden er goed
aan doen gehoor te geven aan het
uitleveringsverzoek van Congo, en
het geval-Nkunda zou aan een
internationale rechtbank moeten
worden voorgelegd.
De Congolezen willen graag dat de
Koning komt, vooral de gewone
bevolking. We moeten dat bezoek
positief, maar ook met de nodige
voorzichtigheid benaderen. U doet
er goed aan af te wachten hoe de
zaken
tegen
30 juni
zullen
evolueren. Indien de Koning niet
naar Congo zou gaan, zou de
bevolking zich door die weigering
nog meer geïsoleerd voelen. We
zullen moeten nagaan waarin het
programma bestaat en hoe dat
partnerschap in de toekomst zal
worden ingevuld.
Ik wou het graag nog hebben over
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
30
bon ton qu'elles répondent à la demande d'extradition du Congo et de
consulter la justice internationale à son sujet.
Pour ce qui concerne la visite royale, les Congolais sont demandeurs.
Je pars du principe qu'il y a surtout une demande de la part de la
population congolaise. Je vous avoue qu'il faut que nous envisagions
cette visite de manière positive mais également prudente. Vous avez
raison d'attendre de voir comment les choses vont se développer d'ici
le 30 juin.
Si le Roi ne s'y rendait pas, cela serait compris comme une forme de
sanction à l'égard de la population congolaise qui se voit déjà
sanctionner aujourd'hui par le sort qu'elle subit. Elle considérerait cela
comme un isolement supplémentaire. Il faut donc gérer cette question
avec prudence. Il faut voir quel sera le programme, dans quels termes
cela va se passer au plan de la construction de ce partenariat pour
l'avenir afin d'essayer de sortir ce pays de l'ornière. Sur le principe, je
vous suis totalement quant à l'idée d'envisager cette visite royale de
manière positive.
Je souhaite encore aborder avec vous la question des forêts, que
vous n'avez pas évoquée. Il y a la mise en place du Fast Track dans
le cadre des mécanismes de Copenhague; je crois savoir que la
Belgique va y dédicacer une cinquantaine de millions d'euros. Il serait
intéressant de savoir si vous avez déjà abordé cette question des
forêts primaires. M. Magnette m'a dit que nous allions rapidement
faire quelque chose.
Enfin, sur la question des violences faites aux femmes, j'avais fait une
proposition il y a deux ans. Vous avez dit qu'il y a un problème de
recherche de preuves. À l'époque, j'avais proposé de mettre en place
une banque de données ADN, comme cela se fait dans d'autres pays.
M. De Gucht m'avait répondu qu'il allait examiner cette question avec
bienveillance. Deux ans après, je n'ai toujours pas eu de réponse. Je
pense qu'il ne serait pas très compliqué de mettre en place une
banque de données ADN reprenant les auteurs et les victimes de
violences sexuelles. Cela aurait un effet dissuasif et permettrait de
pouvoir régler ce problème de recherche de la preuve.
Au sujet de la coopération et des relations internationales, j'aurais
aimé savoir si vous aviez rencontré le représentant chinois, car il a
une influence importante au point de vue économique. Avez-vous eu
une discussion avec lui?
de primaire bossen. Heeft u dat
onderwerp eveneens te berde
gebracht?
In verband met het geweld tegen
vrouwen zei u dat er zich een
probleem voordoet op het vlak van
de bewijsvoering. Ik stelde twee
jaar geleden al voor een DNA-
bank op te richten, maar daarop
kwam nog geen reactie.
Heeft u, in het kader van de
ontwikkelingssamenwerking en de
internationale betrekkingen, een
ontmoeting gehad met de Chinese
vertegenwoordiger, die uit een
economisch
oogpunt
erg
belangrijk is?
Président: Georges Dallemagne.
Voorzitter: Georges Dallemagne.
01.14 Wouter De Vriendt (Ecolo-Groen!): Mijnheer de minister, af
en toe is het nuttig om pas later in het debat het woord te voeren. Het
staat mij immers toe om een aantal voorafgaande, meer algemene
beschouwingen te maken. De algemene bekommernis van de leden
van de commissie is zeer duidelijk en het is aan de minister om
daarmee rekening te houden. Slechts weinig sprekers hadden het
over de geopolitieke situatie, de toenemende invloed van China en
onze economische belangen in Congo en er zijn slechts weinig
minuten aan besteed. We hebben het hier vooral gehad over de
mensenrechten, goed bestuur en corruptie.
01.14 Wouter De Vriendt (Ecolo-
Groen!): Peu d'intervenants ont
évoqué la situation géopolitique,
l'influence croissante de la Chine
et nos intérêts économiques au
Congo. Il a surtout été question de
droits de l'homme, de corruption et
de bonne gestion, tandis que
pratiquement tout le monde
demande davantage d'information.
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
31
Als grootste gemene deler kunnen we een vraag naar bijkomende
informatie onderscheiden. België heeft een beperkte diplomatieke
ruimte. We stellen vast dat de situatie in Congo niet goed evolueert.
Hoe kunnen we de beperkte diplomatieke ruimte van België, die
vroeger veel groter was, optimaal inzetten om te komen tot een
verbetering van de situatie in Congo? We hebben dan meer
informatie van uw kant nodig. Ik zou straks een voorstel willen doen.
Eigenlijk zouden we een Congodebat over een reis zoals die van u in
een veel grotere tijdspanne moeten kunnen houden. We moeten dan
misschien niet uitgaan van een verslag van dag tot dag maar eerder
bepaalde thema's bespreken zoals de mensenrechten, Oost-Congo,
de militaire situatie en seksueel geweld tegen vrouwen. Dat zijn
allemaal grote problemen en belangrijke dossiers. Met wie hebt u
daar allemaal over gesproken? Wat was de reactie? Wat was uw
globale politieke analyse en conclusie? Dat heb ik nu gemist in uw
uiteenzetting.
Voor het overige moet ik toegeven dat het debat over Congo mij nogal
somber stemt, want ik stel een grote verdeeldheid vast binnen de
regering. Ik ben ervan overtuigd dat een dergelijke verdeling binnen
de regering onze diplomatieke slagkracht niet ten goede komt. Ik vind
het eerlijk gezegd ook veel te vroeg om nu al harde conclusies te
trekken over uw Congobeleid. Ik blijf echter met mijn vraag naar meer
informatie zitten. Misschien kunt u het beschrijvende overstijgen en
meer naar het analytische gaan, per thema. Wat werd er besproken,
wat was uw input in de dialoog en wat was de reactie van uw
Congolese gesprekspartners? Ik weet niet in hoeverre we dit debat
nog zullen kunnen voeren. Uw antwoord zal daar zonder twijfel niet
aan tegemoet kunnen komen, want de tijdspanne is beperkt. We
moeten echter met het Parlement tot een grondige evaluatie van uw
Congobeleid komen om dan uiteraard wel conclusies toe te laten.
Ik wil vier punten aanhalen. Uw nieuwe stijl, uw stille diplomatie, moet
ook resultaten opleveren. Tijdens het debat in de commissie voor de
Buitenlandse Betrekkingen voorafgaand aan uw vertrek hebben heel
wat collega's gezegd dat uw inleiding veel te kort was en dat u niet
bent ingegaan op een aantal grote vragen. Ik meen dat u hier
vandaag een stap vooruit hebt gezet.
Maar zoals ik daarnet zei, uw toelichting blijft veel te beschrijvend. We
moeten gaan naar de analyse, naar de conclusies, de reacties van uw
Congolese gesprekspartners en wat u daarmee zult doen. Bent u
tevreden met de reacties van uw gesprekspartners? Zo niet, hoe zult
u diplomatiek reageren?
Ik mag hopen dat u het hebt gehad over een vijftal heikele thema's
inzake de mensenrechten in Congo. Enkele van die thema's zijn hier
al vernoemd.
Een eerste thema, bijvoorbeeld, is de vraag naar de invoer in Congo
van wapens uit schurkenstaten als Soedan en Noord-Korea. In een
VN-rapport worden in dat verband een aantal negatieve vaststellingen
gemaakt. Hebt u het daarover gehad met uw gesprekspartners?
Ten tweede, hoe is het gesteld met het proces tegen Golden
Missabiko? Die mensenrechtenactivist klaagde de mensonterende
praktijken in de uraniummijnen aan en vloog daarvoor in de
gevangenis. Volgens de jongste berichten die mij hebben bereikt, is
Nous constatons que le Congo
n'évolue pas favorablement, et la
question est de savoir dans quelle
mesure la Belgique peut remédier
à cette situation compte tenu de
sa marge de manoeuvre politique
limitée. Pour le savoir, nous avons
besoin de plus d'informations, et
j'aimerais qu'il y ait un débat
beaucoup plus large et approfondi
à ce sujet, avec une subdivision
thématique. Ce qui m'intéresse,
c'est de savoir ce qui s'est dit, lors
du voyage du ministre, à propos
de grands thèmes tels que les
droits de l'homme, l'est du Congo,
la situation militaire et la violence
sexuelle envers les femmes.
Ce débat sur le Congo ne me
réjouit pas, car je constate une
grande division au sein du
gouvernement, et cette division ne
favorise
certainement
pas
l'efficacité
de
notre
action
diplomatique. Je trouve qu'il est
très
prématuré
d'évaluer
la
politique du ministre. Sa nouvelle
politique silencieuse devra se
traduire par des résultats. En
attendant,
je
voudrais
lui
demander de passer de la
description à l'analyse dans le
cadre d'un débat plus approfondi,
qui ne saurait être mené dans le
temps limité qui nous est imparti.
J'ose espérer que le ministre n'a
pas hésité à aborder quelques
thèmes
épineux
avec
ses
interlocuteurs
congolais.
A-t-il
parlé de l'importation d'armes en
provenance
d'États
voyous
comme le Soudan et la Corée du
Nord?
Le ministre s'est-il enquis du
procès intenté contre Golden
Missabiko, un militant des droits
de l'homme emprisonné pour avoir
dénoncé
les
conditions
inhumaines
dans
les
mines
d'uranium? Il a été libéré sous
caution, mais sa situation est loin
d'être sûre.
Un
troisième
point
délicat
concerne
Bosco
Ntaganda,
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
32
hij op dit moment vrij op borg, maar zijn situatie is uiteraard verre van
veilig. Wat is de dialoog die u daaromtrent eventueel hebt gevoerd
met de Congolese autoriteiten?
Een derde puntje betreft Bosco Ntaganda die gezocht wordt door het
Internationaal Strafhof. We kennen de situatie. Nog altijd bekleedt hij
een hoge functie in het Congolees regeringsleger, nota bene in Oost-
Congo. Er loopt een arrestatiebevel, omdat hij kindsoldaten inlijfde en
het leger inschakelde in mensenrechtenschendingen ten aanzien van
de burgerbevolking. Human Rights Watch beschuldigt hem. Maar de
uitspraak van president Kabila blijft. Op 31 januari 2009 heeft Kabila
gezegd dat het belang van veiligheid, stabiliteit en vrede overweegt op
het belang van het internationaal recht. Die uitspraak kan tellen.
Het is een symbool waarvan ik het belang wil benadrukken. Dergelijke
zaken moeten ferm op tafel gelegd worden en besproken worden met
uw gesprekspartners in Congo.
Een vierde punt is seksueel geweld tegen vrouwen. Ik geef een klein
voorbeeld. Justine Masika is een van de vrouwen die het hoofd biedt
aan het geweld tegen vrouwen, seksueel geweld. Zij is coördinator
van de organisatie Synergie des Femmes contre les Violences
Sexuelles. De militairen, het Congolees regeringsleger, heeft het zeer
duidelijk op haar gemunt. Haar zes kinderen werden door militairen
mishandeld. Een dochter van haar werd verkracht. Een tweede werd
bijna verkracht. Toen zij thuiskwam, vertrokken de daders. Toen
Justine Masika de belagers identificeerde, weigerde de militaire politie
om de daders te arresteren.
Opnieuw is dat toch een groot probleem, een belangrijk dossier
inzake mensenrechten, dat aangekaart moet worden bij de Congolese
autoriteiten.
Als laatste zijn er de uitspraken van enkele regeringsleden over
internationale mensenrechtenorganisaties.
Human Rights Watch levert ons, Parlementsleden, de internationale
publieke opinie, rapporten aan die kritisch zijn. Die rapporten zijn goed
onderbouwd. Een aantal leden van de Congolese regering heeft die
organisatie ondermijnd. Met name de Congolese minister van
Informatie heeft gezegd dat Human Rights Watch een subjectieve
organisatie is en de Congolese regering doelbewust viseert. Ik denk
dat dat nefast is, niet alleen voor het debat dat wij hier voeren, maar
ook voor de sensibilisering aangaande mensenrechten in de
Congolese civiele maatschappij en bij de Congolezen zelf. Er is
bewustmaking nodig omtrent de mensenrechtenschendingen. Ik denk
dat dat ten goede kan komen van de algemene politieke cultuur in
Congo. Dat is dus bijzonder, bijzonder nefast. Ik wil van u vernemen
of u over elk van die punten gesproken hebt. Wat was de reactie?
Een tweede thema dat ik wil aanhalen in mijn uiteenzetting is het
volgende. Het debat over Congo in België is volgens mij veel te veel
partijpolitiek geïnspireerd. Het is contraproductief aan het worden.
Ik vind het bijzonder schrijnend dat het debat gereduceerd wordt, in
publieke verklaringen van politici die als zodanig een weerslag krijgen
in de media, tot belgicistische partijpolitiek, terwijl over de kern van de
zaak amper gerept wordt.
recherché par la Cour pénale
internationale, mais qui continue à
occuper de hautes fonctions au
sein de l'armée gouvernementale.
À ce sujet, le président Kabila a
déclaré que la sécurité nationale et
la paix priment sur le droit
international.
Ne
faut-il
pas
fermement
lui réclamer des
explications à ce sujet?
Un quatrième point est celui des
violences sexuelles infligées aux
femmes. Il y a l'affaire Justine
Masika, engagée dans le combat
contre les violences infligées aux
femmes et dont la famille est
harcelée par des militaires de
l'armée gouvernementale. Bien
qu'elle ait identifié les agresseurs
de ses filles, la police militaire
refuse de les placer sous les
verrous. Ce point là doit également
être fermement dénoncé auprès
des autorités congolaises.
Le dernier point difficile est celui
touchant à des déclarations de
certains
membres
du
gouvernement congolais sur des
organisations internationales de
défense des droits de l'homme
comme Human Rights Watch, qui,
à en croire le ministre de
l'Information, cibleraient le Congo.
Une sensibilisation à la question
des violations des droits de
l'homme s'impose au Congo.
Le ministre a-t-il abordé ces
différents thèmes? Quelles ont été
les réactions?
Pour conclure, je déplore une
nouvelle fois qu'en Belgique, le
débat se réduise à de simples
querelles politiciennes.
Au cours des dernières semaines,
un débat de forme et non de fond
a été mené. Le débat devrait
porter sur les violations des droits
de l'homme et l'identification des
responsables. C'est de cela et de
ce que nous pouvons faire en tant
qu'État, qu'il devrait être question
dans un débat contradictoire.
D'autant plus que la Belgique était
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
33
Eigenlijk moeten wij in de media een debat voeren over de
mensenrechtenschendingen aldaar en de verantwoordelijkheid van de
Congolese autoriteiten ter zake, met woord en wederwoord, zodat de
publieke opinie zich een beeld kan vormen over de situatie in Congo,
over de verantwoordelijkheden, en wat wij als land daaraan kunnen
doen. Dat is niet gebeurd de jongste weken. Wij hebben een debat
gevoerd over de stijl, niet over de inhoud.
Dat is schrijnend, want België is betrokken partij, historisch, uiteraard,
maar ook nu nog. Wij leveren een C130 aan de MONUC, wij zijn nog
altijd een belangrijke partner van Congo en onze Belgische bedrijven
zijn daar actief. Daarover moet het debat gaan. Wij verzetten ons met
klem tegen partijpolitieke spelletjes die gespeeld worden.
Ik heb vandaag nogmaals gemerkt dat Open Vld zeer kritisch staat
tegenover uw Congobeleid. Dat ondermijnt, zoals ik daarnet al zei, uw
diplomatieke slagkracht. Ik vind de toon nogal minnetjes, hoe
enerzijds uw beleid tot stand is gekomen in de regering, terwijl er
anderzijds publiekelijk een frontale aanval volgt door uw voorganger.
Ik meen dat dat uw geloofwaardigheid en de geloofwaardigheid van
ons land in Congo niet ten goede komt. Congo luistert mee. Congo
merkt de verdeeldheid in ons land. Wie van ons een uitspraak doet
over mensenrechtenschendingen en zo meer, krijgt dat sowieso terug
in het gezicht.
Kortom, wij hebben hier aan navelstaarderij gedaan. Wij hebben
gefocust op de stijl in plaats van op de inhoud.
Mijnheer de minister, ik zou u een vraag stellen: hebt u de steun van
de voltallige regering voor uw Congobeleid. Ik meen dat het antwoord
daarop na dit debat duidelijk is. Voor mij is Congo een illustratie van
de onmacht van deze regering. In tal van dossiers slaagt men er niet
meer in knopen door te hakken, in welke richting dan ook, wegens
interne verdeeldheid. Ook Congo is daar het slachtoffer van.
Ten derde, inzake een mogelijk bezoek van de Koning aan Congo
kan ik een boutade gebruiken: als Koning Albert Congo bezoekt, laat
hem dan zeker naar Oost-Congo gaan. Laat hem dan de realiteit op
het terrein onder ogen zien. Wij moeten er alleszins voor zorgen dat
zo'n bezoek zich dan niet beperkt tot de peptalk van het Congolese
regime en de propaganda van het Congolese regime.
Op zich zijn wij geen tegenstanders van een bezoek door Koning
Albert aan Oost-Congo. Maar hij mag niet zomaar deelnemen aan de
festiviteiten tot meerdere eer en glorie van president Kabila. Een
kritisch Congobezoek kan een belangrijk signaal betekenen. Verder
wil ik daar niet te veel woorden aan vuilmaken. Volgens mij is het niet
de essentie.
Tot slot wil ik u vragen wat uit te weiden over de situatie in Oost-
Congo en over het nieuwe mandaat van de MONUC.
Het vorige mandaat van de MONUC heeft niet geleid tot een
effectieve bescherming van de burgerbevolking in Oost-Congo.
Integendeel, het Congolese regeringsleger, gesteund door de VN,
heeft zich bezondigd aan zeer veel mensenrechtenschendingen,
verkrachtingen, moordpartijen op burgers en dergelijke meer.
concernée pour différentes raisons
et pas uniquement d'un point de
vue historique.
En soi, nous ne sommes pas
opposés à ce que le Roi se rende
dans l'Est du Congo, à la condition
expresse qu'il ne fasse pas de
propagande pour le régime. Une
visite critique peut constituer un
signal
important
mais
cette
question n'est certainement pas
l'essentiel du débat sur le Congo.
J'aurais voulu savoir si le
gouvernement souscrit pleinement
à la politique congolaise du
ministre, mais la réponse a déjà
été donnée dans ce débat: il s'agit
du énième dossier dans lequel les
dissensions internes empêchent le
gouvernement de trancher.
Le fait que l'Open Vld critique la
politique congolaise de notre
gouvernement et le fasse savoir
clairement par l'intermédiaire du
prédécesseur du ministre actuel
décrédibilise notre pays au Congo,
qui constate également nos
dissensions, de sorte que les
observations que nous formulons
sur les violations des droits de
l'homme sont ignorées.
Le ministre pourrait-il enfin fournir
certaines
précisions
sur
la
situation dans l'Est du Congo et le
nouveau mandat de la MONUC?
Le mandat précédent n'a en effet
pas mené à une meilleure
protection de la population dans
l'Est du Congo, bien au contraire.
Le nouveau mandat apporte de
nouvelles garanties sur papier,
mais je me demande si ce sera
également le cas sur le terrain. Le
ministre pourrait-il me fournir plus
de précisions à ce sujet?
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
34
Nu is er een nieuw mandaat. Wij hebben beide mandaten vergeleken.
Wij hebben vastgesteld dat in het nieuwe mandaat op papier een
aantal bijkomende garanties worden gesteld met het oog op de
bescherming van de burgerbevolking.
De vraag is uiteraard of dat op het terrein ook zo ten uitvoering zal
komen. De nieuwe militaire operatie AmaniLeo zal ook gesteund
worden door de MONUC, als ik het goed begrijp. De vraag is echter of
men dan dezelfde fouten zal begaan. Wat zijn daar de garanties?
Misschien kunt u wat toelichting geven bij de situatie op het terrein?
Zijn er garanties dat het deze keer anders zal lopen?
01.15 André Flahaut (PS): Monsieur le ministre, vous avez visité
trois pays. Cela fait la durée d'un gros match de football que nous
discutons et nous n'avons pas prononcé un seul mot ni sur le Rwanda
ni sur le Burundi. Je m'interroge donc et je me mets à la place d'un
visiteur étranger à notre parlement, qui passerait par hasard dans
cette commission, s'installerait: il serait étonné de voir le temps que
des députés belges consacrent à parler, critiquer, juger, conseiller,
imposer une série de choses à un État souverain, finalement.
Et puis, je fais l'exercice inverse. Je me demande quelle serait notre
réaction, à nous députés belges, si le parlement congolais, au retour
de visites ministérielles ou de délégations parlementaires,
commençait à se livrer à un décorticage en règle de ce qu'a dit l'un,
l'autre, de ce qu'il aurait dû dire, des questions à poser, des réponses
qu'il aurait dû obtenir, ce qu'il a fait et ce qu'il n'a pas fait.
Je m'étonne donc, et j'en suis persuadé, qu'au niveau du Congo, ils
auraient beaucoup de choses à dire quant au fonctionnement de
notre pays, sur la justice, la sécurité, les finances.
01.15 André Flahaut (PS): Een
buitenlander die een bezoek
brengt aan ons Parlement en
toevallig in deze commissie
verzeilt,
zou
zich
erover
verwonderen dat de Belgische
parlementsleden
zoveel
tijd
besteden aan het formuleren van
kritiek, oordelen, raadgevingen en
eisen ten aanzien van een
soevereine Staat. Hoe zouden wij
reageren indien het Congolese
Parlement, na een bezoek van een
minister of een parlementaire
delegatie, alles wat gezegd en
gedaan werd tot op het bot zou
gaan ontleden en uitspitten? Ik
vind dat dus verwonderlijk, en ik
ben er zeker van dat men in
Congo veel aan te merken zou
hebben op de manier waarop het
in ons land toegaat.
01.16 Steven Vanackere, ministre: Ils font la même chose que
l'opposition en Belgique!
01.16
Minister
Steven
Vanackere: Ze doen hetzelfde als
de Belgische oppositie.
01.17 André Flahaut (PS): Si l'on y réfléchit, après les élections de
2007, le temps qu'il a fallu pour constituer un gouvernement après les
patinages de l'orange bleue, ils n'ont pas mis plus de temps au Congo
pour constituer leur gouvernement! Pourtant, c'est un gouvernement
avec une certaine stabilité: après Gizenga, c'est à présent Muzito; on
parle toutes les semaines mais cela ne nous regarde pas de
remaniement ministériel.
Finalement, est-ce vraiment notre métier?
Monsieur le ministre, je voudrais vous remercier pour le rapport
complet que vous nous avez fait sur votre visite dans trois États
souverains et vous dire que mon sentiment est que vous avez placé
cette visite dans le bon ton, que vous avez mis en avant le respect
réciproque, indispensable pour réussir des partenariats dans tous les
domaines, tant proches de la population comme la santé, la
formation, que d'autres qui préoccupent certaines catégories, comme
01.17 André Flahaut (PS):
Hoeveel tijd was er bij ons niet
nodig om na de verkiezingen van
2007 een regering te vormen? In
Congo duurde dat niet langer. Het
is bovendien een min of meer
stabiele regering. Moeten wij ons
echt daarmee bezighouden?
Ik dank u voor het volledige
verslag over uw bezoek aan drie
soevereine Staten. Voor mijn
gevoel heeft u de juiste toon gezet;
u legde de nadruk op het
wederzijdse respect dat onont-
beerlijk is om partnerschappen
kans van slagen te geven.
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
35
la réussite des finances, l'exploitation des sous-sols, etc.
En effet, vous avez apporté les bonnes bases et ceux qui vous
suivront devront prendre la même direction. Ils réussiront sans doute
certaines choses. Ce sera sans doute le cas de Mme Onkelinx qui
travaille maintenant dans votre sillage à cette politique en matière de
santé qui intéresse certainement la population congolaise.
Un dernier mot sur le voyage du Roi. Oui, il faut qu'il y aille, le Roi!
Comment va-t-on interpréter les choses? Ce sont des spéculations
politiciennes. Les gens ici en Belgique ou à Kinshasa ne
comprendraient pas pour quelles raisons. Si on réfléchit autant au
voyage du Roi au Congo, si c'est possible pour lui, pour le
gouvernement, on pourrait aussi réfléchir aux déplacements royaux
dans d'autres pays et cela mériterait parfois des débats également.
Je n'ai pas de question à vous poser. Je voulais seulement dire:
continuons comme vous avez commencé et on obtiendra des
résultats!
Ik wilde enkel maar zeggen: laten
we verder gaan op de weg die u
bent ingeslagen en we zullen
resultaten bereiken.
01.18 Juliette Boulet (Ecolo-Groen!): Monsieur le président, je
n'avais pas déposé de question formelle parce que je voulais un
grand débat à votre retour: c'est cela que nous avions convenu lors
de notre dernière discussion à ce propos. Je ne serai pas très longue
car je crois que vous devez partir et mes collègues en ont déjà
beaucoup dit sur la question. Je me permettrai quelques
commentaires sur la tenue générale de votre déplacement. Je suis
totalement d'accord avec votre appréciation: ce premier déplacement
dans la région des Grands Lacs était un succès dans un souci de
normalisation des relations et d'une future consolidation que j'appelle
de mes voeux.
Pour une première démarche, vous avez adopté le ton qu'il fallait.
Toutes les autres prises de position qu'on a pu lire quand vous vous
trouviez là-bas étaient stériles et inutiles. Voilà qui est dit. D'autant
plus aujourd'hui, à six mois des commémorations pour le
cinquantième anniversaire de l'indépendance du Congo, c'était le ton
qu'il fallait adopter, celui du respect mutuel. C'est un État souverain
qui va à la rencontre de trois autres États souverains. Je n'oublie pas
que vous avez visité le Burundi et le Rwanda et il était fondamental de
visiter les trois pays.
En effet, le Burundi et le Rwanda sont également parties prenantes
du conflit qui se trame à l'Est, tant pour ce qui est des causes que de
l'issue. Il était donc important de rendre visite à ces deux pays.
Vous avez parlé de normalisation et de consolidation. Dans le respect
mutuel des uns et des autres, consolidons réellement nos relations,
d'autant plus que les défis en RDC, et principalement à l'Est, sont
nombreux et gigantesques! Je ne tiens pas à les énumérer, étant
donné que les collègues ont déjà souligné l'importance de ce qui s'y
passe. La situation dure depuis suffisamment longtemps et nous la
dénonçons depuis de longues années.
Je souhaitais simplement émettre une proposition. Dans l'optique de
la célébration des cinquante années de l'indépendance,
symboliquement, il serait bon que nous menions, dès à présent et
jusqu'au mois de juin, des débats plus larges sur le Congo. Je
01.18 Juliette Boulet (Ecolo-
Groen!): Ik ben het volledig eens
met uw oordeel: deze eerste reis
naar het gebied van de Grote
Meren was een succes met het
oog op een normalisatie van de
betrekkingen en een toekomstige
consolidering. Een soevereine
Staat komt drie andere soevereine
Staten tegemoet.
Burundi en Rwanda zijn ook
betrokken bij het conflict in Oost-
Congo. Het was dus belangrijk om
deze twee landen te bezoeken.
U had het over normalisering en
consolidatie. We moeten onze
betrekkingen
met
wederzijds
respect consolideren, temeer daar
de DRC voor veel uitdagingen
geplaatst wordt! De situatie sleept
al lang aan en we stellen die al
vele jaren aan de kaak.
Met het oog op de viering van de
vijftigste
verjaardag
van
de
onafhankelijkheid zou het een
goede zaak zijn dat we vanaf nu
tot juni een ruimer debat voeren
over
ons
gemeenschappelijk
verleden en de toekomstige
uitdagingen in Congo.
Men stelt dat de Koning of officiële
vertegenwoordigers
de
plechtigheden moeten bijwonen.
Symbolisch is dat belangrijk. We
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
36
regarde à cet égard le président actuel de la commission ainsi que le
ministre.
On dit que le Roi ou les officiels doivent être présents aux
cérémonies; il me semble que, symboliquement, c'est aussi
fondamental, d'abord et avant tout pour la population congolaise.
Comme mon collègue De Vriendt, j'ajouterai également que nous ne
devons pas uniquement être présents aux cérémonies officielles.
Nous devons saisir cette occasion de la célébration des cinquante
années de l'indépendance pour aller sur le terrain, tous, officiels que
nous sommes à notre niveau: vous, en tant que chef de la diplomatie,
le Roi, du fait de notre histoire commune mais aussi nous-mêmes,
membres de la commission.
Avec mon collègue De Vriendt, je compte déposer, à l'intention du
président de la commission, une demande officielle visant à
organiser, à partir d'aujourd'hui jusque juin, de larges auditions sur
notre passé commun que nous ne pouvons nier et surtout sur les
défis.
Je le dis certes de manière imprécise mais ce passé a encore des
conséquences sur le présent et surtout sur l'avenir. La Belgique fut un
partenaire important du Congo, pas toujours pour de bonnes raisons.
Peut-être, le futur nous dira-t-il que nous ne sommes plus un
partenaire privilégié du Congo. Qu'il en soit ainsi! Toutefois, à l'heure
actuelle, nous avons encore de nombreuses choses à faire dans la
région des Grands Lacs. Nous pouvons y jouer un rôle important, en
ne niant pas ce qui s'est passé mais en envisageant, surtout et avant
tout, les défis de l'avenir.
moeten
echter
niet
alleen
aanwezig zijn op de officiële
plechtigheden, we moeten deze
kans aangrijpen om ons ook op
het terrein te begeven: de Koning,
uit hoofde van onze gedeelde
geschiedenis, u als hoofd van de
diplomatie, en ook wijzelf, leden
van de commissie.
Le président: Avant de donner la parole au ministre pour qu'il
réponde à vos questions, je voudrais dire que la vôtre rejoint celle de
M. Deseyn, qui avait aussi demandé des auditions de représentants
d'ONG. Le président de la commission a dit qu'il nous soumettrait une
proposition.
De voorzitter: Uw vraag sluit aan
bij die van de heer Deseyn, die
ook gevraagd had hoorzittingen
met vertegenwoordigers van ngo's
te organiseren. De commissie-
voorzitter heeft gezegd dat hij ons
een voorstel zou voorleggen.
01.19 Herman De Croo (Open Vld): (...)
Le président: Ce n'est pas à moi d'en décider.
01.20 Minister Steven Vanackere: Mijnheer de voorzitter, van een
bezoek van acht dagen aan drie landen is men in de parlementaire
bespreking schijnbaar alleen in de eerste vier dagen heel
geïnteresseerd. Er waren wel een paar kleine verwijzingen naar de
vier andere dagen waarin wij twee andere landen hebben bezocht. Ik
dank degenen die dit hebben opgemerkt. In de vier dagen dat wij nog
twee landen hebben bezocht, zijn volgens mij heel belangrijke zaken
zijn gebeurd om de relaties te versterken en te kijken hoe men aan
een regionale oplossing voor een vaak regionaal probleem kan
bijdragen. In mijn repliek zal ik het vrijwel alleen over Congo hebben,
omdat alleen daarover vragen zijn gesteld.
Ik heb respect voor degenen die vinden dat er niets te vieren valt als
het gaat over de vijftigste verjaardag. Het is een commemoratie. Het
is een herdenking. Kunnen wij doen alsof die herdenking niets met
België te maken heeft? Moeten wij in een feeststemming zijn om daar
01.20
Steven
Vanackere,
ministre: Manifestement, sur les
huit jours qu'aura duré ma visite à
trois pays africains, seuls les
quatre
premiers
jours
vous
intéressent.
Que certains d'entre vous estiment
qu'il n'y a pas grand chose à
célébrer après cinquante ans
d'indépendance au Congo, je puis
le comprendre. Cependant, il s'agit
d'une
commémoration
et la
Belgique peut difficilement se
comporter comme si elle n'était
pas concernée. Cela ne signifie
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
37
naartoe te gaan? Of kunnen wij, zoals sommigen hier hebben gezegd,
dat momentum gebruiken als een nieuwe start, voor sommigen
misschien een zoveelste start, in de richting van iets wat positief is?
De vraag rijst of wegblijven een betere formule is om de nieuwe start
te kunnen realiseren?
Velen hebben het woord normaliseren in de mond genomen.
Normaliseren doet men met een land. Dat doet men niet met een
regering of een regime. Men vroeg waarom men met dit regime wil
normaliseren? In de internationale logica is dat wat wij hebben
geprobeerd en nog proberen te doen, een normalisatie van onze
relaties met dat land. Ik dring sterk aan op het woord normaliseren,
omdat het woord normaal voldoende beschut tegen overmatig
gespannen verwachtingen, tegen opnieuw, na een koele periode te
gaan vervallen in overdrijving die mogelijk ten gevolge van een
bepaalde emotionaliteit te zeer in de richting van een nabijheid zou
gaan.
Normaal wil voor mij zeggen: normaal, vergelijkbaar met wat wij
zouden doen in een ander land wanneer wij zorgen en belangen
zouden hebben en baat zouden hebben bij het onderhouden van
voldoende relaties om op de hoogte te zijn van wat er gebeurt en om
impact te hebben via een dialoog op de ontwikkelingen in dat land, op
de ontwikkelingen ten behoeve van de bevolking aldaar en in het
belang van de Belgen die daar aanwezig zijn.
Ik heb daarover een anekdote. Op een bepaald moment zei een
ouder iemand van het middenveld, dat verklaart al veel, in een
gesprek met mij: "Vous êtes notre parrain". Ik heb hem
tegengesproken. Ik ben geboren in 1964. Dat was dus al fysiek
onmogelijk. Ik wou daarmee zeggen dat Belgen niet mogen wensen in
een relatie te staan die anders is dan deze van een soevereine Staat
ten opzichte van een andere soevereine Staat, die uiteraard op basis
van een verleden gemeenschappelijkheden herkent die de moeite
waard zijn om te exploreren maar die niet voldoende verklaren
waarom men anders zou doen dan normaal.
Mijnheer Van der Maelen, u hebt mij een lange lijst van vragen
gegeven. U vroeg of ik een en ander had besproken.
Voorzitter: Geert Versnick.
Président: Geert Versnick.
Ik heb zin om ja te zeggen, maar dan niet zo virtuoos als u het hier
hebt samengevat in uw korte oplijsting van vragen en zorgen.
Ik heb zin om ja te zeggen, soms abstracter, soms concreter, soms
bijna letterlijk. De bedoeling van mijn vier dagen Congo was om mij en
mijn diplomatie in een positie te stellen waarin elk van die zaken op
ambtelijk niveau, op ambassadeursniveau, op ministerieel niveau, op
welk niveau dan ook, kan worden besproken. Wij moeten die zaken in
een internationale omgeving, met de andere leden van de
internationale gemeenschap, kunnen aankaarten.
Ik heb een negental van uw thema's aangevinkt, maar ik geloof niet
dat ze mijn reis tot een succes hadden gemaakt. Een aantal van die
zaken heb ik erkend. U geeft mij de kans om tegen de heer
Dallemagne te zeggen dat ik inderdaad meer over de fiscale
pas pour autant que nous devons
nous y rendre d'humeur festive,
mais nous pouvons profiter de
l'occasion
pour
prendre
un
nouveau départ. Je doute que
nous tenir à l'écart soit une
meilleure façon d'y parvenir.
Lorsque
je
parle
d'une
normalisation
des
relations,
j'entends par là nos relations avec
le pays et non avec le régime. Le
concept de "normalisation" ne
suscite
pas
trop
d'attentes.
L'objectif est, par le dialogue,
d'avoir un impact sur l'évolution au
Congo dans l'intérêt de la
population et de nos compatriotes
sur place. Il s'agit d'une relation
entre deux États souverains liés
par un passé commun.
La finalité de ma visite en RDC
était de créer des conditions, aussi
bien pour moi-même que pour
mon corps diplomatique, qui
permettent de rendre à nouveau
négociables
certaines
choses
auxquelles M. Van der Maelen
attache de l'importance. Nous
devons aborder ces choses en
collaboration avec la communauté
internationale. Je ne pense pas
que mon voyage aurait été
fructueux si j'avais fait tout ce que
M. Van der Maelen demande.
Néanmoins, j'ai mis sur le tapis
certains dossiers. Mon objectif
était d'amener les autorités de
Kinshasa à porter de nouveau un
certain intérêt aux points de vue
de la Belgique. La discrétion est le
meilleur moyen d'engranger des
résultats. Je ne prédis absolument
pas que ma méthode produira de
meilleurs
résultats,
je
dis
seulement
que
je
souhaite
entretenir des relations normales
avec la RDC. J'ignore si le
positionnement
que
j'adopte
permettra des avancées plus
importantes que celles qui ont été
réalisées dans le passé.
Il faut effectivement se garder de
légitimer certaines choses alors
qu'en fait on ne le souhaite pas.
C'est
une
question
de
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
38
ontvangsten en de problematiek van de mijnsector gesproken heb
dan ik hier in mijn samenvatting heb aangegeven.
Ja, ik heb het besproken maar dan niet zo mooi als u het heeft
samengevat.
Mijn voornaamste doel was om ervoor te zorgen dat er terug een
kanaal was via hetwelk men bereid was om te luisteren. Dat
vertrouwen wil ik vragen. Ofwel denkt u dat ik een komediant ben en
denkt u dat ik u zeg dat ik over sommige dingen heb gesproken,
terwijl ik het in werkelijkheid niet heb gedaan. Dat krijg ik niet over
mijn hart. Er waren medewerkers aanwezig die weten wat ik heb
gezegd en op welk moment.
De beste manier om ervoor te zorgen dat er resultaten zijn is niet door
de publiciteit op te zoeken. De meest effectieve manier is om ervoor
te zorgen dat men bereid is om naar mij te luisteren.
U, en anderen, hebben gelijk door te zeggen dat ik met stille
diplomatie ook resultaten moet halen. Dat aanvaard ik. Als ik zeg dat
de effectiviteit van de demarche het te beoordelen criterium is, dan
moet ik aanvaarden dat u naar resultaten vraagt.
Ik hoop dat ik hetzelfde geduld krijg als anderen met hun manieren.
U zegt dat ik voorspel dat het betere resultaten zal opleveren? Ik
voorspel helemaal niets. Ik zeg enkel dat ik, in overeenstemming met
een beslissing van de federale regering van januari 2009, normale
relaties wens. Zal dit fenomenaal andere dingen opleveren dan in het
verleden? U hoort mij niets voorspellen. Het enige wat ik u zeg is dat
mijn opdracht erin bestond om terug naar normale relaties te gaan.
Mijnheer Luykx, u hebt gelijk wanneer u zegt dat men moet opletten
om geen legitimaties te geven terwijl men ze niet wil geven. Ik denk
dat dit een aandacht is van onze diplomatie om te zorgen dat wij op
een zorgvuldige manier functioneren, maar dat onze woorden en
daden zo weinig mogelijk kunnen worden geïnterpreteerd als
legitimatie van dingen die wij niet wensen te legitimeren. Dat is
inderdaad een kwestie van voldoende zelfbewust en accuraat te
communiceren. Ik denk dat ik daar ongetwijfeld nog sterker in kan
worden. Ik heb in sommige omstandigheden het gevoel gehad dat ik
ten opzichte van de media bepaalde dingen wat meer in het licht had
kunnen zetten. Voor men het weet is men dan het stijlverschil te veel
aan het accentueren. Het gaat altijd om het zoeken naar een
evenwicht.
Ik ben het niet eens met u, mijnheer Luyckx, wanneer u zegt dat wij
onze greep op het Congobeleid aan het verliezen zijn en dat wij, in
termen van expertise, daar eigenlijk niet zoveel meer voorstellen. Ik
kan het onmogelijk als een verdienste van mezelf beschouwen want
ik ben nog maar twee maanden in functie, maar ik heb te veel
mensen van de internationale gemeenschap, niet alleen de
Amerikanen of van de Europese Unie, horen vragen om hen te helpen
navigeren en begrijpen. Wij hebben wel degelijk nog steeds een troef
die anderen erkennen.
Mevrouw Vautmans, is er een koerswijziging? Wel ik denk dat er op
24 januari, door de ondertekening door Herman Van Rompuy en
communication,
communication
qui doit être suffisamment précise
et témoigner d'un selfcontrol
suffisant.
Ma
manière
de
communiquer est certainement
perfectible.
Toutefois, il n'est pas exact que la
Belgique perd la prise qu'elle avait
sur la politique congolaise et que
sa
compétence
ès
affaires
congolaises n'est plus ce qu'elle
était.
De
très
nombreuses
personnalités de la communauté
internationale, et pas seulement
américaines et européennes, nous
ont demandé de les aider à
comprendre
les
réalités
congolaises et à s'y mouvoir en
évitant les embûches dont ces
réalités sont semées.
Mon voyage en RDC se situe dans
la droite ligne de la signature de la
déclaration commune de Herman
Van Rompuy et d'Adolphe Musito
dont la finalité était de sortir de
l'impasse
dans
laquelle
se
trouvaient les relations belgo-
congolaises pour en arriver à une
normalisation de ces relations au
moyen d'un dialogue à la fois
ouvert,
constructif,
franc
et
respectueux.
À aucun moment je n'ai voulu
marquer ma différence par rapport
à un de mes prédécesseurs ni par
rapport à qui que ce soit. Je suis
moi et j'ai un style qui m'est
propre.
Il
ne
faudrait
pas
confondre la courtoisie dont j'ai
jugé bon de faire preuve avec une
attitude consistant à donner sa
bénédiction à tout et n'importe
quoi. Courtoisie et écoute de
l'autre me semblent en effet être le
meilleur moyen d'entamer une
relation et d'appréhender avec
urbanité d'éventuelles divergences
de vues.
Il est effectivement nécessaire que
l'Europe développe une stratégie
internationale. Je conclus des
différentes concertations, aussi
avec des représentants des États-
Unis, des Pays-Bas et de l'Union
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
39
Musito, in de relaties tussen Congo en België inderdaad een
koerswijziging is gekomen in zoverre dat een verklaring werd
ondertekend om van een moeizame houding terug te keren naar
genormaliseerde relaties met een dialoog die open, constructief,
openhartig en respectvol verloopt. Dat is eigenlijk de wijziging. Mijn
reis ligt daar netjes in het verlengde van.
U verwijt mij, mevrouw Vautmans, dat ik het stijlverschil te veel
benadruk. Eerlijk gezegd, ik kan helemaal niet overweg met die
kritiek. Ik heb nergens welk stijlverschil dan ook willen benadrukken.
Ik heb trouwens nergens welk verschil dan ook willen benadrukken. Ik
ben wie ik ben. Men kan ook aan een basketter vragen om zijn lengte
wat minder te benadrukken, of aan een ballerina om wat minder het
accent te leggen op haar lenigheid. Iedereen is zoals hij is. Ik erken
ook dat iedereen mag zijn zoals hij is. Ik ben in mijn stijl ongetwijfeld
wat meer gericht op dialoog. Ik wil in elk geval ervoor zorgen dat er
een zekere hoffelijkheid mag blijken in de relaties. Die hoffelijkheid
mag men niet verwarren met een houding waarbij alles oké is.
Hoffelijkheid en luisterbereidheid lijken mij de beste manier om een
relatie te kunnen starten. Het geeft u trouwens de kans om vervolgens
desnoods op een hoffelijke manier van mening te verschillen.
Er is nood aan een internationale Europese strategie. Ik geef u 100 %
gelijk, maar ik geef ook diegenen gelijk die zeggen dat we nu net
dichter komen bij een grotere internationale gemeenschap. Ten
bewijze, Roeland van de Geer, de vaste vertegenwoordiger van de
Europese Unie en anderen, allemaal mensen die mij expliciet zijn
komen bemoedigen om deze weg op te gaan. Dat we op onze
verschillende overlegrondes ook met vertegenwoordigers van de
Verenigde Staten, van Nederland, van de Europese Unie, hebben
kunnen spreken, hebben mij meer dan een beetje het gevoel gegeven
dat er geen sprake is van het isoleren van België in datgene wat we
nu gedaan hebben.
U vraagt me waar ik heb aangekaart dat wij het geen goed idee
vinden dat men een Europees Commissaris een visum heeft
geweigerd. Ik heb dat mijn collega, de minister van Buitenlandse
Zaken, in grote duidelijkheid gezegd. Ik ga u niet vertellen wat hij heeft
geantwoord.
européenne, qu'on cherche à nous
isoler depuis notre visite.
J'ai indiqué très clairement à mon
homologue congolais des Affaires
étrangères
que
nous
désapprouvons le refus d'un visa à
un commissaire européen. Je ne
répéterai pas ce qu'il a répondu.
01.21 Hilde Vautmans (Open Vld): Het Parlement heeft daar wel
recht op!
01.21 Hilde Vautmans (Open
Vld): Le Parlement a le droit de
savoir!
01.22 Minister Steven Vanackere: Ik heb ook het recht, denk ik, om
te zeggen dat ik dat aangekaart heb en dat ik daar een reactie op
gekregen heb die van aard is om te zeggen dat dit zeker geen
negatieve reactie was op mijn tussenkomst. Ik zal het dan zo zeggen.
Ik heb helemaal geen negatieve reactie gekregen op mijn
tussenkomst. Begrijpt u nu dat het mij altijd om het resultaat gaat,
veel meer dan om het plezier van het gezegd te hebben?
Over MONUC heeft u gelijk: dat is inderdaad nog wat onduidelijk. Zij
maken zelf ook een evaluatie van hun missie. Tussen nu en de
komende vier maanden wordt de secretaris-generaal geacht met een
rapport te komen. Het is duidelijk dat niet alleen Congo maar ook de
MONUC zelf daarover nog ernstig overlegt om te zien wat men binnen
vier maanden aan een eventuele verlenging van het mandaat zou
01.22
Steven
Vanackere,
ministre: J'ai abordé la question.
Mon intervention n'a suscité
absolument
aucune
réaction
négative. Comprendra-t-on que les
résultats
sont
toujours
plus
importants à mes yeux que la
satisfaction d'avoir dit telle ou telle
chose?
La situation de la MONUC reste
quelque peu imprécise, en effet.
Ils procéderont également à une
évaluation de leur mission. Le
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
40
kunnen doen.
Mijnheer Deseyn, wij willen inderdaad geen grijze muis zijn noch een
brullende muis. Er is eigenlijk maar een ding zieliger dan een grijze
muis: een muis die aan het brullen slaat. Ik ben dankbaar dat u heeft
genoteerd dat wij niet in een isolement zitten. Dat is inderdaad echt
onze vaste overtuiging dat dit een absolute noodzaak is. U heeft
terecht laten opmerken dat die festiviteiten niet moeten worden gezien
als de legitimering van een regime, maar als een nieuwe kans.
U maakt ter zake een opmerking die ons aan het werk moeten zetten,
om te bekijken op welke manier wij voornoemd oogpunt aan de
buitenwereld kunnen duidelijk maken.
secrétaire général est censé
présenter un rapport dans quatre
mois au plus tard.
Je le répète: nous ne voulons pas
être une souris grise, ni une souris
grincheuse. Nous ne sommes pas
en situation d'isolement. Il ne
convient pas de voir la célébration
de l'indépendance comme la
légitimation d'un régime, mais bien
comme une nouvelle chance.
Monsieur Dallemagne, vous avez fait quelques commentaires
auxquels j'adhère. Vous avez dit que les Congolais sont demandeurs
et qu'il faut en tirer parti. Oui, je crois que, sans nécessairement dire
que nous sommes des opportunistes, vous avez raison. En tirer parti
aussi en faveur de la population congolaise. C'est la raison pour
laquelle je dis à ceux qui croient que j'ai déjà donné une réponse au
sujet de la présence du Roi fin juin, que ça n'a pas été le cas.
Mijnheer Dallemagne, u heeft
enkele
rake
opmerkingen
gemaakt. De Congolezen willen
inderdaad graag dat de Koning
komt en we moeten van die
situatie gebruikmaken, ook ten
behoeve van de Congolese
bevolking. Daarom wil ik aan al
degenen die denken dat ik al
uitsluitsel gegeven heb omtrent de
aanwezigheid van de Koning eind
juni, zeggen dat ik geen duidelijk
antwoord heb gegeven.
Ooit heeft de baas van de Amerikaanse Federal Reserve een lange
uiteenzetting gegeven. Hij zei op het einde dat, als het duidelijk was,
zijn toehoorders hem verkeerd hadden begrepen.
Un jour, au terme d'un long
exposé, le patron de la Réserve
fédérale américaine a déclaré que
si les choses paraissaient claires à
son auditoire, cela signifiait qu'il
avait été mal compris.
Lorsque nous parlons de cette invitation, nous devons rester
cohérents avec la déclaration du 24 janvier, qui rappelait que nous
souhaitions des relations normalisées avec un dialogue franc, etc.
Le fait que Bukavu pourra être réouvert ou encore que j'ai pu visiter
une prison à Goma ce que peu de gens ont remarqué avec quatre
caméras derrière moi, je ne crois sincèrement pas que cela aurait été
possible si nous n'avions pas eu un contact plus aisé. Des signes
laissent augurer le début d'une relation de confiance. Et il faudra que
dans les mois qui viennent, nous continuions à constater de tels
signaux pour décider ce qui doit l'être.
J'ai entendu votre demande relative à une évaluation conjointe de la
Coopération au développement, de la Défense et des Affaires
étrangères. Cette idée me paraît intéressante.
À juste titre, vous avez parlé de prudence à propos de l'invitation et du
programme. J'ajoute qu'une feuille de route européenne existe déjà.
En substance, nous avons participé à son élaboration; c'est bien la
preuve que nous n'avons pas travaillé isolément. Pour une large
partie, ce document a été conçu par la Belgique.
Pour le problème de l'ADN, nous sommes occupés à travailler sur la
Wanneer we het over die
uitnodiging hebben, moeten we
consequent blijven en ons aan de
verklaring van 24 januari houden,
waarin we de wens uitdrukken dat
de betrekkingen genormaliseerd
zouden worden, en dat er een
open dialoog tot stand zou komen.
Er zijn tekenen die wijzen op het
ontkiemen
van
een
vertrouwensrelatie.
U sprak zich uit voor een
gezamenlijke
evaluatie
door
Ontwikkelingssamenwerking,
Defensie en Buitenlandse Zaken.
Dat lijkt me een interessante
oefening.
U had het over voorzichtigheid in
verband met de uitnodiging en het
programma. Er bestaat een
Europese routekaart, die we mee
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
41
biométrie des soldats. Ce n'est pas suffisant, mais il s'agit déjà d'un
effort important, qui aidera à une identification de chacun et favorisera
une logique de paye.
En effet, afin d'être payés convenablement, ils doivent tous être
identifiés. Mais je ne sais pas si ce système sera utile en ce qui
concerne les violences car en ayant discuté avec les plus hauts
magistrats militaires, j'ai pu comprendre que le nombre d'incidents
n'était pas à la baisse. Ils étaient très gênés de le dire.
On me demande souvent si je leur ai formulé tous les reproches
qu'on pourrait leur faire.
M. Flahaut l'a dit à juste titre, les choses pourraient commencer à
changer uniquement du fait de leur propre volonté. Les militaires
m'ont parlé du manque de discipline et le monde économique m'a
parlé de la corruption. C'est essentiel! Croit-on vraiment que si la
Belgique demande de changer certaines choses, cela se fera tout
seul? Non! J'ai surtout essayé d'écouter les positions des uns et des
autres. Certains me disaient que tout allait bien. Il ne s'agissait donc
pas d'interlocuteurs intéressants. Par contre, ceux que nous devons
soutenir sont ceux qui sont lucides, qui ont la capacité de voir ce qui
ne va pas et ce qui peut être amélioré.
hebben voorbereid. Daaruit blijkt
dat we geen einzelgänger waren.
Er wordt werk verricht op het stuk
van de biometrie van de soldaten.
Dat is weliswaar niet genoeg,
maar het is wel een belangrijke
inspanning die de identificatie zal
vergemakkelijken en vrede in de
hand zal werken.
Ze
moeten
allemaal
geïdentificeerd worden, zodat ze
correct betaald kunnen worden.
Op grond van de verklaringen van
de hoogste militaire magistraten
die hier danig mee verveeld zitten
weet ik nog niet of dat systeem
wel nut zal hebben wat de
gewelddaden betreft, want het
geweld zou niet afnemen.
De militairen spraken over het
gebrek aan discipline, en de
economische actoren spraken
over de corruptie. Gelooft men
echt dat de zaken vanzelf zullen
veranderen als België dat vraagt?
Nee toch!
Het zijn diegenen die een helder
inzicht hebben, die kunnen zien
wat er misloopt en wat er
verbeterd kan worden, die wij
moeten steunen.
Mijnheer De Vriendt, u oppert dat het Parlement meer informatie
nodig heeft, maar dat onze diplomatieke ruimte vandaag enigszins
beperkt is. Ik heb zin om u heel veel gelijk te geven. Dat is echter ook
net de bedoeling geweest van wat ik heb proberen te doen, met name
ervoor te zorgen dat wij opnieuw meer informatie kunnen krijgen en
onze diplomatieke ruimte opnieuw breder wordt. Het heropenen van
het consulaat-generaal in Bukavu geeft ons opnieuw oren en ogen in
Oost-Congo, die wij niet meer op dezelfde, efficiënte manier hadden.
Ervoor zorgen dat wij de informatiekanalen opnieuw opentrekken, zal
u en ons dus opnieuw meer informatie opleveren. Ik ga echter met u
akkoord dat de druk nog meer moet worden opgevoerd.
Ik zal niet ingaan op uw bewering over de partijpolitieke inmenging.
Congo is een onderwerp dat soms erg op ons binnenlands beleid lijkt.
Ik begrijp dat ook wel. Iedereen heeft ter zake een opinie, zoals ik heb
gemerkt in alle, mogelijke gesprekken die ik ondertussen na mijn
terugkeer heb gehad. Congo is het meest interessante buitenland van
België. Dat heb ik duidelijk gevoeld. Het engagement en de
verknochtheid waarmee velen over Congo spreken, verklaart ook
waarom de emotionele band groter is.
Heb ik de steun van de voltallige regering? Ja, ik ben daar nogal
M. De Vriendt suggère que le
Parlement dispose de trop peu
d'informations et que notre espace
diplomatique est limité. C'est
exact, mais j'ai précisément
l'intention d'élargir à nouveau cet
espace
diplomatique.
La
réouverture du consulat général à
Bukavu nous redonne des yeux et
des oreilles dans l'Est du Congo.
Cela ne doit pas nous empêcher
d'accroître la pression.
Je ne réagirai pas aux allégations
d'ingérence des partis politiques.
Le Congo demeure la terre
étrangère la plus intéressante pour
la Belgique, chacun a une opinion
à son sujet et le lien émotionnel
est indéniable.
Je suis certain de pouvoir compter
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
42
zeker van. Ik heb zelfs een bericht van het kernkabinet gekregen met
de vraag om de steun van de regering te bevestigen, voor zover zulks
nodig is.
sur le soutien de l'ensemble du
gouvernement.
Monsieur Flahaut, vous n'avez pas posé de question et vous me
permettrez alors de tout simplement vous remercier. Je suis tout à fait
d'accord avec le fait que c'est avec le respect réciproque que l'on peut
à faire des choses. C'est quand même essentiel. Donner à nos
interlocuteurs congolais l'opportunité de dire eux-mêmes qu'ils
connaissent les problèmes et qu'ils souhaitent s'y attaquer, est
probablement une méthode plus fructueuse que de procéder de façon
asymétrique.
Pour conclure. L'idée de débat plus large avant le 30 juin c'est une
question que vous avez surtout lancée , en ce qui me concerne, je
serais tout à fait prêt à y collaborer. Je crois que la nuance est
probablement mieux servie par les possibilités d'entendre plusieurs
voix. Il faut encore voir comment organiser tout cela. Je trouve cela
une excellente idée.
Mijnheer Flahaut, u heeft geen
vraag gesteld. Ik wil u graag
bedanken: ik ben het volledig met
u eens, want er kan inderdaad
alleen
vooruitgang
geboekt
worden als men elkaar met
respect bejegent.
Het is waarschijnlijk zinvoller om
onze Congolese gesprekspartners
de gelegenheid te geven om zelf
aan te geven dat ze de problemen
kennen en dat ze die wensen aan
te pakken, dan vanuit een
scheefgetrokken verhouding te
vertrekken.
Ik sta volledig achter het idee om
vóór 30 juni een breder debat te
voeren. We zullen allicht een
genuanceerder standpunt kunnen
innemen als we naar meerdere
stemmen luisteren. We moeten
nog bekijken hoe we dat alles
kunnen organiseren.
01.23 Francis Van den Eynde (VB): Mijnheer de minister, ik moet
erkennen dat ik tijdens dit debat vrij bizarre argumenten heb gehoord.
Ik hoorde bijvoorbeeld twee Franstalige stemmen die beweerden dat
het staatshoofd naar Congo moet gaan "parce que la population
congolaise est demanderesse à ce sujet". Ik kan mij dat al inbeelden,
de minister loopt op de Boulevard du 30 Juin en wordt daar
aangesproken door de lokale bevolking met de vraag "envoyez-nous
le roi, envoyez-nous le roi". Luister, men kan voor of tegen een reis
van de koning pleiten maar ik zou er toch voor pleiten om ernstige
argumenten te gebruiken.
Ik hoorde ook al zeggen dat aan de ene kant Congo een beetje ons
binnenland is en dat het aan de andere kant een soevereine natie is.
Indien het een soevereine natie is, wat mij betreft goed. Laat ons daar
dan echter consequent in zijn, een soevereine natie onderhouden we
niet financieel. Indien we dat wel doen, dan denk ik dat het niet alleen
ons recht is maar ook onze plicht als Parlement om na te gaan of die
financiën goed worden gebruikt.
Ik hoorde echter vooral pleiten voor wat ik daarnet even ironisch de
minister had het niet gemerkt dialoog noemde, constructieve
dialoog. Dat klinkt allemaal zeer mooi maar neem het mij niet kwalijk,
mijnheer de minister, in mijn ogen is dit een eufemisme voor "we gaan
vooral niet teveel ambras maken". Als u zegt dat u die onderwerpen
aangeraakt hebt, dan geloof ik u. Ik twijfel daar niet aan. Ik heb u daar
trouwens ook geen vragen over gesteld. U zult ook niet alles
aangekaart hebben, dat zou waarschijnlijk een beetje moeilijk
geweest zijn. Ik geloof u. Wat mij echter het meest ergert in de zaak is
01.23 Francis Van den Eynde
(VB): On peut plaider pour ou
contre le voyage du Roi au Congo,
mais il faut tout de même avancer
des arguments plus convaincants
que le fait que la population
congolaise est demandeuse. J'ai
aussi entendu dire que si le Congo
est "un peu chez nous", il est aussi
un État souverain. Soyons dès lors
cohérents: un État souverain ne
peut être entretenu par nos
deniers. Si nous l'entretenons
quand même, il est de notre devoir
de vérifier que ces fonds sont
correctement utilisés. Mais j'ai
surtout entendu un appel au
dialogue constructif. Il sonne bien
mais c'est un euphémisme pour
dire que nous ne voulons surtout
pas créer de problèmes. Ce
prétendu
dialogue
constructif
empêche
toute
critique.
Le
précédent ministre a parfois
pratiqué le parler vrai, mais il n'a
jamais sabordé le dialogue. Il a été
déclaré persona non grata, alors
que toute l'Union européenne le
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
43
dat deze methode, de methode van dialoog, in feite elke kritiek
ondermijnt. Wat was de situatie? U had een voorganger die af en toe
eens een harde waarheid heeft gezegd. Hij heeft de dialoog trouwens
nooit opgeblazen, nooit. Hij werd echter persona non grata verklaard,
ik heb er geen andere woorden voor. Heel de Europese Unie, een
vereniging waarvan wij toch stichtend lid zijn en waarmee wij
verbonden zijn, als was het maar door haar hoofdstad die hier
gevestigd is, staat achter Karel De Gucht.
Wij gaan doodleuk naar Congo om daar een constructieve dialoog te
houden. Nogmaals, ik twijfel er niet aan dat u bepaalde zaken in
verband met mensenrechten aangekaart hebt. Ik ben daarvan
overtuigd. Stel u echter in de plaats van de Congolese regering, van
het regime. Die kritiek van de Europese Unie, die kritiek van De Gucht
is allemaal niet zo erg want de Belgische regering komt nog en ze zijn
zelfs niet echt boos omdat De Gucht een visum geweigerd wordt.
Met andere woorden, wij hebben daar genormaliseerd, inderdaad. Ik
wil met u geen semantische discussie aangaan. Normaliseren doet
men echter wel met een regime. Indien morgen de Chinese
Volksrepubliek haar betrekkingen met Taiwan zou normaliseren, dan
is dat niet met het eiland, maar met de regering, met het regime. Wij
hebben genormaliseerd en wij gaan nu voortaan nog wat
constructiever zijn en meer geld geven, want dat is het plan.
Ten slotte, wij hebben geen enkele waarborg over mensenrechten.
Wij hebben geen enkele waarborg over wat er in Oost-Congo gebeurt.
Wij hebben zeker geen enkele waarborg over wat er zal gebeuren op
het niveau van de kleptocratie en van de corruptie.
Men andere woorden, wij zijn medeplichtig. Wij zijn medeplichtig om
bepaalde redenen. Het is niet abnormaal dat Franstaligen zo hard
pleiten voor die dialogue. Congo is nog steeds la Francofonie. Er
zullen nog wel andere redenen zijn ook, zakelijke redenen. Dit strookt
volgens mij echter niet met de christelijke moraal en principes. Maar
goed, dat is ieder zijn geweten.
soutient.
Je ne doute pas que le ministre ait
également évoqué les droits de
l'homme mais le régime congolais
ne fait pas grand cas des critiques
de l'Union européenne et de M. De
Gucht, puisque le gouvernement
se rend encore en visite dans le
pays. Nous avons ainsi normalisé
la situation et nous adopterons
encore
une
position
plus
constructive
et
augmenterons
encore les moyens financiers, car
c'est bien ce qu'envisage de faire
le gouvernement sans qu'il n'ait
aucune garantie en ce qui
concerne les droits de l'homme,
l'Est du Congo ou la kleptocratie et
la corruption. Nous nous rendons
dès lors complices de la situation.
Il n'est pas anormal que les
francophones plaident pour le
dialogue: le Congo est toujours
synonyme de Francophonie. Il
existe
certainement
encore
d'autres
motifs
économiques,
même s'ils ne sont pas conformes
à la morale et aux principes
chrétiens. Mais bon, à chacun sa
conscience.
De voorzitter: Ik ga nu even het geweten peilen van collega Van der Maelen.
01.24 Dirk Van der Maelen (sp.a): Mijnheer de voorzitter, mijnheer
de minister, ik wil best geloven dat u inderdaad die negen punten die
ik bij het begin van mijn rede heb aangekaart, ook ter sprake hebt
gebracht.
Waarmee ik niet kan akkoord gaan, is dat wij hier in deze Kamer van
u niet meer informatie krijgen over hoe daarop van Congolese kant
gereageerd wordt en hoe uw inschatting is van de kansen. Ik denk dat
het redelijk cruciale punten waren. Ik had toch de bedoeling om
belangrijke punten aan te stippen.
Hoe is de inschatting van de minister van de intenties van de
Congolese leiders op die punten? Willen zij die zaken echt
verbeteren?
Mijnheer de minister, u kunt van mij veel vragen. Ik heb een
persoonlijk vertrouwen in uw eerlijkheid. Als u zegt dat u die punten
hebt besproken, dan geloof ik dat. Ik heb u nog niet op leugens
betrapt.
01.24 Dirk Van der Maelen
(sp.a): Je veux bien croire que le
ministre a évoqué les neufs points
de mon exposé mais je ne puis
accepter
que
la
Chambre
n'obtienne
pas
davantage
d'informations sur la manière dont
le Congo a réagi, ni sur
l'estimation des chances.
Les
dirigeants
congolais
entendent-ils vraiment améliorer
les points essentiels? Même un
membre de la majorité se plaint du
peu d'informations fournies par le
ministre. Nous sommes dès lors
dans
l'impossibilité
absolue
d'évaluer les chances réelles d'une
amélioration de la situation au
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
44
Maar u kent zelfs van een parlementslid van de meerderheid niet
verwachten dat hij tevreden is met: "De minister heeft mij gezegd dat
hij die cruciale punten heeft besproken, maar er volgt geen informatie"
Ik ben als parlementslid dus niet bij machte om via uw informatie de
reële kansen op verbetering van de situatie in Congo op die cruciale
punten in te schatten.
Congo.
De voorzitter: Of op dat specifieke punt dat ik beschouw als de organisatie van de werkzaamheden.
01.25 Minister Steven Vanackere: Meer mensen stellen mij deze
vraag: waarom zegt u niets meer over uw inschatting wanneer u die
zaken hebt besproken? Wat was hun repliek? Verwacht u dat zij het
hard kunnen maken?
Mijn antwoord is: ik was vier dagen in Congo, bedoeld als
kennismaking met interlocuteurs die ik bijna zonder uitzondering voor
het eerst heb ontmoet. Zelfs voor iemand die door sterke diplomaten
goed is voorbereid en begeleid, is zulks nog niet voldoende om in
eigen naam de ernst van de reacties op mijn woorden in te schatten.
Mijnheer Van der Maelen, ik ben niet naïef. Ik zal dus niet snel
zeggen: die mijnheer scheen wel heel erg mee te gaan in mijn
redenering, dus ik denk wel dat hij dat zal doen. Dat doe ik niet.
Anderzijds heb ik, bijvoorbeeld in het kader van de ongelukkige
toestand door de Europese commissaris niet welkom te verklaren, in
alle duidelijkheid gezegd dat zulks slecht voor de Congolese belangen
was.
Ik kan niet meteen van elk positief signaal zeggen of ze het menen.
Het is niet omdat ik het hier niet graag vertel, mijnheer
Van der Maelen, of dat ik voor u geheimen heb. Drie of vier dagen
vind ik als mens onvoldoende om te zeggen hoe de vork in de steel
zit. Met mijn gesprekken heb ik nu de funderingen van een relatie
gelegd. Nu weet ik dat ik bij een volgend gesprek veel sterker zal
staan om de werkelijke vooruitgang te toetsen. Elk aangekaart punt
wordt natuurlijk opgevolgd. Begrijp dat goed.
Mijnheer de voorzitter, daarom vroeg ik om tussen te komen, want het
lijkt mij vooral een principieel vraagstuk te zijn.
Kan een minister zomaar zeggen dat hij daarop niet antwoordt? Het is
echt omdat ik het gevoel heb dat ik u geen definitieve conclusies mag
geven, omdat ik denk dat ik ze dan te voorbarig zou maken.
01.25
Steven
Vanackere,
ministre: J'ai passé quatre jours au
Congo et j'ai fait la connaissance
d'interlocuteurs que j'ai rencontrés
pour la première fois. Même pour
quelqu'un qui a été bien préparé et
accompagné par des diplomates
de poids, il est impossible
d'évaluer la valeur des réactions à
mes déclarations. Je ne suis
toutefois pas naïf et je ne vais pas
prendre chaque signal positif pour
de
l'argent
comptant.
Mes
entretiens ne constituent que les
bases d'une relation. Lors d'un
entretien suivant, je serai plus à
même d'évaluer les avancées
réelles. Chaque point que j'ai
soulevé fera évidemment l'objet
d'un suivi.
Je n'ose pas tirer de conclusions
définitives à ce stade, car je pense
que ce serait prématuré.
01.26 Dirk Van der Maelen (sp.a): Mijnheer de minister, ik wil even
doorgaan op datzelfde punt. Ik ken het huis voldoende. Ik ken ook de
ambassadeur in Kinshasa voldoende om te weten dat u bijzonder
goed omkaderd bent, dat u beschikt over bijzonder goed
geïnformeerde diplomaten en dat zij, samen met u, zeker bij machte
moeten zijn om een inschatting te maken. Ik vind het wat gemakkelijk
van u om te zeggen dat u er slechts vier dagen bent geweest. Toen u
vertrok, zei u dat u ook nog maar twee maanden minister was. Wij
gaan elkaar niets wijsmaken. Ik zeg altijd dat de minister tot het
bijzonder tijdelijk kader behoort. Hij is een BTK'er. Daarnaast zijn er
de benoemden of structurelen, die altijd aanwezig zijn. Daarom vind ik
het een flauw excuus dat u zegt dat u dat na vier dagen niet gaat
doen. We moeten een belangrijke beslissing nemen. Voor mij is het
01.26 Dirk Van der Maelen
(sp.a): Je connais suffisamment
l'ambassadeur à Kinshasa pour
savoir que le ministre a été
particulièrement bien entouré de
diplomates très bien informés.
Avec le ministre, ces diplomates
devraient être en mesure de
procéder à une juste évaluation de
la situation. Le ministre n'est en
place que depuis peu de temps, et
son voyage n'aura certes duré que
quatre jours, mais il s'agit d'une
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
45
debat over het al dan niet gaan van de Koning geen politique
politicienne, maar een symbolisch heel belangrijke beslissing. Mocht
men mij om advies vragen, zou ik vandaag zeggen dat we dat risico
niet gaan nemen, zeker als ik niet bij machte ben om met u te
discussiëren over uw inschatting van de kansen dat het de goede
kant uitgaat.
Ik wil nog eens proberen duidelijk te maken waarom ik uw
fluisterdiplomatie of stille diplomatie fout vind. Wij hebben met de
internationale
gemeenschap
enorm
geïnvesteerd
in
het
verkiezingsproces van 2005 en 2006. Ik meen te mogen vaststellen
-- u hebt het zelf gezegd, net zoals alle waarnemers -- dat de
evolutie sinds 2006 niet geruststellend is. Ik druk mij heel diplomatisch
uit. Ik zie daarin voldoende redenen, en daarover kunnen we
misschien van mening verschillen, om twijfels te hebben bij de goede
intenties van degenen die nu in Congo het land besturen. Dan komt u
hier vertellen dat u niet meer en plein public gaat zeggen dat er
volgens ons bepaalde zaken fout gaan en dat u dat achter gesloten
deuren zult zeggen.
Welnu, de ervaring leert ons -- of heeft mij toch geleerd, het kan zijn
dat ik mij vergis -- dat het degenen die daar vermoedelijk met slechte
intenties zitten geen barst kan schelen wat u achter gesloten deuren
zegt. Dat wijzigt op geen enkel moment hun positie in Congo, ten
overstaan van de andere krachten. Er zijn gelukkig nog wat krachten
die voldoende druk kunnen genereren om de politieke leiders te
verplichten om dat land wat beter te besturen dan zij nu gedaan
hebben.
Het overgaan naar de stille diplomatie zal door de Congolese
machthebbers als volgt uitgelegd worden aan hun publieke opinie: er
komt geen kritiek meer van België, wij zijn goed bezig. Het toppunt is
dat de Koning komt. Het is voor hen duidelijk, de Belgen staan tot en
met achter het regime van president Kabila. Als hij gaat, dan zult u op
geen enkel moment en via geen enkel middel kunnen beletten -- men
heeft de beeldspraak van megafoondiplomatie gebruikt -- dat Kabila
een megafoon zal gebruiken om aan heel de Congolese bevolking te
laten weten dat het beleid van zijn regime goedgekeurd wordt door de
Belgen.
Dat dreigt een nekslag te worden voor de tegenkrachten die in Congo
zo nodig ondersteund moeten worden om de politieke leiders te
verplichten, en als zij het niet doen, om tot een regimewissel te
komen. Ik vind, om die reden, dat de manier waarop u de zaken
aanpakt fout is
Ik kom tot mijn laatste punt. Waarom heb ik niets over Rwanda en
Burundi gezegd? Om de simpele reden, mijnheer de minister, dat ik
niets aan te merken heb op de manier waarop u die twee landen
benaderd hebt. Ik heb in de kranten kritische commentaren van u
gelezen op bepaalde ontwikkelingen in Burundi. Dat hebt u wel en
plein public gezegd. Ik heb van u ook en plein public kritische
commentaren gehoord, naast positieve zaken, over bepaalde zaken
die in Rwanda fout lopen, maar ik heb dat niet gelezen en niet
gehoord over Congo. Ik maak mij dus ongerust dat deze publieke
stilzwijgendheid misbruikt wordt om het beleid goed te keuren.
Ik zoek mij suf naar de reden daarvoor. Normalisering zou een reden
excuse un peu facile eu égard à la
qualité de son entourage sur
place. Il faut que nous prenions
une décision importante. Une
visite du Roi au Congo, ce n'est
pas de la "politique politicienne",
mais
un
signal
symbolique
important. Personnellement, je ne
prendrais pas ce risque.
La diplomatie silencieuse fait
fausse route. La communauté
internationale et la Belgique ont
investi massivement dans les
élections de 2005 et 2006. Depuis
lors, la situation n'a pas évolué de
manière rassurante, ce qui fait
douter des bonnes intentions des
dirigeants congolais. Je n'accepte
pas que le ministre ne veuille
parler de ce dossier qu'à huis clos.
Les dirigeants congolais, sans
doute malintentionnés, n'ont cure
de ce que le ministre peut dire à
huis clos. Leur position au Congo
n'en sera d'ailleurs pas différente
pour la cause. Ils interpréteront la
diplomatie discrète comme la fin
des critiques de la Belgique. La
visite du Roi sera perçue comme
un signe d'approbation de celle-ci
et
Kabila
amplifiera
cette
perception
en
déclarant
à
l'ensemble du peuple congolais
que les Belges approuvent son
régime. Or cette manoeuvre risque
de porter le coup de grâce au
Congo à toute opposition aspirant
à un changement de régime. La
manière dont le ministre aborde ce
sujet est donc fondamentalement
erronée.
Je n'ai rien à dire au sujet de
l'approche du ministre vis-à-vis du
Rwanda et de Burundi. J'ai eu
l'occasion de lire dans les journaux
des critiques concernant certains
développements qui se font jour
dans ces pays, ce qui montre que
le ministre ne se drape pas dans
le mutisme lorsqu'il s'agit du
Rwanda et du Burundi. En
revanche, le mutisme à l'égard du
Congo
sera
abusivement
interprété comme un assentiment
à la politique du pays.
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
46
kunnen zijn. Mijnheer de minister, als normalisering betekent dat wij
door braaf te zijn on speaking terms blijven met de Congolezen, is dat
voor mij geen objectief dat de moeite waard is om te proberen te
halen. Voor mij telt er maar een objectief, namelijk de levenskwaliteit
van die 60 miljoen Congolezen. U bent er nu ook geweest en ik ben er
zelf slechts vijf keer geweest. Mijnheer de minister, die
leefomstandigheden zijn de afgelopen twee of drie jaar niet verbeterd,
integendeel. Ik vind dat u door uw aanpak de verkeerde richting
uitgaat. Ik zeg niet dat ik daar voor de volle honderd procent achter
sta ik herhaal dat dit niet voor honderd procent mijn mening is
maar er spelen elementen die dat verschil in houding tegenover
Rwanda, Burundi en Conog zouden kunnen verklaren. Het eerste
punt is...
Pourquoi
l'approche
est-elle
différente?
La
normalisation
pourrait justifier ce silence mais si
elle implique que nous devons être
bien sages pour rester en bons
termes avec les Congolais, il ne
s'agit pas d'un objectif valable à
mes yeux. Un seul objectif est
valable et il s'agit de la qualité de
vie de 60 millions de Congolais.
01.27 Minister Steven Vanackere: De hypothese dat er een verschil
in houding is geweest, is om te beginnen al niet waar. U probeert dus
iets te verklaren dat er niet was. Ten aanzien van Congo heb ik op
een bepaald ogenblik voor de media ook uiting gegeven aan bepaalde
dingen die ongetwijfeld niet aangenaam waren om te horen. Ik heb na
een gesprek met de militairen...
01.27
Steven
Vanackere,
ministre: M. Van der Maelen part
de l'hypothèse qu'il y a eu une
différence d'approche mais ce
n'est pas le cas. Il essaie donc
d'expliquer quelque chose qui
n'existe pas.
01.28 Dirk Van der Maelen (sp.a): Ik heb hier uw verklaringen voor
Belga inzake Burundi en Rwanda.
01.29 Minister Steven Vanackere: U hebt aandachtig gelezen maar u
hebt ongetwijfeld niet alles gelezen.
01.30 Dirk Van der Maelen (sp.a): Het spijt me maar ik heb alle
berichten van Belga gelezen.
01.31 Minister Steven Vanackere: Mijn houding was tegenover de
drie landen op een volstrekt symmetrische manier. Ik heb altijd
duidelijk en correct gesproken maar zonder zomaar alles goed te
vinden. Ik heb in elk van die drie landen woorden van kritiek gehad.
01.31
Steven
Vanackere,
ministre: Mon attitude vis-à-vis des
trois
pays
est
parfaitement
symétrique. Je me suis toujours
exprimé
clairement
et
correctement, mais sans pour
autant tout approuver. J'ai formulé
des critiques dans chacun de ces
trois pays.
01.32 Dirk Van der Maelen (sp.a): Mijnheer de minister, ik heb hier
nu verwezen naar uw verklaringen. Het gaat nu even over Charles
Michel, iemand anders uit de regering. Neem het indicatief
samenwerkingsprogramma met Burundi en leg dat naast het indicatief
samenwerkingsprogrammamet
Congo
om
de
conditionele
hoofdstukken te vergelijken. U zult direct het verschil zien, onder druk
van de Congolezen neem ik aan. U zult ten eerste zien dat dit geen
conditioneel hoofdstuk is en u zult zien dat het allemaal veel moeilijker
meetbaar is. Voor Burundi zijn er meetbare toetsstenen en wordt er
gezegd wie ze gaat beoordelen maar voor Congo niet. Er is dus een
verschil in beleid en in aanpak voor Congo, Rwanda en Burundi. De
vraag is waarom dat zo is. Ik zeg niet dat ik voor honderd procent
geloof in wat nu volgt en dat ik het kan bewijzen, ik heb er namelijk
ook mijn twijfels over.
Ik heb de diplomaten daarnet nog geroemd. Ik ken echter de druk
vanuit de Belgische diplomatie om nooit op slechte voet te leven met
01.32 Dirk Van der Maelen
(sp.a): Il y a assurément une
différence
de
politique.
Les
programmes
indicatifs
de
coopération le prouvent: pour le
Burundi, il existe des critères
mesurables et on sait exactement
qui les évaluera mais il n'en est
rien pour le Congo. Il y a donc une
différence d'approche entre le
Congo, le Rwanda et le Burundi.
Pour quelles raisons? Peut-être
parce que la diplomatie belge ne
veut pas être en mauvais termes
avec le Congo parce qu'elle
affaiblirait ainsi sa propre position
sur le plan de la diplomatie
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
47
Congo, omdat men anders de eigen positie in de internationale
diplomatie verzwakt, terwijl het een van de weinige thema's is waarop
wij aangesproken worden.
De tweede reden zijn de zakelijke belangen in Congo, die er niet zijn
in Burundi en Rwanda.
internationale. Par ailleurs, il existe
au
Congo
des
intérêts
commerciaux qui n'existent pas au
Burundi et au Rwanda.
De voorzitter: Wij zullen hierover een debat houden met de minister van Ontwikkelingssamenwerking.
01.33 Peter Luykx (N-VA): Mijnheer de minister, ik dank u voor uw
uitgebreide en welwillende repliek. Collega Deseyn maakte een
vergelijking tussen uw tocht naar Congo en een auto. Het is weliswaar
een bescheiden monovolume. Ik wil u erop wijzen dat een auto ook
een stuur heeft. Af en toe is het nodig van richting te veranderen, dus
af en toe moet er aan het stuur gedraaid worden om een andere weg
te kiezen. In sommige gevallen moet men ook op de rem gaan staan.
Ik hoop dat uw auto waarmee u naar Congo rijdt, een stuur en
remmen heeft.
De koerswijziging is er vandaag duidelijk. Ik had het al over ont-
Guchting en een"Verackering, een verademing
Zult u daarmee resultaten boeken? U hebt gelijk dat wij op zo'n korte
termijn geen resultaten kunnen verwachten. Ik geef uw beleid dus het
voordeel van de twijfel.
Wat mij wel zorgen blijft baren, is dat u op twee manieren het
vroegere beleid, het slechte beleid, voor een stuk legitimeert. Ten
eerste, u laat u immers niet openlijk kritisch uit over wat misgaat.
Goed, dat strookt misschien niet met uw aanpak, maar ik meen dat
dat een gevolg is van uw benadering van de Congoproblematiek. Ten
tweede dit is niet alleen uw verantwoordelijkheid - blijft door een niet
aflatende reeks bezoeken, missies, contacten van minister Michel,
Senaatsvoorzitter De Decker, minister Onkelinx, het beeld overeind
dat wij normale betrekkingen hebben en dat wij een en ander normaal
vinden.
Bij een dergelijke manier van werken heb ik mijn twijfels.
Tot slot, mijn vraag in eerste instantie was om het al dan niet
bezoeken van de festiviteiten naar aanleiding van het vijftigjarige
bestaan van Congo op 30 juni 2010 aan te grijpen om een punt te
maken. Dat kan volgens mij wel. Het gaat niet over de vraag of de
Koning er nu graag gezien is of niet. Voornoemde viering is een
gelegenheid om uw eerste evaluatie en uw eerste punt te maken.
01.33 Peter Luykx (N-VA):
M. Deseyn a comparé le voyage
au Congo à une voiture. Le
véhicule est
modeste,
mais
j'espère surtout qu'il est muni d'un
volant et de freins.
Nous assistons manifestement à
un changement d'orientation. L'ère
De Gucht cède la place à l'ère
Vanackere. Il est exact qu'aucun
résultat ne peut être espéré à
court terme et j'accorde à la
politique mise en oeuvre le
bénéfice du doute. Je suis
cependant inquiet de voir que le
ministre légitime partiellement la
mauvaise
gouvernance.
Il
n'exprime en effet aucune critique
sur les problèmes existants. De
plus, la série ininterrompue de
visites, missions et contacts au
Congo avec le ministre Michel, le
président du Sénat De Decker et
la ministre Onkelinx entretient le
sentiment que nous entretenons
des relations normales avec le
Congo et que tout nous paraît
normal.
J'ai certains doutes quant à cette
façon de travailler. Quoi qu'il en
soit, je considère le cinquantième
anniversaire de l'indépendance du
Congo comme l'occasion de
procéder
à
une
première
évaluation
de
la
politique
congolaise.
01.34 Hilde Vautmans (Open Vld): Mijnheer de minister, ik betreur
dat u naar de stijl uithaalt. Ik ben begonnen met erop te wijzen dat niet
de stijl maar wel de inhoudelijke koerswijziging het probleem is.
U hebt mij verzekerd dat de koerswijziging enkel de wijziging is die in
januari is afgesproken. Toen is echter geen inhoudelijke
koerswijziging afgesproken. Toen is het regeerakkoord herbevestigd.
Er is toen gesteld dat wij met het gebied van de Grote Meren en met
de landen die u hebt bezocht, in een internationaal perspectief heel
duidelijke relaties zouden onderhouden, waarbij de nadruk op de
01.34 Hilde Vautmans (Open
Vld): J'ai commencé mon exposé
en précisant que c'est non pas le
style mais le changement de cap
qui pose problème. Aucun accord
n'avait été conclu à ce sujet en
janvier. L'accord de gouvernement
avait été reconfirmé. Nous allions
entretenir des relations parfaite-
ment claires avec ces pays dans
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
48
mensenrechten, op goed bestuur en op de bestrijding van de
corruptie zou worden gelegd. Voormelde elementen zaten in het
regeerakkoord. Dat is wat toen is afgesproken. Wij zouden
normaliseringen nastreven.
Voorheen hadden wij ook een normale relatie, met een consulaat in
Bukavu, dat echter is gesloten, nadat wij er informatie binnenkregen
en wij die informatie publiek hebben gemaakt. Wij hebben toen, door
de informatie die wij van het consulaat ontvingen, een aantal grove
mensenrechtenschendingen publiek gemaakt. Daardoor is er een
kink in de kabel gekomen.
Uiteraard moeten wij opnieuw tot een normale relatie komen. Een
dergelijk uitgangspunt steunt Open Vld. Het is absoluut onze mening
en het is altijd onze mening geweest dat er moet worden gepraat.
Men moet ook een en ander durven te zeggen.
U hebt ons vandaag verteld dat u dat hebt gedaan. Mijnheer de
minister, discretie is in een aantal gevallen absoluut wenselijk en
noodzakelijk Op dat vlak volgen wij u. Het Parlement en de publieke
opinie hebben echter ook het recht te weten wat u in naam van ons
land in Congo hebt verteld.
U hebt ons verzekerd dat u met de president een aantal thema's hebt
besproken. Wij hebben niet meer informatie ter zake. U bent van het
bezoek aan het landgoed van Kabila naar het volgende gesprek
overgegaan.
une perspective internationale,
tout en mettant l'accent sur les
droits de l'homme, la bonne
gouvernance et la lutte contre la
corruption. Nous allions également
viser
la
normalisation
des
relations. Le dialogue doit être
maintenu mais avec une certaine
liberté de parole. Le ministre a
dialogué et reste assez discret sur
certaines
questions
mais
le
Parlement a le droit de savoir ce
que le ministre a dit au nom de
notre pays. Il dit avoir débattu de
certains points avec le président
mais après sa visite à la propriété
de Kabila il est tout simplement
passé au sujet de conversation
suivant.
01.35 Minister Steven Vanackere: Dat is niet juist. Ik heb een verslag
van veertig minuten gegeven, waarin ik ook de inhoud heb gegeven
van wat in Congo is besproken. U kunt echt niet beweren dat ik niet
voldoende informatie heb gegeven.
Indien ik over elke vierdaagse reis het Parlement elke keer opnieuw
op een dergelijke manier en aan de hand van een document van
meer dan twaalf bladzijden zou informeren, zou ik denkelijk niet veel
publiek overhouden. U kunt echt niet beweren dat u niet over mijn reis
naar Congo bent geïnformeerd.
01.35
Steven
Vanackere,
ministre: C'est inexact. J'ai remis
un rapport détaillé à ce sujet. On
ne
peut
me
reprocher
un
quelconque
manque
de
communication à propos de mon
voyage au Congo.
01.36 Hilde Vautmans (Open Vld): Mijnheer de minister, blijkbaar
ligt het heel gevoelig. Open Vld zit in de regering. Open Vld steunt de
normalisering met Congo. Ik feliciteer u met de heropening van het
consulaat in Bukavu. Dat is een belangrijke stap voorwaarts. Het was
echt een handicap om daar geen ogen en oren meer te hebben. Ik
hoop dat de heropening snel gebeurt.
U hebt een ruime briefing gegeven, maar over de thema's die u met
de president heeft besproken, heb ik u niets horen zeggen. Ga de
verslagen na. Ik heb inhoudelijke nota's genomen. Het is toch
belangrijk dat wij daar informatie over krijgen.
U zegt dat u met Europa hebt gesproken en dat wij ons daarin
inschakelen. Maar wij moeten ons geen illusies maken.
Veranderingen in het continent Afrika, want het gaat over Congo,
Rwanda en Burundi, kunnen enkel in een internationale context.
Daarom vraag ik u expliciet om ons in te schrijven in die Europese
strategie. Dat is heel erg belangrijk.
01.36 Hilde Vautmans (Open
Vld): L'Open Vld soutient la
normalisation avec le Congo et je
félicite le ministre pour
la
réouverture du consulat à Bukavu.
Il s'agit d'une importante avancée.
J'espère
que la réouverture
interviendra
rapidement
de
manière à disposer à nouveau
"d'yeux et d'oreilles" sur place.
Le ministre a présenté un long
compte-rendu, éludant toutefois
les thèmes qu'il a abordés avec
M. Kabila. Nous voulons des
informations à ce sujet.
Le ministre affirme qu'il a eu des
entretiens
avec
l'Union
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
49
européenne et que nous nous
inscrivons
dans
la
politique
européenne, mais il est inutile de
se
bercer
d'illusions.
Les
changements en Afrique ne sont
réalisables que dans un contexte
international. C'est la raison pour
laquelle je demande que nous
nous inscrivions dans la stratégie
européenne.
01.37 Minister Steven Vanackere: Meer dan ooit.
01.37
Steven
Vanackere,
ministre: Plus que jamais.
01.38 Hilde Vautmans (Open Vld): Dat verheugt mij. Dan kunt u ook
op onze steun rekenen.
Ik hoop dat, als het consultaat in Bukavu opengaat en er opnieuw
grove mensenrechtenschendingen worden gebrieft, dat wij ze ook
durven aankaarten. Ik hoop dat wij dan niet zwijgen. Ja, u zucht en u
kreunt, maar dat is belangrijk. Voor ons is het essentieel om goede
relaties te onderhouden, maar ook om de waarheid te vertellen.
Ik kom niet meer terug op de stijl. Voor ons ging het altijd over inhoud
en over niets anders.
01.38 Hilde Vautmans (Open
Vld): Vous pouvez dans ce cas
compter sur notre appui. Si le
consulat de Bukavu ouvre à
nouveau ses portes et que de
nouvelles violations des droits de
l'homme sont signalées, nous
devons avoir le courage de les
dénoncer. L'essentiel à nos yeux
est
d'entretenir
de
bonnes
relations, mais également de dire
la vérité.
01.39 Roel Deseyn (CD&V): Bepaalde fracties onderschatten dat de
recente inspanningen van de ministeriële missie op het terrein een
multiplicatoreffect hebben. Heel wat mensen in diverse titels en
hoedanigheden zijn gepatroneerd in hun dagelijkse werk om zaken
ten goede te keren. Dat mag u niet onderschatten. Een tweede
belangrijk resultaat is niet alleen de fysieke aanwezigheid van de
minister op bepaalde fora, maar ook zijn rechtstreeks contact met het
middenveld en de ngo's. Met hen waren er ook gesprekken. Men doet
alsof de communicatie eenzijdig is gevoerd. Wij hebben het
programma van de minister gezien en dat is niet waar.
Uiteraard moeten wij kritisch zijn en blijven voor de manier waarop het
geld wordt besteed. Dat gebeurt vooral via het departement van
Ontwikkelingssamenwerking. Ik hoop dat men dezelfde kritische zin
aan de dag legt wanneer wij daarover het debat voeren.
Het zou natuurlijk zeer cynisch zijn te zeggen dat we daar niet aan
mee doen. Onze fractie wil dat cynisme zeker niet aan de dag leggen.
Wij juichen de hoffelijke stijl toe; dat leidt tot resultaten.
Zo komen we bij het Hof. Als er goed is gewerkt voor de diplomatieke
conferentie, als die wordt voorbereid, mogen wij de kroon letterlijk op
het werk zetten. Dan mogen de collega's hier niet te veel verblind zijn
door de kroon, maar moeten we kijken welk werk daar moet
gepresteerd worden.
01.39 Roel Deseyn (CD&V):
Certains groupes politiques sous-
estiment l'effet multiplicateur de
cette mission. Beaucoup de
choses évolueront favorablement.
Le ministre a en outre établi des
contacts directs avec la société
civile et les ONG. On semble, à
tort,
prétendre
que
la
communication a été unilatérale.
Nous
devons
effectivement
demeurer critique sur la manière
dont l'argent est dépensé. Ce
contrôle passe principalement par
la Coopération au développement
et j'espère que nous témoignerons
du même sens critique lorsque
nous débattrons de cette question.
Nous
nous
réjouissons
de
l'avènement du style courtois qui
produira des résultats. Si la
conférence diplomatique est bien
préparée,
nous
pourrons
véritablement couronner le travail.
01.40 Georges Dallemagne (cdH): Monsieur le ministre, je pense
que vous êtes resté dans le cadre de l'accord de gouvernement et
dans le cadre de la déclaration conjointe entre la Belgique et le
Congo. Il n'y a aucun doute à ce sujet. Nous verrons bien les résultats
pour la population congolaise. Vous avez été très honnête à ce sujet.
01.40 Georges Dallemagne
(cdH): U heeft zich gehouden aan
het
regeerakkoord
en
de
gemeenschappelijke
verklaring
van België en Congo. Uw eerste
03/02/2010
CRIV 52
COM 781
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
50
C'est une première étape, c'est un premier voyage réussi.
Il faudra continuer à être attentif et vigilant pour changer la situation
au Congo. Nous sommes loin de cela actuellement.
En ce qui concerne le Rwanda et le Burundi, il faudra aussi être très
attentif. Le Burundi était le bon élève de la classe jusqu'à aujourd'hui.
Mais il est inquiétant de constater que tous les espoirs fondés sur ce
processus burundais sont en train de s'étioler.
Le parlement belge s'est beaucoup mobilisé pour le dialogue avec
ces trois pays. Il faudrait quelque peu revoir la manière dont on
travaille avec leur parlement et intensifier nos relations. Des contacts
ont eu lieu avec des parlementaires congolais en Belgique. Mais je
trouve que l'on peut mieux organiser ces visites et mieux en profiter.
Vous ne m'avez pas répondu par rapport à l'impunité de Nkunda.
Enfin, en ce qui concerne les tests ADN, je vous invite à consulter vos
collaborateurs. Ces tests sont peu coûteux, de l'ordre de 50 dollars
par test. Ces dispositifs sont réalisables sur le terrain; ils sont déjà
faits dans certains pays y compris en Afrique. N'oublions pas que trois
mille femmes auraient été violées en 2009. Aussi, il faudrait au moins
mettre en place un projet pilote dans ce domaine et tester cette
possibilité de contrer l'impunité.
reis was een succes.
We moeten alert en waakzaam
blijven ten aanzien van Congo.
Wat Rwanda en Burundi betreft,
was dat laatste land de goede
leerling van de klas, maar de
verwachtingen zijn langzaam aan
het verdampen.
Ons
Parlement
heeft
zich
ingespannen om een dialoog met
deze landen tot stand te brengen
en in stand te houden. We zouden
de
samenwerking
met
de
Parlementen van die drie landen
opnieuw moeten bekijken. We
kunnen
de
bezoeken
van
Congolese parlementsleden aan
België beter organiseren.
U heeft niet geantwoord op mijn
vraag
in
verband
met
de
straffeloosheid
van
Laurent
Nkunda. DNA-tests zijn goedkoop
(vijftig dollar per persoon). In 2009
zouden
er
3 000
vrouwen
verkracht zijn. We zouden ten
minste
een
proefproject
dienaangaande moeten opzetten
en die mogelijkheid om de
straffeloosheid
te
bestrijden
moeten uittesten.
01.41 Wouter De Vriendt (Ecolo-Groen!): Mijnheer de voorzitter,
mijnheer de minister, ik ben ontgoocheld over uw antwoorden. De
kritiek van de meerderheid houdt aan, wat geen goede zaak is. Ik blijf
bij mijn standpunt dat het Congodossier, niet door u maar door de
voltallige regering, niet goed wordt aangepakt. Als wij resultaten
willen, in welke zin dan ook, dan moeten wij in staat zijn om een
beleid te ontwikkelen met een zo groot mogelijk draagvlak. Daar
slaagt u en de regering tot op heden niet in.
Het is veel te vroeg om conclusies te trekken. Ik blijf daarbij, maar
mijn vrees wordt wel bewaarheid door uw antwoorden. U hebt deze
commissie namelijk niet kunnen overtuigen van de manier waarop u
uw reis hebt ingezet om de situatie in Congo te helpen verbeteren. U
hebt ons niet kunnen overtuigen, want er zijn verschillende leden van
meerderheid en oppositie die vragen om meer informatie.
Dat was ook mijn opmerking bij het begin van mijn uiteenzetting. Wij
zullen de informatie moeten krijgen, niet van Congo, want misschien
hebt u mij daar verkeerd begrepen, maar van u. Ik heb u een lijstje
van vijf mensenrechtendossiers gegeven, maar u bent daarop zelfs
niet ingegaan. U hebt zelfs uw persoonlijke inschatting over die
dossiers niet gegeven, laat staan een verslag over hoe de Congolese
autoriteiten op die punten hebben gereageerd.
01.41 Wouter De Vriendt (Ecolo-
Groen!): La réponse du ministre
me déçoit. Les critiques persistent
sur les bancs de la majorité, ce qui
n'est pas bon signe. Si nous
voulons obtenir des résultats, il
faut que nous soyons en mesure
d'élaborer une politique étrangère
à l'égard du Congo qui dispose de
l'appui le plus large possible. Il est
trop tôt pour tirer des conclusions.
Tant la majorité que l'opposition
réclament
davantage
d'informations.
Je regrette que le ministre n'ait
pas réagi aux dossiers en matière
de droits de l'homme que je lui ai
soumis durant mon intervention.
Je suis partisan de l'organisation
d'auditions approfondies à propos
du Congo, en présence des
ministres des Affaires étrangères,
CRIV 52
COM 781
03/02/2010
KAMER
-4
E ZITTING VAN DE
52
E ZITTINGSPERIODE
2009
2010
CHAMBRE
-4
E SESSION DE LA
52
E LEGISLATURE
51
Ik denk dat er over meerderheid en oppositie heen een vraag naar
meer informatie is. Ik denk dat u echt wel met een aantal resultaten
ter zake naar de commissie zult moeten komen. Ik heb van bij het
begin gezegd dat een debat van enkele uren niet volstaat om een
dergelijke eerste reis te evalueren. Ik denk dat wij aandacht moeten
hebben voor het voorstel van mijn fractie en het voorstel van de heer
Deseyn om uitgebreidere hoorzittingen te organiseren, ook met de
ministers van Ontwikkelingssamenwerking en Landsverdediging.
Het is veel te vroeg om harde conclusies te trekken, maar u moet echt
wel informatie geven. U moet ons vertellen hoe de Congolese
autoriteiten hebben gereageerd op de punten die ik en een aantal
collega's hebben aangehaald.
Ik heb ook geen antwoord gekregen op mijn vragen over de MONUC
en het nieuw mandaat; Oost-Congo, hoe is de situatie op het terrein,
wat zijn de garanties die zijn ingebouwd zodat wij niet hervallen in de
fouten die te maken hadden met het vorig mandaat en de steun van
de VN aan een Congolees regeringsleger dat zich bezondigt aan
mensenrechtenschendingen?
de
la
Coopération
au
développement et de la Défense.
Nous avons vraiment besoin de
plus d'informations.
Je n'ai pas obtenu de réponse non
plus à mes questions concernant
le nouveau mandat de la MONUC
et les garanties nécessaires pour
que l'ONU ne soutienne une
nouvelle
fois
une
armée
gouvernementale qui se rendrait
coupable de violations des droits
de l'homme.
De voorzitter: Collega's, wij naderen het einde van deze boeiende en geanimeerde gedachtewisseling.
Volgens mij zullen wij ook eens moeten nadenken over enkele suggesties, zoals die van de heer Deseyn
en anderen. Wij zullen in functie van die suggesties onze agenda organiseren, in overleg met de minister,
uiteraard, en ook met de minister van Ontwikkelingssamenwerking. We zullen nagaan welke groepen uit
het middenveld wij kunnen samenbrengen om een debat te voeren.
Voorts moeten wij eens nadenken, enerzijds over de efficiëntie van het beleid -- als wij het allemaal goed
menen met Congo, dan verwachten wij een efficiënt en daadwerkelijk nuttig optreden van België, zijn
minister en zijn ambtenaren aldaar -- en anderzijds over het recht van het Parlement om informatie te
krijgen over een aantal zaken. Misschien moeten wij daarover een gedachtewisseling hebben achter
gesloten deuren, waarbij het recht op informatie voor het Parlement kan worden verenigd met de wens tot
efficiëntie en effectief optreden op het terrein, wat de minister poneert. Het zijn twee zeer valabele
elementen die wij moeten proberen te verenigen. Daarover zal ik met de minister van gedachten wisselen.
Misschien kunnen wij in die zin iets organiseren.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
De openbare commissievergadering wordt gesloten om 18.16 uur.
La réunion publique de commission est levée à 18.16 heures.